|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, engellilik durumu nedeniyle Elazığ İl merkezine yer değişikliği talep eden bir memurun durumu incelenmiştir. Başvuranın %59 oranında çalışma gücü kaybı olduğu ve Elazığ İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü’nde başvuranın durumuna uygun 9 adet boş kadro bulunduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla, Elazığ ilinin başvuranın engellilik durumuna uygun olduğu değerlendirilmiştir.
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde, başvuranın engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinin kabul edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. İdarenin, başvuranın talebini dikkate alması gerektiği, Anayasa’nın 5 ve 10. maddeleri çerçevesinde de bu durumun desteklendiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın Elazığ İl merkezine yer değişikliğinin yapılması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/74676-S.20.81178
BAŞVURU NO : 2020/42907
KARAR TARİHİ : 09/09/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ELAZIĞ VALİLİĞİ
Engellilik durumu nedeniyle kurum içi yer değişikliği
BAŞVURUNUN KONUSU :
taleplidir.
BAŞVURU TARİHİ : 14/05/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Elazığ İli Baskil İlçe Nüfus Müdürlüğünde engelli memur olarak çalışmakta
olduğunu, engel durumundan dolayı çalıştığı ilçede tam teşekküllü hastane bulunmadığından
Elazığ merkeze tayin istediğini, dört personel çalışmalarına rağmen hizmetine ihtiyaç duyulduğu gerekçesiyle muvafakat verilmediğini ifade etmekte ve engel durumuna bağlı olarak
Elazığ il merkezine atama talebinin kabul edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 01/06/2020 tarihli ve -S.20.12883 sayılı bilgi ve belge talebine
istinaden Elazığ Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 23/06/2020 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1) Başvuranın görev yaptığı Baskil İlçe Nüfus Müdürlüğünde doğum, evlenme, ölüm, adres
değişikliği, kimlik kartı, sürücü belgesi ve pasaport işlemleri yapıldığından dolayı hizmetine ihtiyaç duyulduğu gerekçesiyle atamasının uygun görülmediği,
2.2) Başvuranın atama işlemi her ne kadar kurumu tarafından muvafakat verilmediğinden
yapılmamışsa da kendisine uygun görülmediği yazılı olarak bildirilmeyerek başvurusunun daha sonra değerlendirilmek ve kurumdan muvafakat istenmek üzere bekletildiği,
2.3) Başvuranın 2018 yılında görev yapağı İstanbul Bahçelievler İlçe Nüfus Müdürlüğüne ve
Valiliklerine özür durumundan dolayı tayin talebinde bulunduğu, talebinin Valiliklerince uygun görülerek atamasının Baskil İlçe Nüfus Müdürlüğüne yapıldığı, ayrıca başvuranın hâlihazırda
Elazığ İl merkezinde ikamet etmekte olduğu, yaklaşık otuz dakika mesafede Baskil İlçe Nüfus
Müdürlüğüne gidiş dönüş yaptığı belirtilmiş,
2.4) Yazı ekinde başvurana ait hizmet belgesi, 11/07/2006 tarihli sürekli Sağlık Kurulu Raporu
(Özürlüler için) ve Elazığ İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünün kadro durumunu gösterir çizelge gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde “Devletin temel amaç ve
görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
3.2) “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10uncu maddesinde “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.
Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz…”,
3.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin
“Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde; “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır. Memurun kendisinin veya birlikte yaşadığı eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle yer değişikliğini talep etmesi halinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, memurun ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması esastır.”,
6) İçişleri Bakanlığı Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin;
6.1) “Atanma usulleri” başlıklı 10 uncu maddesinde “(1) 5442 sayılı Kanun, 3 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve 657 sayılı Kanunun ilgili hükümleri uyarınca;…
c) Bakanlık taşra teşkilatında görevli, il idare kurulu müdürü, idare ve denetim müdürü, il yazı işleri müdürü, şube müdürü, 112 acil çağrı merkezi müdürü, uzman, şef, mütercim, kütüphaneci, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni, çözümleyici, programcı, memur, şoför, teknik hizmetler, sağlık hizmetleri, eğitim-öğretim hizmetleri sınıfına dâhil personel ile diğer personel ilgili vali yardımcısının teklifi ve vali onayı ile, ç) İlçe yazı işleri müdürü, kaymakamın teklifi ve valinin onayı ile, d) İlçe teşkilatlarında görevli veri hazırlama ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni, memur, şoför ve diğer personel, ilgili birim amirinin teklifi üzerine kaymakamın tayini ve valinin tasdiki ile, …
naklen, terfian veya yer değiştirme suretiyle atanırlar.
6.2) “Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller” başlıklı 16 ncı maddesinde “(1) Memurun
isteği üzerine sağlık, aile birliği, can güvenliği mazeretlerine veya engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talepleri ya da hizmetin gereği olarak yapılabilecek yer değiştirmeler ile bölge hizmetinden sayılacak ve sayılmayacak süreler hususlarında ve bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan diğer hallerde; 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 19/4/1983 tarihli ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın engellilik
durumu nedeniyle Elazığ İl merkezine yer değişikliğinin yapılması yönünde tavsiyede bulunulmasına ilişkin hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Baskil İlçe Nüfus Müdürlüğü bünyesinde veri hazırlama ve kontrol işletmeni unvanında
görev yapmakta olan başvuran, engellilik durumu nedeniyle Elazığ İl merkezine kurum içi yer değişikliği talep etmektedir (§1).
9) Başvuru konusuna ilişkin idare tarafından verilen cevapta; Baskil İlçe Nüfus Müdürlüğünde
başvuranın hizmetine ihtiyaç duyulduğu gerekçesiyle atamasının uygun görülmediği, başvuranın atama işlemi her ne kadar kurumu tarafından muvafakat verilmediğinden yapılmamışsa da kendisine uygun görülmediği yazılı olarak bildirilmeyerek başvurusunun daha sonra değerlendirilmek ve kurumdan muvafakat istenmek üzere bekletildiği ifade edilmiştir (§2).
10) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte, Devlet
memurlarının isteğe bağlı yer değiştirmeleri kapsamında sağlık, aile birliği, can güvenliği ve engellilik durumuna bağlı yer değişikliği ile ilgili birtakım kriterler belirlenmiştir. Memurun engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinde bulunabilmesi için söz konusu
Yönetmelikte; memurun kendisinin sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğunun belgelendirilmesi gerektiği, memurun kendisinin engellilik durumunun tedavisi sebebiyle yer değişikliği talep etmesi halinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, memurun engellilik durumuna uygun olmasının esas olduğu, ayrıca bu kapsamdaki taleplerin anılan Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı düzenlenmiştir (§5).
11) Dosya kapsamında yer alan;
11.1) Hizmet belgesinden; başvuranın 07/10/2010 tarihinde açıktan atama ile Bitlis Eren
Üniversitesi Genel Sekreterlik bünyesinde hizmetli olarak çalışmaya başladığı, 15/01/2013 tarihinde Elazığ-Sivrice İlçe Nüfus Müdürlüğüne başka kurumdan hizmetli olarak naklen atandığı, 11/11/2015 tarihinde Balıkesir Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına unvan değişikliğiyle veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak kurum içi atamasının yapıldığı, 24/03/2016 tarihinde Elazığ-Ağın Kaymakamlığına bilgisayar işletmeni olarak kurum içi atamasının yapıldığı, 31/10/2016 tarihinde İstanbul-Bahçelievler İlçe Nüfus Müdürlüğüne veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak kurum içi atamasının yapıldığı, 04/11/2019 tarihinde
Elazığ-Baskil İlçe Nüfus Müdürlüğüne veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak kurum içi atamasının yapılarak 9/3 derece/kadro ile halen çalışmaya devam ettiği,
11.2) Elazığ Harput Devlet Hastanesinden alınmış olan 11/07/2006 tarihli sürekli Sağlık Kurulu
Raporundan (Özürlüler için); başvuranın özür durumuna göre %59 oranında çalışma gücü kaybının olduğu, iyi görmeyi gerektiren işlerde çalışamayacağının belirtildiği, miyopi+Astigmat+Ambliopi+Optik Atrofi+Nistagmus tanısı olduğu,
11.3) Baskil Kaymakamlığı İlçe Nüfus Müdürlüğünün Elazığ Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık
Müdürlüğüne hitaplı 03/03/2020 tarihli ve sayılı yazısında; başvuranın hizmetine duyulan ihtiyaç nedeniyle naklen atanma talebinin uygun görülmediğinin belirtildiği,
11.4) Başvurana ait Yerleşim Yeri ve Diğer Adres Belgesinden, başvuranın yerleşim yeri
adresinin Elazığ merkezde olduğu,
11.5) Elazığ İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünün kadro çizelgesinden; veri hazırlama ve
kontrol işletmeni için 9 uncu derecede 9 adet boş kadro bulunduğu anlaşılmıştır.
12) Somut olayda; başvuranın özür durumuna göre %59 oranında çalışma gücü kaybının
olduğu, Elazığ İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünde başvuranın durumuna uygun 9 adet boş kadro bulunduğu anlaşılmış ve yer değiştirme suretiyle atama talep edilen Elazığ ilinin başvuranın engellilik durumuna uygun olduğu değerlendirilmiştir. Zira başvuran tarafından ilçede tam teşekküllü hastane bulunmadığından Elazığ merkeze tayin istediği belirtilmiş ve
Elazığ’da Elazığ Fethi Sekin Şehir Hastanesi ile Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi bulunduğu görülmüştür.
13) Devlet memurlarının isteğe bağlı yer değiştirmeleri kapsamında engellilik durumuna bağlı
yer değişikliğine ilişkin taleplerin, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı düzenlemesi ile ilgililerin bu yöndeki talebinin kabul edilip edilmemesi konusunda idarelere takdir yetkisi tanınmadığı, ayrıca; yer değişikliği talep edilen Elazığ merkezde kadro imkânları ve teşkilat yapısının da uygun olduğu görülmektedir
14) Diğer taraftan, İdarenin cevabi yazısında; başvuranın görev yaptığı Baskil İlçe Nüfus
Müdürlüğünde doğum, evlenme, ölüm, adres değişikliği, kimlik kartı, sürücü belgesi ve pasaport işlemleri yapıldığından dolayı hizmetine ihtiyaç duyulduğu gerekçesiyle atamasının uygun görülmediği belirtilmişse de Baskil İlçe Nüfus Müdürlüğünün personel sayısı, kadro imkânları, iş yoğunluğuna ilişkin herhangi bir veri İdare tarafından Kurumumuza sunulmamış olup başvuran tarafından engellilik durumu nedeniyle yer değişikliği talep edilen Elazığ merkezde başvuranın durumuna uygun 9 adet boş kadro olduğu anlaşılmıştır.
15) Bu kapsamda, başvuranın; Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına
İlişkin Yönetmelikte, Devlet memurlarının isteğe bağlı yer değiştirmeleri kapsamında engellilik durumuna bağlı yer değişikliği ile ilgili belirlenmiş olan kriterleri sağladığı ve
Anayasanın 5 ve 10 uncu maddeleri çerçevesinde başvuranın talebinin idare tarafından dikkate alınması gerektiği değerlendirilmiştir.
16) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte belirtilen kriterleri taşıdığı değerlendirilen başvuranın, engellilik durumu nedeniyle kurum içi yer değişikliğinin Elazığ İl merkezine yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verilmiş, başvuranın atama işleminin uygun görülmediğinin kendisine yazılı olarak bildirilmediği İdare tarafından belirtilmiş, bu kapsamda idarenin “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi”, “kararların gerekçeli olması” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Elazığ
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın engellilik durumu nedeniyle Elazığ İl merkezine yer değişikliğinin yapılması yönünde ELAZIĞ VALİLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
ilgili idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve ELAZIĞ VALİLİĞİNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi