|
ÖZET: Başvuran, kamu personeli olarak Tarım ve Orman Bakanlığına geçiş yapmak istemiş, ancak 09.05.2020 tarihli kararname ile bu hakkının kısıtlandığını iddia etmiştir. İdare, COVID-19 salgını nedeniyle kamu hizmetlerinin aksamasını önlemek amacıyla, 2020 yılı için kamu kurumlarında çalışanların sözleşmeli personel alımlarına başvuru yapmalarını engelleyen bir düzenleme getirmiştir. Bu düzenlemenin amacı, işsiz kalan bireylerin istihdamını sağlamak ve kamu hizmetlerinin etkinliğini artırmaktır.
Danıştay, idarenin bu düzenlemesinin hukuka uygun olduğunu, kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi için idarenin takdir yetkisi bulunduğunu belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın mevcut durumu göz önünde bulundurulduğunda, kamu kurumlarında çalışanların haklarının ihlal edildiğini söylemenin gerçekçi olmadığını ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiş, ancak gelecekte benzer durumlar için kamu kurumlarında çalışanlara belirli kontenjan ayrılması önerilmiştir. Bu durum, kamu yönetiminde sosyal adaletin sağlanması açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/75281-S.20.81943
BAŞVURU NO : 2020/66984
KARAR TARİHİ : 15/09/2020
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
Sözleşmeli personel atamaları hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 08/06/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; 2009 yılında yapılan KPSS ile sağlık teknikeri (ön lisans) olarak kamuya
atandığını, 2017 yılında ziraat mühendisi olarak mezun olduğunu, 2018 yılında kurumlar arası geçiş için Tarım ve Orman Bakanlığına müracaat ettiğini, 2018 KPSS sınavından atanmaya yeterli puanı aldığını (P3 puani-84.1516), ancak 09.05.2020 tarihli (kararname) ile hâlihazırda kamu personeli olduğu için Tarım ve Orman Bakanlığı sözleşmeli personel alımlarında unvan değişikliği için tercih hakkının elinden alındığını belirterek bu mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Bilgi, belge ve görüş talepli yazımız üzerine Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğünün 29/07/2020 tarih ve -E. sayılı yazısında özetle:
2.1) “Kayıtlarımızın tetkikinde (başvuranın) herhangi bir başvurusuna rastlanmamıştır.
2.2) 2020/7 KPSS işlemleri sonucu 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesine
göre sözleşmeli pozisyonda görev yapmak üzere Bakanlığımıza ÖSYM Başkanlığı tarafından yerleştirilmesi yapılan 2347 personelin işlemleri devam etmekte olup, henüz görevlerine başlamamışlardır. Tüm Dünyayı ve ülkemizi etkileyen COVİD-19 salgınının zararlarının en aza indirilmesi için; tarımsal üretim, gıda denetimi ve halkın gıda ihtiyacının tedarikinde
Bakanlığımızın personel istihdamı büyük önem taşımakta ve bu önemin yanında salgının toplum üzerindeki ekonomik etkisinin minimize edilmesi bakımından çalışan istihdamının önemli bir husus olduğu açıktır.
2.3) Bu hususlar dikkate alınarak, Bakanlığımıza 2020 yılı için 2347 adet sözleşmeli personel
kadrosuna açıktan atama izni verilmiştir. Bu kapsamda yapılacak alımlarda öncelikle, herhangi bir kamu kurum ve kuruluşlarında (iktisadi Devlet teşekkülleri ve Kamu iktisadi teşebbüsleri dahil) istihdam edilmemiş kişilerden yerleştirme yapılması suretiyle salgın döneminde ekonomik sebeplerle işsiz olan veya işsiz kalacakların istihdamının salgının toplum üzerindeki olumsuz neticelerin bertaraf edilmesine ve kamuda istihdam edilmeyi bekleyen çok sayıda insanın iş beklentisinin karşılanmasına katkı sağlayacağı gibi, halen kamuda görev yapmakta olan gerek memur ve gerekse sözleşmeli personelin bir kısıtlama olmaksızın KPSS puanı kullanarak kurum değiştirmesi, personel alım sürecinin uzun ve zahmetli bir süreç olduğu dikkate alındığında kamu hizmetlerinin aksamasına sebebiyet vermektedir. Bunun önlenmesi için Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslara geçici madde eklenmesi suretiyle herhangi bir kamu kurum ve kuruluşlarında (Kamu iktisadi teşebbüsleri dahil) istihdam edilmiş kişilerin Tarım ve Orman Bakanlığına KPSS ile yapılacak sözleşmeli personel yerleştirme başvuru yapmalarının önüne geçilmesi ihtiyacı hasıl olmuştur. Bu itibarla, COVİD-19 salgınının etkisini azaltarak kamu hizmetinin aksamasının önlenmesi amacıyla 2020 yılında
Tarım ve Orman Bakanlığı’na KPSS ile bir defaya mahsus yapılacak sözleşmeli personel yerleştirilmelerinde uygulanmak üzere; 09.05.2020 tarihli ve 31122 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına
Dair Esasların 2. maddesiyle Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslara Geçici
Madde 19 olarak eklenen “Tarım ve Orman Bakanlığınca 2020 yılı içerisinde bu Esaslar kapsamında, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığı tarafından doğrudan yapılacak merkezi yerleştirme sonuçlarına göre istihdam edilecek sözleşmeli personel alımlarında, hali hazırda kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapmakta olanların ataması yapılmaz.” hükmü düzenlenmiştir. Bu düzenlemedeki temel amaç COVID-19 salgınının etkisini azaltmak ve bu salgın sebebiyle artış gösteren işsizliğe kısmi çözüm olması düşünülmüştür.
Kısıtlayıcı olan düzenleme daimi değil sadece 2020 yılı için söz konusudur. Bakanlığımız hizmetlerinin yürütülmesi için 2021 ve sonraki yıllar içinde personel alımı yapılması planlanmaktadır. Bu alımlarda herhangi bir kısıtlama yapılması düşünülmemektedir. Yukarıda zikredilen Geçici Madde 19, kişilerin çalışma hürriyetinden yoksun bırakmamakta, bu kişiler mevcut bir işine devam ediyor olmasının yanında 2020 yılı sonrası yıllarda Bakanlığımızca yapılacak alımlara başvurması mümkün olacaktır.
2.4) Kamu Kurum ve Kuruluşlarında çalışanlara da ÖSYM Başkanlığınca tercih yaptırılmış ve
yerleştirme işlemi de yapılmıştır.
2.5) Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasları belirleyen 06.06.1978 tarihli ve
7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’da “…Sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapılamaz…” denilmektedir.
2.6) Kamu Kurum ve Kuruluşlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanuna görev yapan ve
2020/7 tercih işlemleri sonucu tercih yaparak ÖSYM Başkanlığınca yerleştirilmesi yapılan adaylar görevlerine başlatılmayacaktır.”
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ilgili hükümleri:
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler”
başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 6/6/1978 Tarih ve 7/15754 nolu Bakanlar Kurulu Kararıyla belirlenen Sözleşmeli
Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların ilgili maddeleri;
5.1) 1 inci maddesinde; (Değişik:22/11/2010-2010/1169) Bu Esaslar, 14/7/1965 tarihli ve 657
sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanır.”
5.2) Geçici Madde 19; (Ek: RG-9/5/2020-31122-C.K-2506/2 md.) “Tarım ve Orman Bakanlığınca 2020
yılı içerisinde bu Esaslar kapsamında, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)
Başkanlığı tarafından doğrudan yapılacak merkezi yerleştirme sonuçlarına göre istihdam edilecek sözleşmeli personel alımlarında, hali hazırda kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapmakta olanların ataması yapılmaz.”
Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
6) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin
reddine, ancak, (ileride tekrar benzer yönde bir düzenleme yapılması halinde) halen kamuda çalışmakta olan kişilere de belirli bir oran veya sayıda kontenjan ayrılması yönünde Tarım ve
Orman Bakanlığına tavsiyede bulunulması önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
7) Başvuran, 2017 yılında ziraat mühendisi olarak mezun olduğunu, 2018 yılında kurumlar
arası geçiş için Tarım ve Orman Bakanlığına müracaat ettiğini, 09.05.2020 tarihli (kararname)
ile hâlihazırda kamu personeli olduğu için Tarım ve Orman Bakanlığı sözleşmeli personel alımlarında unvan değişikliği için tercih hakkının elinden alındığını belirterek bu mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
8) İdarenin yukarıda belirtilen (2 nolu paragraf) cevap yazısında özetle; “…Bakanlığımıza 2020
yılı için 2347 adet sözleşmeli personel kadrosuna açıktan atama izni verilmiştir. Bu kapsamda yapılacak alımlarda öncelikle, herhangi bir kamu kurum ve kuruluşlarında (iktisadi Devlet teşekkülleri ve Kamu iktisadi teşebbüsleri dahil) istihdam edilmemiş kişilerden yerleştirme yapılması suretiyle salgın döneminde ekonomik sebeplerle işsiz olan veya işsiz kalacakların istihdamının salgının toplum üzerindeki olumsuz neticelerin bertaraf edilmesine ve kamuda istihdam edilmeyi bekleyen çok sayıda insanın iş beklentisinin karşılanmasına katkı sağlayacağı gibi, halen kamuda görev yapmakta olan gerek memur ve gerekse sözleşmeli personelin bir kısıtlama olmaksızın KPSS puanı kullanarak kurum değiştirmesi, personel alım sürecinin uzun ve zahmetli bir süreç olduğu dikkate alındığında kamu hizmetlerinin aksamasına sebebiyet vermektedir. Bunun önlenmesi için Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Esaslara geçici madde eklenmesi suretiyle herhangi bir kamu kurum ve kuruluşlarında (Kamu iktisadi teşebbüsleri dâhil) istihdam edilmiş kişilerin Tarım ve Orman Bakanlığına KPSS ile yapılacak sözleşmeli personel yerleştirme başvuru yapmalarının önüne geçilmesi ihtiyacı hâsıl olmuştur. Bu itibarla, COVİD-19 salgınının etkisini azaltarak kamu hizmetinin aksamasının önlenmesi amacıyla 2020 yılında Tarım ve Orman Bakanlığı’na KPSS ile bir defaya mahsus yapılacak sözleşmeli personel yerleştirilmelerinde uygulanmak üzere; 09.05.2020 tarihli ve
31122 sayılı Resmi Gazete’mde yayımlanan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esasların 2.maddesiyle Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esaslara Geçici Madde 19 olarak eklenen “Tarım ve Orman
Bakanlığınca 2020 yılı içerisinde bu Esaslar kapsamında, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi (ÖSYM) Başkanlığı tarafından doğrudan yapılacak merkezi yerleştirme sonuçlarına göre istihdam edilecek sözleşmeli personel alımlarında, hali hazırda kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapmakta olanların ataması yapılmaz.” hükmü düzenlenmiştir. Bu düzenlemedeki temel amaç COVID-19 salgınının etkisini azaltmak ve bu salgın sebebiyle artış gösteren işsizliğe kısmi çözüm olması düşünülmüştür. Kısıtlayıcı olan düzenleme daimi değil sadece 2020 yılı için söz konusudur. Bakanlığımız hizmetlerinin yürütülmesi için 2021 ve sonraki yıllar içinde personel alımı yapılması planlanmaktadır. Bu alımlarda herhangi bir kısıtlama yapılması düşünülmemektedir. Yukarıda zikredilen Geçici Madde 19, kişilerin çalışma hürriyetinden yoksun bırakmamakta, bu kişiler mevcut bir işine devam ediyor olmasının yanında 2020 yılı sonrası yıllarda Bakanlığımızca yapılacak alımlara başvurması mümkün olacaktır.”
Açıklamalarına yer verilmiştir.
8.1) Tarım ve Orman Bakanlığının internet sitesinde 21.05.2020 tarihli duyuruda;
“Bakanlığımıza 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesine göre istihdam edilmek üzere 2347 sözleşmeli personel alımı yapılacaktır. Başvurular 15 Mayıs 2020 – 28 Mayıs 2020 tarihleri arasında Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı(ÖSYM) tarafından yapılacak olup; 2018-KPSS Lisans, 2018-KPSS Ön Lisans ve 2018-KPSS Ortaöğretim puanına göre işlem yapılacaktır. Konuyla ilgili detaylara www.osym.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.” açıklamalarına yer verilmiştir.
8.2) ÖSYM’nin internet sitesinde ise:
8.2.1) Kamu Personel Seçme Sınavı Kpss-2020/7 Tercih Kılavuzu Tarım Ve Orman Bakanlığı
başlıklı kılavuzda ise, Genel Bilgiler, Temel İlke Ve Kurallar başlığında, “Tarım ve Orman
Bakanlığı tarafından 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesine göre istihdam edilecek sözleşmeli pozisyonlara yerleştirme yapılacaktır. Bu kılavuz, sözleşmeli pozisyonları, bunlar için aranan nitelikler ile kontenjanlarını kapsamaktadır.” şeklinde duyuru yapılmıştır (madde 1.1.)
8.2.2) Tercihlerin Yapılması İle İlgili İşlemler başlığında, “Adaylar tercihlerini 15-28 Mayıs
2020 tarihleri arasında internet yoluyla ÖSYM’ye gönderebileceklerdir. İnternetten tercih
gönderme işlemleri 28 Mayıs 2020 tarihinde, saat 23.59’da sona erecektir. Bu süre uzatılmayacaktır.”(madde 3.1)
8.2.3) ÖSYM Tarafından Yerleştirmenin Yapılması başlığında, “Yerleştirmede adayların
ÖSYM kayıtlarındaki bilgileri esas alınacaktır. Bu bilgilerde gerçeğe uymayan hususlar tespit edildiği takdirde, yerleştirmesi yapılan adayların Bakanlık tarafından atamaları yapılmayacak, adaylar bu durumdan dolayı bir hak iddia edemeyeceklerdir.” (madde 4.4.)
8.2.4) Sözleşmeli Pozisyonlara Atanma başlığında, “ÖSYM tarafından yerleştirilen adayların
atama işlemleri ilgili kurum tarafından yapılacaktır. Yerleştirildikleri halde atama için öngörülen niteliklere sahip olmayan veya gerekli belgeleri süresi içinde yerleştirildiği kuruma teslim etmeyen adayların ilgili kurum tarafından atamaları yapılmayacaktır.” (6.madde)
8.2.5) Hak İddia Edilemeyecek Durumlar başlığında, “KPSS’de yüksek puan almak bu
kılavuzda yer alan sözleşmeli pozisyonlara yerleştirmede tek başına bir hak teşkil etmeyecektir.
Yanlış, yanıltıcı veya yalan beyanda bulunanlar ile bilgilerindeki tutarsızlıklar yüzünden yerleştirmesi yapılamayan veya daha alt tercihlerine yerleştirilen adaylar bu durumdan dolayı bir hak iddia edemeyecektir. Bakanlığın atama için öngördüğü niteliklere sahip olmayan adaylar, yerleştirmeden doğan tüm haklarını kaybedeceklerdir.” (madde 7)
8.2.6) Başvurma Genel ve Özel Şartları başlığında, “1- İlan edilen pozisyonlara yerleştirilmek
üzere tercih yapanların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesindeki, aynı
Kanunun 48 inci maddesinin (A) fıkrasının 1*,4,5,6 ve 7 nci bentlerindeki ve 6/6/1978 tarihli 5 ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek 1 inci maddesindeki şartları da taşımaları gerekmektedir.”
8.2.7) Başvurma Özel Şartları başlığında “Yukarıdaki şartları taşıyan adayların, bu Kılavuzda
yer alan pozisyonların karşısındaki başvuru şartları bölümünde aranılan şartların tamamını taşımaları gerekmektedir. Bu şartlarla birlikte unvanlar itibarıyla aşağıdaki şartların taşınması gerektiğinden, sözleşme yapılacak pozisyonlarla ilgili aşağıdaki bu bölümün çok dikkatli incelenmesi gerekmektedir. Bu şartları taşımayanların atamaları mümkün bulunmamaktadır.” (madde 2.2)
8.2.8) Son olarak, ‘Bakanlığımızda 657 Sayılı Kanunun 4/B Maddesine Göre Görev
Yapmış Olup Eş Ve Sağlık Durumu Nedeniyle Son Bir (1) Yıl İçinde İstifa Edenler
Hakkında Önemli Açıklama’ başlığında ise:
“657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin B fıkrasının ilgili kısmında ” . . . Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler” hükmü,
06.06.1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasları
belirleyen Bakanlar Kurulu Kararının “Yeniden Hizmete Alınma” başlıklı Ek 1 inci maddesinin
3 üncü bendinde “Sözleşmeli personelin, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi
nedeniyle kurumlarınca sözleşmesinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içinde sözleşmeyi tek taraflı feshetmesi halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kamu kurum ve kuruluşlarının sözleşmeli personel pozisyonlarında yeniden istihdam edilemezler.
Sözleşmesi kısmi zamanlı veya proje süresi ile sınırlı çalışanlar, yeniden istihdam edilebilmeleri için ilk defa işe alınma prosedürüne riayet edilmesi zorunludur.
9/5/2020 tarihli ve 31122 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı gereği; Tarım ve Orman Bakanlığınca 2020 yılı içerisinde, ÖSYM Başkanlığı tarafından doğrudan yapılacak merkezi yerleştirme sonuçlarına göre istihdam edilecek sözleşmeli personel alımlarında, hali hazırda kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapmakta olanların ataması yapılmayacaktır.
Yukarıda belirtilen düzenlemeler doğrultusunda bu yerleştirmede tercih hakkı olan adayların tercih ekranında ilgili seçeneği işaretlemeleri gerekmektedir. İlgili seçeneği işaretleyen adaylar, bu yerleştirmede tercih yapabileceklerdir. Adayların verdikleri beyanlarının sorumluluğu kendilerine aittir. Bu alanda yanlış, yanıltıcı veya yalan beyanda bulunan adaylar, yerleştirmeden doğan tüm haklarını kaybedeceklerdir. Yanlış, yanıltıcı veya yalan beyanda bulunan adayların, yerleştirilseler dahi Bakanlık tarafından atamaları yapılmayacaktır.”
Kural ve açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.
9) Kamu hizmetine girmek her vatandaşın hakkı olmakla birlikte, kamu hizmetinin etkin ve
esenlikle yürütülmesi amacıyla, ilgili Kanunlarda kamuda işe alınacak memurlarda birtakım nitelikler aranmakta ve atama işlemleri belli genel ve özel şartlara bağlı olarak gerçekleştirilmektedir. İdareler, personel ihtiyacını belirledikleri kadro ve pozisyonlara uygun olarak aranacak nitelikleri tespit ederek kamuoyuna açıklamakta, başvuru ve sınav prosedürleri sonrasında atamaları gerçekleştirmektedir.
10) İdarelerin kamu hizmetlerinin etkili ve verimli bir biçimde yürütülmesi, kamu yararının
daha somut bir biçimde ortaya konulması için birden çok seçenekten birisini tercih etmekte takdir yetkisinin bulunduğu, burada yapılacak olan denetimin idarenin tercih ettiği seçeneğin ve bunun uygulanmasının hukuka uygun olup olmadığının saptanması ile sınırlı olduğu, dolayısıyla idareyi bu seçeneklerden birisini tercihe veya belirli bir yönde işlem veya eylem yapmaya zorunlu kılacak biçimde bir karar verilmesinin hukuka uygun düşmeyeceği değerlendirilmektedir.
11) Devletin personel politikasını belirlerken ehliyet ve liyakat ilkelerinin yanı sıra Anayasa,
yasa ve diğer yazılı metinlerle bağlı olduğu açıktır. Ancak, özellikle sosyal ve ekonomik alanlarda uygulanacak politikaların, sosyal devlet ilkesinin bir gereği olarak, toplumun bütün kesimlerini özellikle sosyal ve ekonomik yönden zayıf durumda olan veya iş bulamayan kesimleri de gözeterek yürütülmesi gerekmektedir. Nitekim Anayasamızın 49 uncu maddesinin
2 nci fıkrasında Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek
için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır” hükmü ile Anayasanın 65 inci maddesindeki “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.” hükümleri Devletin bu alandaki ödevlerinin yerine getirilmesinin anayasal dayanağını oluşturmaktadır.
12) Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde yapılan değerlendirmede:
12.1) İstihdam edilecek sözleşmeli personel alımlarında, hali hazırda kamu kurum ve
kuruluşlarında görev yapmakta olanların atamasının yapılmayacağına ilişkin hükmün, kamuda çalışan ancak başka bir kuruma atanmak veya geçmek isteyen kişilerin kariyer planlamasına bir engel olarak nitelendirilmesi gerçekçi değildir. Zira böyle bir değerlendirme konunun bir diğer yönü olan işsiz olup kamuda çalışmak isteyen kişilerin haklarını göz ardı etmek sonucunu da doğurabilir.
12.2) Bu yöndeki sınırlandırmalar işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek ve işsizliği
önlemeye elverişli bir ortam yaratmak şeklindeki Anayasanın 49 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ile bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirilmesi ile ilgili 65 inci maddedeki hüküm ve ilkelerle de uyumlu olup, aynı zamanda ilgili Anayasa maddeleri gereğince, ülkenin sosyal ve ekonomik politikalarının belirlenmesinde hükümetin sahip olduğu yönetme yetkisinin kullanılmasının bir sonucudur.
12.3) Somut olayda, ilgili idare personel alımına ilişkin ilanda, genel ve özel şartları
belirleyerek kamuoyuna açıklamıştır. Söz konusu ilan ve burada öngörülen şartlar, temel olarak ve öncelikle, personele ihtiyacı bulunan idare ile başvuru şartlarını taşıyan kişileri ilgilendirmektedir. Personel alımı için öngörülen şartlar veya sınırlandırmaların doğrudan doğruya başvuranın (meşru, kişisel ve güncel) menfaatini hedef aldığı da söylenemez, bu durumda somut ve güncel bir menfaatin ihlal edildiğini ileri sürmekte pek mümkün görünmemektedir. Bu kapsamda, idare kadro planlamasını hizmet gereklerine ve hizmet için ihtiyaç duyulan personel sayısı ile mevzuata uygun bir şekilde yürütme hakkına sahip olduğu değerlendirilmektedir. Ayrıca idarenin personel politikası ve uygulamaları ile ilgili konularda mevzuata uygun bir şekilde hareket etmesi ve kendisine tanınan takdir yetkisini hukuka, hizmet gereklerine ve hizmetin işleyişine uygun bir şekilde kullanması esas olmakla birlikte, bu ilkeye aykırı (başvuranın menfaatini doğrudan ihlal amacı taşıyan) somut bir işlemin de bildirilmediği açıktır.
12.4) Bununla birlikte, kamu yönetiminde yukarıda belirtilen gerekçelerle personel politikası
belirlenmiş ise de, yapılacak personel alımında, puan, liyakat ve ehliyet gibi şartları taşımaları kaydıyla, ileride tekrar bu yönde bir düzenleme yapılması halinde, halen kamuda çalışmakta olan kişilere de belirli bir oran veya sayıda kontenjan tanınmasının hakkaniyete uygun olacağı değerlendirilmektedir.
13) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamı, mevcut bilgi ve
belgeler ile ilgili mevzuat ve yukarıda belirtilen nedenlerle; başvuranın talebinin reddine, ancak, (ileride tekrar benzer yönde bir düzenleme yapılması halinde) halen kamuda çalışmakta olan kişilere de belirli bir oran veya sayıda kontenjan ayrılması yönünde Tarım ve Orman
Bakanlığına tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme:
14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilen kısımları ile ilgili olarak durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup söz konusu 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise başvurunun tavsiye verilen kısımları ile ilgili olarak kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvuru kapsamı, mevcut bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuat ve yukarıda belirtilen nedenlerle;
BAŞVURANIN TALEBİNİN REDDİNDE,
Ancak, (ileride tekrar benzer yönde bir düzenleme yapılması halinde) halen kamuda çalışmakta olan kişilere de atanma konusunda belirli bir oran veya sayıda kontenjan ayrılması yönünde
Tarım ve Orman Bakanlığına TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, Başvurana ve Tarım ve Orman Bakanlığına tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Tarım ve Orman Bakanlığı
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi