Tarım önlisans mezununun teknik hizmetler sınıfında özel hizmet tazminatından yararlanma talebi ve idarenin uygunluk değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/87873-S.20.95811

BAŞVURU NO : 2020/88886

KARAR TARİHİ : 18/11/2020

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ESKİŞEHİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI

Özel Hizmet Tazminatından faydalandırılma talebi

BAŞVURUNUN KONUSU :

hakkındadır

BAŞVURU TARİHİ : 14/07/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi

Teknisyen olarak çalıştığını, 14.01.2019 tarihinde Eskişehir Anadolu

Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Tarım Önlisans programından mezun olduğunu, Kurumuna Tekniker olarak çalışanların faydalandığı Özel Hizmet Tazminatından yararlanması için başvuruda bulunduğunu ancak cevap verilmediğini ifade ederek mezun olduğu günden itibaren Tekniker olarak Özel Hizmet Tazminatından faydalandırılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın 17/09/2020 tarihli ve sayılı yazısında,

2.1. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi Teknik Hizmetler Sınıfında 3. dereceli Ölçü ve Ayar Memuru kadrosunda Kazanılmış Hak Aylığı 1. Derece 4. Kademeden maaş ödemesi yapıldığını,

2.2. 657 Sayılı Kanunun 152. Maddesinin A Bölümünün c/3 fıkrasında “Ancak, Teknik

Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda görevli olup da, bu görevleri ile ilgili olmayan bir üst öğrenimi bitirenler için önceki öğrenim durumlarına ait tazminat oranları esas alınır.” hükmünün bulunduğunu, başvuranın Endüstri Meslek Lisesi Elektrik Bölümünden mezun olup daha sonra Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Tarım Önlisans öğrenimini tamamladığını,

2.3. Devlet Memurlarına ödenecek zam ve tazminat oranlarını belirleyen 2006/10344 Sayılı

Bakanlar Kurulu Kararının Bazı Özel Durumlara İlişkin Esaslar başlıklı 4. maddesinin (e)

bendinde ise “Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenir. Kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanılamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenmez.” hükmüne yer verildiğini,

2.4. Başvuranın bitirmiş olduğu üst öğrenim halen yürütmekte olduğu mesleki görevi ile ilgili olmadığından Tekniker kadrosuna ilişkin zam ve tazminat oranlarının ödenmesinin kanunen mümkün bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Zam ve tazminatları” düzenleyen 152 nci maddesinin 5.1. A Bölümünün c/3 fıkrasında “Ancak, Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda görevli olup da, bu görevleri ile ilgili olmayan bir üst öğrenimi bitirenler için önceki öğrenim durumlarına ait tazminat oranları esas alınır.” 5.2. III ortak hükümler bölümünün birinci fıkrasında; “Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları, bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının

Cumhurbaşkanınca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve

Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulur.” 6. 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 17/04//2006 tarihli ve 2006/10344 saylı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar

Bakanlar Kurulu Kararının 6.1. “Parasal tutarlar ve kesintiler” başlıklı 2 nci maddesinin 1 inci maddesinin (c) fıkrasında;

“I ve III sayılı cetvellere göre ödemeye esas olacak tazminatların oranları, 657 sayılı Devlet

Memurları Kanununun “Zam ve tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesinde sınıf, derece, unvan ve öğrenim durumu itibarıyla yer alan üst sınırları hiçbir şekilde geçemez.” 6.2. “Esas alınacak sınıf, kariyer, kadro ve görev unvanları” başlıklı 3 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (b) bendinde; “I sayılı Cetvelin (B) ve (C) bölümlerinde yer alan zamlar ile II sayılı Cetvelin (C), (E) ve (F) bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, personelin işgal ettiği kadronun sınıfı ve kariyeri, … esas alınır.” 6.3. Kararın 4 üncü maddesinin (e) bendinde; “Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenir. Kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenmez.” 6.4. Karar’a ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı cetvelinin Teknik Hizmetler bölümünün 6 ncı sırasında; “Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için aşağıda gösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatı ödenir. Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarımı işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmez.

a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara ………….. : 3,0 b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara ……….: 2,0 c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara …………….: 1,2

Bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır.” 7. 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Unvan Verilmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinde; “Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre; a) Mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ile denkliği Milli Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okullardan mezun olanlara “teknisyen”, b) Lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “tekniker”, c) Lise üstü üç yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “yüksek tekniker”, d) Lise üstü dört yıl süreli yüksek teknik öğretim gören erkek teknik öğretmen okulu, erkek teknik yüksek öğretmen okulu, yüksek teknik öğretmen okulu ve teknik eğitim fakültesi mezunları ile kız teknik öğretmen okulu, kız teknik yüksek öğretmen okulunun ve mesleki eğitim fakültesinin teknik eğitim veren bölümlerinden mezun olanlara “teknik öğretmen”, e) Teknik öğretmen unvanını kazananlar için Yükseköğretim Kurulunca belirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreli mühendislik eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarıyıl içinde bitirenlere dallarında “mühendis”, unvanı verilir. Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır.” düzenlemeleri bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın kabulü yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özel hizmet tazminatının ödenmesini talep etmektedir.

10. Anayasanın 128 inci maddesinin 2 inci fıkrasında, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği öngörülmüş; 657 sayılı Devlet Memurları

Kanunu’nun 146 ncı maddesinin 2 nci fıkrasında ise, memurlara, Kanun, Cumhurbaşkanlığı

Kararnamesi ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği, hiçbir yarar sağlanamayacağı kurala bağlanmıştır.

11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152. maddesinde de, hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ne miktarda, hangi usul ve esaslara göre iş güçlüğü, iş riski ve temininde güçlük zammı ile mali sorumluluk ve özel hizmet tazminatı ödeneceğinin Cumhurbaşkanı Kararı ile belirleneceği kuralına yer verilmiştir.

12. Bu hükme istinaden, 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan

Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17/4/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile gerek hizmet sınıfları açısından gerekse kadro ve unvan itibariyle personele ne miktarda iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı, denetim tazminatı ödeneceği kabul edilmiş olup, 2019/848 sayılı Cumhurbaşkanı

Kararı ile de bu Kararın 2019 yılında da uygulamaya devam edileceği kararlaştırılmıştır.

13. Mezkur Kararın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen durumlar hariç olmak üzere personelin işgal ettiği kadrosu ile sınıfı ve kariyerinin esas alınacağı, 4 üncü maddesinin (e) bendinde ise; teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunup da, hizmet sınıflarına atanabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödeneceği, ancak kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıfında bulunup da, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenemeyeceği belirtilerek zam ve tazminatların ödenmesinde personelin bulunduğu kadronun ve kariyerinin esas alınacağı ancak; istisnai durumlarda bulundukları hizmet sınıflarına atanabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere de mesleki üst öğrenimleri esas alınarak zam ve tazminatların ödenebileceği düzenlenmiştir.

14. Somut olayda, başvuranın ölçü ve ayar memuru olarak çalışmakta iken Anadolu

Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Tarım Önlisans öğrenimini tamamladığı, 17/04//2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar

Bakanlar Kurulu Kararının 4 üncü maddesinin (e) bendinde yer alan ve yukarıda yer verilen hüküm doğrultusunda başvuranın kadrosunun teknik hizmet sınıfında bulunduğu, mezun olduğu tarım önlisans diploması ile bulunduğu teknik hizmet sınıfından bir kadroya atanabileceği belirlenmiştir.

15. Maliye Bakanlığının 02.10.2014 ve 8494 sayılı yazısında “Teknik ve Endüstri Meslek

Liselerinin Elektrik, İnşaat, Metal İşleri gibi bölümlerinden mezun olarak kurumunuzda Teknik

Hizmetler Sınıfına dahil “teknisyen” kadrosunda görev yapmakta iken Anadolu Üniversitesi

Açıköğretim Fakültesi Bitkisel ve Hayvansal Üretim Bölümü Tarım Programını tamamlayarak ön lisans diplomasını alan personelin, bitirmiş olduğu üst öğrenimin farklı bir programda olmakla birlikte Teknik Hizmetler Sınıfına dahil tekniker kadrosuna atanabilecek mesleki bir üst öğrenimin bitirilmiş olması nedeniyle, en az iki yıl süreli mesleki teknik yükseköğretim görmüş olan teknikerler için öngörülen zam ve tazminatın ödenebileceği mütalaa olunmaktadır.’ değerlendirmesinde bulunulmuştur.

16. Kurumumuz tarafından verilen 2019/15258 sayılı Tavsiye Kararında da Aile, Çalışma ve

Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen görüş yazısına istinaden söz konusu istisna hükümden dolayı Teknik Eğitim mezunlarına kadro değil bulundukları unvanları esas alınarak ek özel hizmet tazminatı ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.

17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Açıköğretim Fakültesi Tarım

Önlisans Bölümünün teknik hizmetler sınıfına dahil tekniker kadrosuna atanabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirmiş olması sebebiyle özel hizmet tazminatından faydalandırılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak idarenin yaptığı işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının

İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İdare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Eskişehir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜ İLE;

Başvuranın, Özel Hizmet Tazminatından faydalandırılması yönünde ESKİŞEHİR

BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

ilgili idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve ESKİŞEHİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi