Mecburi hizmet yükümlülüğünün doktora sonrası başlaması gerektiği iddiasıyla işlemin iptali talebi ve 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi değerlendirmesi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, Kırklareli Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak yurtiçi görevlendirmesinden doğan mecburi hizmetinin doktora sonrasında başlaması gerektiğini savunarak, bu yöndeki işlemin iptalini talep etmiştir. Ancak, Danıştay kararında, başvuranın 2547 sayılı Yasanın 35. maddesi uyarınca yüksek lisans ve doktora eğitimini tamamladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüğünün başladığı belirtilmiştir. Başvuranın, yüksek lisans eğitimi süresince mecburi hizmet yükümlülüğünün bulunduğu ve bu yükümlülüğün doktora mezuniyetinden sonra başlatılmasının hukuka uygun olduğu ifade edilmiştir.

İlgili mevzuat incelendiğinde, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi, üniversitelerin araştırma görevlisi kadrolarının lisansüstü eğitim için başka üniversitelere geçici olarak tahsis edilmesine olanak tanımakta ve bu süreçte mecburi hizmet yükümlülüğünün doktora sonrası başlamasını öngörmektedir. Bu bağlamda, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Danıştay, idarenin mecburi hizmet süresini doktora mezuniyet tarihinden başlatmasının, yetişmiş öğretim elemanı ihtiyacının karşılanması açısından da uygun olduğunu vurgulamıştır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/589-S.21.912

BAŞVURU NO : 2020/96093

KARAR TARİHİ : 12/01/2021

RET KARARI

KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın yurtiçi görevlendirmesinden doğan mecburi hizmetin doktora sonrasında başlayacak şekilde belirlenmesine yönelik işlemin iptal edilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 09/09/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler

Fakültesi’nde araştırma görevlisi olarak görev yaptığını, yurtdışı görevlendirme sonrası yapmış olduğu hizmetin mecburi hizmetten sayılırken yurtiçi görevlendirme sonrasında yapmış olduğu hizmetin mecburi hizmetten sayılmadığını, yurtiçi görevlendirme sonrasında yerine getirilmesi gereken mecburi hizmetin doktora sonrasında başlatılmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek, yurtiçi görevlendirmesinden doğan mecburi hizmetin doktora sonrasında başlayacak şekilde belirlenmesine yönelik söz konusu işlemin iptal edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Kırklareli Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığının 01/10/2020 tarih ve E.

sayılı yazısında;

2.1) 2547 sayılı Kanun’un Öğretim Elemanı Yetiştirme başlıklı 35’inci maddesinde “… Öğretim

elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi

alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler. (Ek fıkra:

17/8/1983 – 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. …” denildiği, mezkûr maddede araştırma görevlilerinin doktora, sanatta yeterlilik ve tıpta uzmanlık payesi aldıktan sonra kendi üniversitelerine döneceği ve doğal olarak da mecburi hizmetlerini doktora, sanatta yeterlilik ve tıpta uzmanlık sonrası yerine getirmek zorunda olduklarının hüküm altına alındığı,

2.2) Başvuranın Üniversiteden ayrılış tarihi olan 09/11/2009 tarihi ile lisansüstü eğitim yaptığı

Üniversiteden ayrıldıktan sonra Üniversitede göreve başlama tarihi olan 29/05/2012 tarihi arasında doktora mezuniyet tarihinden sonra başlamak üzere 2 yıl, 6 ay, 21 gün Üniversiteye mecburi hizmetinin bulunduğu,

2.3) Başvuranın kefalet senedinde yüksek lisans/doktora yapmak üzere kefalet senedi şartlarını

kabul ettiği ve Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği çerçevesinde eğitimini tamamladıktan sonra Üniversiteye dönüp mecburi hizmetini yerine getireceğini taahhüt ettiği,

2.4) Mecburi hizmet yükleme işleminin Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı’na özgü bir

uygulama olmadığı, tüm kamu personeline uygulandığı, bununla birlikte başvuranın mecburi hizmetini doğuran işlemin 2547 sayılı Kanun’un 35 inci maddesi uyarınca yapılan geçici kadro tahsis işlemi olduğu, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı ile ilgisi bulunmadığı, Üniversitede tüm araştırma görevlileri için 2547 sayılı Kanun’un 35 inci maddesinden doğan mecburi hizmetin doktora mezuniyeti sonrası başlatıldığı,

3) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Personel Dairesi Başkanlığının 30/12/2020 tarih ve

E. sayılı yazısında; 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesiyle doktora, tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik eğitimi yaptırılarak yetiştirilen araştırma görevlilerinin, kadrolarının bulunduğu üniversite de yetişmiş öğretim elemanı olarak hizmet vermesinin amaçlandığı, yüksek lisans eğitimi sonrasında mecburi hizmet yükümlülüğünün başlatılması halinde, araştırma görevlilerinin, doktora, sanatta yeterlik ve tıpta uzmanlık eğitimleri sırasında mecburi hizmet yükümlülüklerini tamamlaması sağlanacağından kanunun amaçladığı yetişmiş öğretim elemanlarının ihtiyacı bulunan üniversitelerde doktora, sanatta yeterlik ve tıpta uzmanlık eğitimleri sonrasında mecburi hizmet yükümlülüklerini yerine getirmesinin engelleneceği ve ihtiyacı bulunan üniversitelerde daha az hizmet vermesine yol açacağı, İfade edilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu

denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci

maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

6) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Öğretim elemanı yetiştirme” başlıklı 35 inci

maddesinde, “(…) (Ek fıkra: 17/8/1983 – 2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler. (Ek fıkra: 17/8/19832880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. (…)”

7) Bir Üniversite Adına Bir Diğer Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma

Görevlileri Hakkında Yönetmeliğin;

7.1) “Öğretim Elemanı Yetiştirilmesi” başlıklı 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında,

“Görevlendirme veya atama işleminden önce adaylardan, kendilerine kadrosu tahsis edilen üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünde 2547 Sayılı Kanunun 35 inci maddesi şartları içinde lisansüstü eğitim-öğretim süresi (tatiller dahil) kadar mecburi hizmeti yerine getirmek zorunda bulunduklarına dair bir taahhüt ve kefalet senedi alınır. Bu senette ilgili araştırma görevlilerinin lisansüstü eğitim-öğretimlerinin tamamlanmasından ne kadar süre sonra kadroyu tahsis eden üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne döneceğini belirten bir hüküm de yer alır.”

7.2) 8 inci maddesinde, “Yüksek Lisans kademesinde, lisansüstü eğitim-öğretim gören

adayların doktora eğitim-öğretimine devamları konusu, eğitim-öğretimi sağlayan üniversite tarafından kararlaştırılır.”

Hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idare tarafından tesis

edilen işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9) 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere başvuran; yurtiçi görevlendirmesinden doğan

mecburi hizmetin doktora sonrasında başlayacak şekilde belirlenmesine yönelik işlemin iptal edilmesini talep etmektedir.

10) Başvuru konusu somut olayda; başvuranın 2547 sayılı Yasanın 35 inci maddesi kapsamında

Yükseklisans/Doktora yapmak üzere Marmara Üniversitesine gönderildiği, 09/11/200929/05/2012 tarihleri arasında Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde yüksek lisans eğitimini tamamladığı ve Kırklareli Üniversitesine geri döndüğü, ilgili mevzuat gereğince lisansüstü eğitim-öğretim süresi kadar mecburi hizmet yükümlüğü bulunduğundan 09/11/200929/05/2012 tarihleri arasında (2 yıl, 6 ay, 21 gün) mecburi hizmet yükümlüğü bulunduğunun ve söz konusu yükümlüğün doktora mezuniyeti sonrasında başlatıldığının başvurana bildirildiği anlaşılmaktadır.

11) Konuyla ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde, 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesi

kapsamında bir üniversite adına bir diğer üniversitede lisansüstü eğitim-öğretim için personel görevlendirilmesi yapılmasına imkân tanındığı, bu maddenin ikinci fıkrasında araştırma görevlilerinin lisansüstü eğitim yaptıkları üniversiteye geçici kadro tahsisi ve bunların doktora, tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik eğitimlerinin sonunda kadrosunun bulundukları üniversiteye dönüşünün sağlanacağı; üçüncü fıkrasında ise doktora, tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik eğitimlerinin sonunda kadrolarının bulunduğu üniversiteye dönenlerin mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorunda olduklarının düzenlendiği anlaşılmaktadır.

12) Konuyla ilgili Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Personel Dairesi Başkanlığının

30/12/2020 tarih ve E. sayılı görüş yazısında ise 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesiyle doktora, tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik eğitimi yaptırılarak yetiştirilen araştırma görevlilerinin, kadrolarının bulunduğu üniversite de yetişmiş öğretim elemanı olarak hizmet vermesinin amaçlandığı, yüksek lisans eğitimi sonrasında mecburi hizmet yükümlülüğünün başlatılması halinde, araştırma görevlilerinin, doktora, sanatta yeterlik ve tıpta uzmanlık eğitimleri sırasında mecburi hizmet yükümlülüklerini tamamlaması sağlanacağından kanunun amaçladığı yetişmiş öğretim elemanlarının ihtiyacı bulunan üniversitelerde doktora, sanatta yeterlik ve tıpta uzmanlık eğitimleri sonrasında mecburi hizmet yükümlülüklerini yerine getirmesinin engelleneceği ve ihtiyacı bulunan üniversitelerde daha az hizmet vermesine yol açacağı ifade edilmiştir.

13) Tüm bu açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; başvuranın 2547 sayılı

Yasanın 35 inci maddesi kapsamında Yükseklisans/Doktora yapmak üzere Marmara

Üniversitesine gönderildiği, yukarda yer verilen Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının görüş yazısından da anlaşıldığı kadarıyla 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesiyle doktora, tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik eğitimi yaptırılarak yetiştirilen araştırma görevlilerinin, kadrolarının bulunduğu üniversite de yetişmiş öğretim elemanı olarak hizmet vermesinin amaçlandığı, İdarenin de söz konusu düzenlemenin amacına uygun şekilde başvuranın mecburi hizmet süresini doktora mezuniyet tarihinden sonra başlattığı, zira başvuranın söz konusu

Üniversiteye sadece yüksek lisans yapmak üzere gönderilmediği aynı zamanda doktora yapmak içinde gönderildiği, böylelikle İdarenin doktora yapmış yetişmiş öğretim elemanı ihtiyacını mecburi hizmet süresince de olsa garantiye almak istediği, bu çerçevede hazırlanan kefalet senedinde başvuranın eğitimini tamamladıktan sonra Üniversiteye dönüp mecburi hizmetini yerine getireceğini taahhüt ettiği anlaşıldığından, başvuranın yurtiçi görevlendirmesinden doğan mecburi hizmetin doktora sonrasında başlayacak şekilde belirlenmesine yönelik işlemin iptal edilmesi talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de

yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;

Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarelerin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarelerin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle

‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarelerin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ

tarihinden itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Edirne İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun REDDİNE, Ret kararının BAŞVURANA ve KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi