666 sayılı KHK kapsamında maaş hesaplaması ve eski mevzuata dönüş talebinin hukuki değerlendirilmesi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Bu karar, başvuranın 15/01/2012 tarihinden önce yürürlükte olan mevzuata göre hesaplanan maaş ile 666 sayılı KHK kapsamında hesaplanan maaşının karşılaştırılması talebine ilişkindir. Başvuran, yüksek olan tutar üzerinden maaş ödenmesini istemekte, ancak mevzuat gereği eski sisteme dönülmesinin mümkün olmadığını belirtmektedir. 666 sayılı KHK’nın geçici 12. maddesi, eski mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam edilmesini öngörse de, bu durumun yalnızca belirli koşullar altında geçerli olduğu ve eski sisteme dönüşün yasaklandığı ifade edilmiştir.

Kararda, başvuranın 1. dereceye atanmasının, eski mevzuat hükümlerine göre maaş ödenmesini gerektirmediği sonucuna varılmıştır. 15/01/2012 tarihinden itibaren geçerli olan düzenlemeler, mevcut mali hakların korunmasını amaçlamakta ve bu nedenle başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi, hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunarak reddedilmiştir. Bu durum, kamu görevlilerinin mali haklarının eşitlenmesi ilkesine de ters düşmektedir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/1269-S.21.2187

BAŞVURU NO : 2020/96104

KARAR TARİHİ : 21/01/2021

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

15/01/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuata

BAŞVURUNUN KONUSU :

göre hesaplanan maaş ile 666 sayılı KHK kapsamında hesaplanan maaşının karşılaştırılarak yüksek olan tutar üzerinden maaş hesaplamasının yapılması, eksik yatan maaş ve diğer yan ödeme farklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi hususunda.

BAŞVURU TARİHİ : 09/09/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Müfettiş olarak görev yaptığını, 22/05/2020 tarihinde 1. dereceye atandığını belirterek; yüksek olan ve 15/01/2012 tarihinden önce uygulanan mevzuat hükümleri gereğince tarafına maaş ödemesi yapılmasını ve uğramış olduğu zararın giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 30/09/2020 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Müfettiş kadrosunda görev yapan başvuranın maaşının 666 sayılı KHK öncesi mevzuata göre yeniden düzenlenmesi talebine ilişkin olarak; 666 sayılı

KHK’nın 2 nci maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 12 nci maddesinde; “Ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alanlara, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç olmak üzere kadrolarına bağlı olarak mali haklar kapsamında fiilen yapılan her türlü ödemeler (ikramiyelerin bir aya isabet eden tutarı dahil) toplamı net tutarının; ek 10 uncu maddeye göre sözkonusu kadro unvanları için öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarından fazla olması halinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte anılan kadro unvanlarında bulunanlar hakkında (yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar dahil), bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin geçici 10 uncu ve geçici 15 inci madde hükümleri dikkate alınmak suretiyle uygulanmasına devam olunur. Uygulanmasına devam olunan mevzuat hükümlerine göre mali haklar kapsamında fiilen yapılması öngörülen her türlü ödemeler toplamı net tutarının, herhangi bir nedenle ek 10 uncu maddeye göre ödenmesi öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarına eşit durama geldiği veya düşük kaldığı tarihten itibaren bunların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre belirlenir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ekli (II) ve (III) saydı Cetvellerde yer alan unvanlı kadrolara atananların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre ödenir.” hükmünün yer aldığı, 2.2. Diğer yandan, 666 sayılı KHK hükümlerine ilişkin olarak yayımlanan 161 sayılı Devlet

Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 10 uncu

Maddesi Uyarınca Ödenecek Ücret ve Tazminata İlişkin Açıklamalar” başlıklı (B) maddesinin

5 inci alt bendinde; “…. İlgililerin mali haklar kapsamında herhangi bir hak kaybına

uğramaması için, bu maddede öngörülen karşılaştırma yıllık olarak hesaplanacak ortalama aylık tutarlar üzerinden yapılacaktır. Her yılın başında 1 Ocak tarihi itibarıyla geçerli olan katsayı ve sözleşme ücreti ile hesaplamaya ilişkin diğer tüm hususlar dikkate alınarak yılın tamamı için; ek 10 uncu madde uyarınca ödenebilecek ortalama aylık net tutar ile 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre ödenebilecek ortalama aylık net tutar karşılaştırılacak ve buna göre işlem yapılacaktır. Bu şekilde yapılacak karşılaştırmalara, 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca ödenecek olan tutarın daha düşük kalacağı yıla kadar devam edilecektir.

Kadro karşılığı sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar için 14/1/2012 tarihinde ve diğerleri için 15/1/2012 tarihinde yardımcı veya stajyer unvanlı kadrolarda bulunanlardan uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör ve aktüer unvanlı kadrolara anılan tarihlerden sonra atananlar ve bu mesleklere mensup olup 15/1/2012 tarihinde idari görevlerde bulunanlardan uzman, müfettiş, kontrolör, aktüer, denetçi ve iç denetçi unvanlı kadrolara yeniden atananlar ile 15/01/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden yararlanmakta iken Milletvekili ve mahalli idareler genel ve ara seçimlerinde aday ve aday adayı olabilmek için istifa edenlerden aday olamayan yada aday olup ta seçimi kaybetmeleri nedeniyle eski görevine yeniden atananlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılacak, bunlar dışında kadro unvanı değişenler ile kadro karşılığı sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar için 14/1/2012 tarihinden ve diğerleri için 15/1/2012 tarihinden sonra ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan kadrolara atananlar hakkında ise anılan tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uygulanmayacaktır…” denildiği, 2.3. Bu kapsamda Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 17/01/2014 tarihli ve 64314391.115546-214/456 sayılı yazısında özetle; “375 sayılı Kanun Hükmünde

Kararnamenin geçici 12 nci maddesi hükmü ile Tebliğdeki ilgili açıklamalardan, 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca ödenecek olan tutarın ek 10 uncu madde uyarınca ödenecek olan tutara kıyasla daha düşük kalacağı yıla kadar karşılaştırmalara devam edilmesi gerektiği ve dolayısıyla ek 10 uncu madde uyarınca ödeme yapılmaya başlanıldığı tarihten itibaren tekrar kıyaslama yapılamayacağı anlaşıldığından ek 10 uncu madde uyarınca ödeme yapılmakta iken üst derecelere yükselme gerçekleştiğinde yeniden kıyaslama yapılması ve bu dereceler için 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca öngörülen ödemenin daha yüksek olduğunun tespiti halinde tekrar eski mevzuat hükümlerine göre ödeme yapılmasının mümkün bulunmadığı…” şeklinde görüş verildiği, 2.4. Bu itibarla, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve görüş çerçevesinde 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca öngörülen ödemenin daha yüksek olduğunun tespiti halinde tekrar eski mevzuat hükümlerine göre ödeme yapılmasının mümkün olmadığı açıkça ifade edilmiş olup, adı geçenin talebi hakkında yapılabilecek herhangi bir işlem bulanmadığı, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 27/6/1989 tarih ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 12 nci maddesinde; “(Ek: 11/10/2011-KHK-666/2 md.) Ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alanlara, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç olmak üzere kadrolarına bağlı olarak mali haklar kapsamında fiilen yapılan her türlü ödemeler (ikramiyelerin bir aya isabet eden tutarı dahil)

toplamı net tutarının; ek 10 uncu maddeye göre sözkonusu kadro unvanları için öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarından fazla olması halinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte anılan kadro unvanlarında bulunanlar hakkında (yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar dahil), bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin geçici 10 uncu ve geçici 15 inci madde hükümleri dikkate alınmak suretiyle uygulanmasına devam olunur.

Uygulanmasına devam olunan mevzuat hükümlerine göre mali haklar kapsamında fiilen yapılması öngörülen her türlü ödemeler toplamı net tutarının, herhangi bir nedenle ek 10 uncu maddeye göre ödenmesi öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarına eşit duruma geldiği veya daha düşük kaldığı tarihten itibaren bunların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre belirlenir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan unvanlı kadrolara atananların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre ödenir.” 6. 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine ilişkin 161 sayılı Devlet

Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek

10 uncu Maddesi Uyarınca Ödenecek Ücret ve Tazminata İlişkin Açıklamalar” başlıklı

(B) maddesinin 5 inci alt bendinde; “…. İlgililerin mali haklar kapsamında herhangi bir hak kaybına uğramaması için, bu maddede öngörülen karşılaştırma yıllık olarak hesaplanacak ortalama aylık tutarlar üzerinden yapılacaktır. Her yılın başında 1 Ocak tarihi itibarıyla geçerli olan katsayı ve sözleşme ücreti ile hesaplamaya ilişkin diğer tüm hususlar dikkate alınarak yılın tamamı için; ek 10 uncu madde uyarınca ödenebilecek ortalama aylık net tutar ile 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre ödenebilecek ortalama aylık net tutar karşılaştırılacak ve buna göre işlem yapılacaktır. Bu şekilde yapılacak karşılaştırmalara, 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca ödenecek olan tutarın daha düşük kalacağı yıla kadar devam edilecektir.

Kadro karşılığı sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar için 14/1/2012 tarihinde ve diğerleri için 15/1/2012 tarihinde yardımcı veya stajyer unvanlı kadrolarda bulunanlardan uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör ve aktüer unvanlı kadrolara anılan tarihlerden sonra atananlar ve bu mesleklere mensup olup 15/1/2012 tarihinde idari görevlerde bulunanlardan uzman, müfettiş, kontrolör, aktüer, denetçi ve iç denetçi unvanlı kadrolara yeniden atananlar ile 15/01/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden yararlanmakta iken Milletvekili ve mahalli idareler genel ve ara seçimlerinde aday ve aday adayı olabilmek için istifa edenlerden aday olamayan yada aday olup ta seçimi kaybetmeleri nedeniyle eski görevine yeniden atananlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılacak, bunlar dışında kadro unvanı değişenler ile kadro karşılığı sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar için 14/1/2012 tarihinden ve diğerleri için 15/1/2012 tarihinden sonra ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan kadrolara atananlar hakkında ise anılan tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uygulanmayacaktır…” düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Müfettiş olarak görev yapan başvurana, 15/01/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuata göre hesaplanan maaş ile 666 sayılı KHK kapsamında hesaplanan maaşının karşılaştırılarak yüksek olan tutar üzerinden maaş hesaplamasının yapılması, eksik yatan maaş ve diğer yan ödeme farklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiği sonucuna varılarak; Tavsiye Kararı verilmesi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Müfettiş olarak görev yapmakta olan başvuran, 01/01/2020 tarihinde 1. dereceye atandığını belirterek; yüksek olan ve 15/01/2012 tarihinden önce uygulanan mevzuat hükümleri gereğince tarafına maaş ödemesi yapılmasını, 1. dereceden doğan eksik yatan maaş ve diğer yan ödeme farklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep etmektedir.

9. Başvuran, maaşının 666 sayılı KHK öncesi mevzuata göre yeniden düzenlenmesini talep etmekte olup; 666 sayılı KHK’nın 2 nci maddesi ile 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 12 nci maddesinde; “Ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alanlara, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç olmak üzere kadrolarına bağlı olarak mali haklar kapsamında fiilen yapılan her türlü ödemeler (ikramiyelerin bir aya isabet eden tutarı dahil) toplamı net tutarının; ek 10 uncu maddeye göre sözkonusu kadro unvanları için öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarından fazla olması halinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte anılan kadro unvanlarında bulunanlar hakkında (yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar dahil), bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin geçici 10 uncu ve geçici 15 inci madde hükümleri dikkate alınmak suretiyle uygulanmasına devam olunur. Uygulanmasına devam olunan mevzuat hükümlerine göre mali haklar kapsamında fiilen yapılması öngörülen her türlü ödemeler toplamı net tutarının, herhangi bir nedenle ek 10 uncu maddeye göre ödenmesi öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarına eşit durama geldiği veya düşük kaldığı tarihten itibaren bunların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre belirlenir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ekli (II) ve (III) saydı Cetvellerde yer alan unvanlı kadrolara atananların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre ödenir.” hükmüne yer verilmiştir.

10. 666 sayılı KHK hükümlerine ilişkin olarak yayımlanan 161 sayılı Devlet Memurları

Kanunu Genel Tebliğinin “375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 10 uncu Maddesi

Uyarınca Ödenecek Ücret ve Tazminata İlişkin Açıklamalar” başlıklı hükmünde; “…. İlgililerin mali haklar kapsamında herhangi bir hak kaybına uğramaması için, bu maddede öngörülen karşılaştırma yıllık olarak hesaplanacak ortalama aylık tutarlar üzerinden yapılacaktır. Her yılın başında 1 Ocak tarihi itibarıyla geçerli olan katsayı ve sözleşme ücreti ile hesaplamaya ilişkin diğer tüm hususlar dikkate alınarak yılın tamamı için; ek 10 uncu madde uyarınca ödenebilecek ortalama aylık net tutar ile 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre ödenebilecek ortalama aylık net tutar karşılaştırılacak ve buna göre işlem yapılacaktır. Bu şekilde yapılacak karşılaştırmalara, 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca ödenecek olan tutarın daha düşük kalacağı yıla kadar devam edilecektir. Kadro karşılığı sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar için 14/1/2012 tarihinde ve diğerleri için 15/1/2012 tarihinde yardımcı veya stajyer unvanlı kadrolarda bulunanlardan uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör ve aktüer unvanlı kadrolara anılan tarihlerden sonra atananlar ve bu mesleklere mensup olup 15/1/2012 tarihinde idari görevlerde bulunanlardan uzman, müfettiş, kontrolör, aktüer, denetçi ve iç denetçi unvanlı kadrolara yeniden atananlar ile 15/01/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden yararlanmakta iken Milletvekili ve mahalli idareler genel ve ara seçimlerinde aday ve aday adayı olabilmek için istifa edenlerden aday olamayan yada aday olup ta seçimi kaybetmeleri nedeniyle eski görevine yeniden atananlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılacak, bunlar dışında kadro unvanı değişenler ile kadro karşılığı sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar için 14/1/2012 tarihinden ve diğerleri için 15/1/2012 tarihinden sonra ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan kadrolara atananlar hakkında ise anılan tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uygulanmayacaktır…” ifade edilmiştir.

11. Başvuru konusuna ilişkin olarak Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel

Müdürlüğünün görüşünde ise; “375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 12 nci maddesi hükmü ile Tebliğdeki ilgili açıklamalardan, 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca ödenecek olan tutarın ek 10 uncu madde uyarınca ödenecek olan tutara kıyasla daha düşük kalacağı yıla kadar karşılaştırmalara devam edilmesi gerektiği ve dolayısıyla ek 10 uncu madde uyarınca ödeme yapılmaya başlanıldığı tarihten itibaren tekrar kıyaslama yapılamayacağı anlaşıldığından ek 10 uncu madde uyarınca ödeme yapılmakta iken üst derecelere yükselme gerçekleştiğinde yeniden kıyaslama yapılması ve bu dereceler için 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca öngörülen ödemenin daha yüksek olduğunun tespiti halinde tekrar eski mevzuat hükümlerine göre ödeme yapılmasının mümkün bulunmadığı” belirtilmiştir.

12. İdare tarafından başvuru konusuna ilişkin yapılan açıklamada; mevzuat hükümleri ve anılan görüş çerçevesinde, 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca öngörülen ödemenin daha yüksek olduğunun tespiti halinde tekrar eski mevzuat hükümlerine göre ödeme yapılmasının mümkün olmadığı açıkça ifade edildiğinden, başvuranın talebi hakkında yapılabilecek herhangi bir işlem bulanmadığı belirtilmiştir.

13. Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır.

14. Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, 17/04/2008 tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı). Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır.

15. Başvuran, 15/01/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuata göre hesaplanan maaş ile 666 sayılı KHK hükümlerine göre hesaplanan maaşının karşılaştırılarak yüksek olan tutar üzerinden maaş ödenmesini talep etmektedir.

16. Söz konusu mevzuat hükmünde, eski sisteme tekrar dönülemeyeceğine ilişkin açık bir ifade bulunmamakta; anılan geçici 12 nci madde hükmündeki, “Uygulanmasına devam olunan mevzuat hükümlerine göre mali haklar kapsamında fiilen yapılması öngörülen her türlü ödemeler toplamı net tutarının, herhangi bir nedenle ek 10 uncu maddeye göre ödenmesi öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarına eşit durama geldiği veya düşük kaldığı tarihten itibaren bunların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre belirlenir.” ifadesi, bu tarihten itibaren söz konusu personel için tekrar karşılaştırma işlemi yapılmayacağı ve eski sisteme dönülmeyeceği anlamına gelmemektedir. Anılan maddede yer verilen “tarihten itibaren bunların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre belirlenir” hükmünün de maddenin tamamı ve diğer maddelerle birlikte değerlendirilmesi gerektiği, bu anlamda geçici 12 nci madde ile “mevcut mali hakların” korunmasının amaçlandığı hususu göz önünde bulundurulduğunda, 15/01/2012 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme gereğince, bulunduğu derece itibariyle geçici 12 nci madde hükmüne istinaden yapılan karşılaştırma sonrasında, lehine olması nedeniyle 666 sayılı KHK’nın ek 10 uncu maddesine göre maaş hesabı yapılan başvurana, 1. dereceye ataması yapıldıktan sonra tekrar 15/01/2012 tarihinden önce geçerli olan mevzuat hükümlerine göre maaş ödenmesi mümkün olmadığı gerekçesiyle başvuranın bu yöndeki talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı değerlendirilmektedir.

17. 666 sayılı KHK kapsamında yapılan düzenlemeler ile kamu görevlilerinin mali haklarının eşitlenmesi amaçlanmakta, mevcut çalışanların mali haklarında herhangi bir azalma veya mevcut statülerinde herhangi bir değişiklik öngörülmemektedir. Dolayısıyla yeni maaş sistemine tabi olan bir kamu personelinin yüksek olan eski maaş sistemine tekrar dönememesi ve daha az maaş ödenerek mali hak kaybına uğraması hukuka ve hakkaniyete aykırıdır.

18. Bu kapsamda, 3. dereceli kadroda bulunup yeni sistemden maaş alan Müfettişin 1. dereceli kadroya atanması halinde karşılaştırma yapılarak yüksek olan maaşın ödenmesi gerektiği; zira 1. dereceye atama işleminin görev ve unvanda değişiklik yaratacak nitelikte bir atama olmadığı; derece değişikliğinden kaynaklanan maaş rejiminde değişikliğe gidilen bir işlem niteliğinde olduğu; ilgili mevzuatta aksi yönde bir düzenleme bulunmadığından, mali haklarında hak kaybına sebebiyet verecek bir durumun hasıl olması halinde, önceki mali hakları kapsamında işlem tesis edilmesinin hukuk ve hakkaniyet gereği olduğu değerlendirilmektedir.

19. Konya Bölge idare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 4/1/2018 tarihli ve

E:2017/4390, K: 2018/29 sayılı kararında; “…375 sayılı KHK’nın Ek 10. madde hükümlerine göre yeni maaş sistemine geçildikten sonra, bir daha eskisi yüksek olsa dahi eski maaş sistemine dönülemeyeceğine dair kanunda açık bir hüküm bulunmadığı gerçeğiyle birlikte, yasanın kişilerin mali haklarında herhangi bir kayba yol açacak tasurrufu da öngörmediğinin kabulünün gerektiği, dolayısıyla, 2. ve 3. dereceli kadrolarda bulunup yeni sistemden maaş alan vergi müfettişlerinin 1. dereceli kadroya atanmaları halinde karşılaştırma yapılarak yüksek olan maaşın ödenmesi gerektiği, bir başka ifadeyle, vergi müfettişinin birinci dereceye ataması yapıldıktan sonra tekrar 15/01/2012 tarihinden önce geçerli olan mevzuat hükümlerine göre maaşının ödenmesinin mevzuat gereği olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır. Bu duruma göre, yeni sistemden maaş alan vergi müfettişlerinin 1. dereceli kadroya atanmaları halinde karşılaştırma yapılarak yüksek olan maaşın ödenmesi gerektiği görülmüş olup, yapılan karşılaştırma sonucunda eski sistemden maaş almaya devam eden davacının, bu durumunu değiştiren bir halinin de söz konusu olmadığı göz önüne alındığında, bu hesap ve olgu göz ardı edilerek 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı Kanun Hükmünde

Kararname’ye eklenen geçici 12, ek 9 ve ek 10. maddeler uyarınca eski ve yeni sisteme göre maaş karşılaştırmasının yapılarak maaş ve özlük haklarının yüksek olan üzerinden ödenmesi talebiyle yapılan 09/06/2016 tarihli başvurusunun reddine ilişkin Maliye Bakanlığı Vergi

Denetim Kurulu İzmir Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığının … işleminde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” 20. Benzer konuda Kurumumuza yapılmış olan 2020/4259 ve 2020/4387 numaralı başvurulara ilişkin verilen 27/08/2020 ve 01/09/2020 tarihli Tavsiye Kararlarında da; “15/01/2012 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme gereğince bulunduğu derece itibariyle geçici

12 nci madde hükmüne istinaden yapılan karşılaştırma sonrasında lehine olması nedeniyle 666

sayılı KHK’nın ek 10 uncu maddesine göre maaş hesabı yapılan başvurana, 1. dereceye ataması yapıldıktan sonra tekrar 15/01/2012 tarihinden önce geçerli olan mevzuat hükümlerine göre maaş ödenmesi mümkün olmadığı gerekçesiyle başvuranın bu yöndeki talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı” gerekçesiyle, 15/01/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuata göre hesaplanan maaş ile 666 sayılı

KHK kapsamında hesaplanan maaşının karşılaştırılarak yüksek olan tutar üzerinden maaş hesaplamasının yapılması, eksik yatan maaş ve diğer yan ödeme farklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi hususlarında, tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir.

21. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 15/01/2012 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme gereğince bulunduğu derece itibariyle geçici 12 nci madde hükmüne istinaden yapılan karşılaştırma sonrasında lehine olması nedeniyle 666 sayılı

KHK’nın ek 10 uncu maddesine göre maaş hesabı yapılan başvurana, 1. dereceye ataması yapıldıktan sonra tekrar 15/01/2012 tarihinden önce geçerli olan mevzuat hükümlerine göre maaş ödenmesi mümkün olmadığı gerekçesiyle başvuranın bu yöndeki talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

23. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul

İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; 15/01/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuata göre hesaplanan maaş ile 666 sayılı

KHK kapsamında hesaplanan maaşının karşılaştırılarak yüksek olan tutar üzerinden maaş hesaplamasının yapılması, eksik yatan maaş ve diğer yan ödeme farklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi hususlarında, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına TAVSİYEDE

BULUNULMASINA;

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumu

Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi