|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, COVID-19 tedbirleri kapsamında idari izin talep eden bir kamu çalışanının başvurusunun reddedilmesine ilişkin hukuki değerlendirmeleri içermektedir. Başvuran, Polistemia Vera hastalığı nedeniyle COVID-19 için risk grubunda olduğunu belirterek idari izin talep etmiştir. Ancak, Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü, başvuranın görev yaptığı Maden İstasyon Şefliği’nde personel eksikliği olduğunu ve bu nedenle idari iznin kamu hizmetini aksatacağı gerekçesiyle talebi reddetmiştir.
Danıştay, yapılan değerlendirmede idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun bir şekilde kullandığını, başvuranın idari izin talebinin reddinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığını belirtmiştir. İdarenin, Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri çerçevesinde hareket ettiğini ve başvuranın durumunun bu çerçevede değerlendirildiğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın idari izin talebinin reddi işlemi hukuken geçerli bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/89008-S.20.97269
BAŞVURU NO : 2020/97576
KARAR TARİHİ : 03/12/2020
RET KARARI
TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : COVID-19 tedbirleri kapsamında idari izinli sayılma taleplidir.
BAŞVURU TARİHİ : 29/09/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; ilik kanseri hastalığı olduğunu (Polistemia Vera) ve e-nabız sisteminden
aldığı COVID-19 hastalığı için risk grubunda kronik hastalığı olduğuna dair belgenin -TCDD
Malatya 5. Bölge Müdürlüğü tarafından yeterli personel olmadığı gerekçesiyle- kabul edilmediğini belirterek 2020/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında kamu çalışanları için idari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalığı nedeniyle idari izinli sayılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 05/10/2020 tarihli ve -S sayılı bilgi ve belge talebine
istinaden Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Dairesi
Başkanlığı Mevzuat ve Disiplin Şube Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 13/11/2020 tarihli ve E. sayılı yazıda özetle;
2.1) Malatya 5. Bölgeye bağlı Maden İstasyon Şefliği personeli İstasyon Şefi olan başvuranın
görev yaptığı Maden İstasyon Şefliğinde olması gereken norm kadronun; 1 İstasyon Şefi, 3
Hareket Memuru ve 4 Tren Teşkil görevlisi, mevcut personel sayısının; 1 İstasyon Şefi, 3
Hareket Memuru 3 Tren Teşkil görevlisi olduğu,
2.2) Cumhurbaşkanlığının 2020/8 ve 2020/11 sayılı Genelgelerinde, işyerlerinde asgari sayıda
personel bulundurulması ve kamu hizmetinin aksatılmaması şartıyla personellere idari izin verilebileceği, ayrıca hizmetine ihtiyaç duyulanların çağırıldıkları anda görevlerine döneceklerinin belirtildiği,
2.3) Başvuranın, görev yaptığı Maden İstasyon Şefliğinde işyeri amiri pozisyonunda görev
yaptığı, işyeri amirinin idari izinli sayılması durumunda kamu hizmetinin aksatılmasına sebep olacağı ve hizmetine devamlı ihtiyaç duyulması nedeniyle söz konusu personele idari izin verilemediği, görev yapmakta olduğu Maden İstasyon Şefliğinde işyeri amiri pozisyonunda görev yaptığı, işyeri amirinin idari izinli sayılmasının kamu hizmetinin aksatılmasına sebep olacağı ve hizmetine devamlı ihtiyaç duyulması nedeniyle söz konusu Genelge kapsamında başvuranın idari izin talebinin uygun görülmediği,
2.4) Başvuruya konu işlemin, kamu hizmetinin yerine getirilmesinde yaşanabilecek
aksaklıkların önlenmesine yönelik olduğu, İktisadi Devlet Teşekkülü olmaları nedeniyle karlılık ve verimlilik odaklı hizmet verme zorunlulukları bulunduğunu, bununla birlikte Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Teşekküle sınırlı sayıda atama yetkisi verildiği, başvuranın konuyla ilgili yaptığı yazılı bir talebi bulunmadığı, şifahi olarak talepte bulunduğu,
2.5) Başvuranın 11/05/2020 tarihinde Hekimhan Gar Şefliğine yapılan yer değişikliğinin iptali
için Malatya 1. İdare Mahkemesinin 2020/540 esasına kayden açılan davada Yürütmeyi
Durdurma kararı verilmesi nedeniyle önceki görev yeri olan Maden İstasyon Şefliğine yer değişiminin yapıldığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair
Kanun Hükmünde Kararnamenin “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu
Kanun Hükmünde Kararname, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları personelinin hizmete alınmalarını, görev ve yetkilerini, niteliklerini, atanma, ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleriyle diğer özlük haklarını düzenler.”,
6) Trafik Servis Müdürlükleri Personelinin Görev, Yetki ve Sorumluluklarına Dair
Yönergenin “İstasyon Şefinin Görevleri” başlıklı 22 nci maddesinde “(1) İstasyon Şefi bulunduğu işyerinin yöneticisidir. Genel Müdürlüğü temsil eder ve doğrudan Trafik Denetim ve Koordinasyon Müdürüne bağlıdır. İstasyonda görevli tüm memur ve işçilerin amiridir.
Trafik ve taşıma hizmetleri ile ilgili konularda diğer servis elemanları arasında koordinasyonu sağlar…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Malatya 5. Bölge Maden İstasyon
Şefliğinde, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sözleşmeli statüde, İstasyon
Şefi olarak çalışan ve Polistemia Vera tanısı konulmuş olan başvuran; e-nabız sisteminden alınmış COVID-19 hastalığı için risk grubunda kronik hastalığı olduğuna dair belgesine istinaden, idari izinli sayılmayı talep etmektedir (§1).
9) 29/05/2020 tarihli ve 31139 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2020/8 sayılı ve
‘COVID-19 Kapsamında Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Normalleşme ve Alınacak Tedbirler’ konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde;
9.1) COVID19 salgını ile mücadele amacıyla yürürlüğe konulan ‘Kamu Görevlilerinin
Yurtdışına Çıkış İzni’ konulu 2020/2 sayılı Genelge ile ‘COVID-19 Kapsamında Kamu
Çalışanlarına Yönelik İlave Tedbirler’ konulu 2020/4 sayılı Genelgenin, 01/06/2020 tarihi itibarıyla yürürlükten kaldırıldığı,
9.2) Çalıştırılma biçimlerine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında (Sağlık Bakanlığı
ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) çalışan yönetici kadro ve pozisyonunda bulunanlar hariç 60 yaş ve üzerinde olanlar ile Sağlık Bakanlığının belirlediği kronik hastalığı bulunanların idari izinli sayılacağı, idari izinli sayılanların bu sürede görevlerini fiilen yerine getirmiş sayılacağı, mali ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük haklarının saklı kalacağı, bu personelin amirinin izni dışında görev mahallinden ayrılmayacağı ve hizmetine ihtiyaç duyulanların çağırıldıkları anda görevlerine dönecekleri düzenlenmiştir.
10) 26/08/2020 tarihli ve 31225 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2020/11 sayılı ve ‘COVID-
19 Kapsamında Kamu Çalışanlarına Yönelik Tedbirler’ konulu Cumhurbaşkanlığı
Genelgesinde; COVID-19 salgınıyla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmama ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla; çalıştırılma biçimine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara uzaktan çalışma, dönüşümlü çalışma gibi esnek çalışma yöntemleri uygulanabileceği; buna dair usul ve esasların bakanlıklar, bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşları için üst yönetici tarafından belirleneceği, idari izinliler ile uzaktan veya dönüşümlü çalışanların, amirlerinin izni dışında görev mahallerinden ayrılamayacağı ve hizmetine ihtiyaç duyulanların çağırıldıkları anda görevlerine dönmek zorunda oldukları düzenlenmiştir.
11) 2020/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi düzenlemesi ile Sağlık Bakanlığı tarafından
belirlenen kronik hastalığı bulunanların idari izinli sayılacağı öngörülmüş olup Sağlık
Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 05/06/2020 tarihli ve E.1187 sayılı yazısında;
11.1) Kamu çalışanlarından idari izne esas olmak üzere COVID-19 hastalığı için risk grubunda
olan kronik hastalıkların; halen immünsüpressif tedavi alanlar, metastatik ve/veya kemoterapi/radyoterapi alan kanser hastaları, kornea nakli hariç solid organ nakli, kemik iliği/kök hücre nakli yapılan hastalar, kronik obstrüktif veya destrüktif akciğer hastalığı veya status astmatikus hikayesi olan hastalar, insüline bağlı diyabet ve komplike (serebrovasküler, koroner, böbrek, polinöropati) insüline bağımlı olmayan diabetes mellitus hastaları, komplike hipertansiyon (serebrovasküler, böbrek, konjestif kalp yetmezliği), dekompanse kalp yetmezliği, akut koroner sendrom geçiren hastalar, kronik karaciğer ve böbrek yetmezliği olan hastalar, serebrovasküler hastalık (inme, kanama) geçiren hastalar şeklinde belirlendiği,
11.2) Bakanlık tarafından belirlenen hastalıklardan 01/06/2020 tarihinden önceki 2 (iki) yıl
içerisinde 2 (iki) kez aynı tanıyı almış olan kamu çalışanlarına Bakanlık e-nabız sistemi üzerinden “İdari izne esas COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalık durum belgesi” üretileceği,
11.3) E-nabız sistemi üzerinden gerekli çalışmalar tamamlanmış olduğundan idari izinli
sayılacak kamu çalışanlarının söz konusu belgeyi 08/06/2020 tarihinden itibaren sadece e-nabız sistemi üzerinden temin edecekleri açıklamalarına yer verilmiştir.
12) E-nabız sisteminden alınmış 28/09/2020 tarihli ve 75252 belge numaralı kronik hastalık
durum belgesi bulunan başvuran, Maden İstasyon Şefliğinde İstasyon Şefi olarak çalışmaktadır.
İlgili Yönerge (§6) uyarınca İstasyon Şefi, bulunduğu işyerinin yöneticisi olup İstasyonda görevli tüm memur ve işçilerin amiridir.
13) Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri gereği, kamu kurum ve kuruluşlarında (Sağlık Bakanlığı ve
Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) çalışan yönetici kadro ve pozisyonunda bulunanlar hariç 60 yaş ve üzerinde olanlar ile Sağlık Bakanlığının belirlediği kronik hastalığı bulunanlar idari izinli sayılacak ve idari izinli sayılanlardan hizmetine ihtiyaç duyulanlar çağırıldıkları anda görevlerine dönecekler ve kamu hizmetlerini aksatmama şartıyla, çalıştırılma biçimine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara uzaktan çalışma, dönüşümlü çalışma gibi esnek çalışma yöntemleri uygulanabilecektir.
14) Buna göre; Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri ile idarelere bir takdir yetkisi tanındığı
görülmektedir. İdarenin takdir yetkisine sahip olması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare, takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, eşitlik kuralını gözetmeli, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlarda özel koşullar öngörülmüşse bunlara uymalı; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanmalıdır.
15) İdare tarafından, Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri kapsamında işlem yapıldığı ifade edilmiştir
(§2). Başvuranın, COVID-19 hastalığı için risk grubunda olan kronik hastalığı bulunduğu açık olmakla birlikte idare tarafından konuya ilişkin düzenlemeler çerçevesinde işlem tesis edilmiş olduğu değerlendirilmiş olup takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına dair bir veriye dosya kapsamında rastlanılmamıştır.
16) Diğer taraftan; başvuran, 5. Bölge Müdürlüğüne bağlı bazı işyerlerinde norm kadronun üç
katı personel çalıştırıldığını (Batman, Diyarbakır, Tatvan, Van, Kurtalan ve Hekimhan vs.)
ifade etmekte olup dosya kapsamında yer alan Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü
Malatya 5. Bölge Müdürlüğüne bağlı 46 işyerinin istasyon şefi unvanında kadro/pozisyon doluluk/boşluk durumunu gösterir belgeye bakıldığında; Diyarbakır Gar Müdürlüğünde 1, Malatya Gar Müdürlüğünde 2, Rahova İstasyon Şefliğinde 1, Sıcaksu İstasyon Şefliğinde 1, Yolçatı Gar Şefliğinde 1 norm kadro fazlalığı olduğu, Batman Gar Müdürlüğü, Tatvan Gar
Müdürlüğü, Van Gar Müdürlüğü, Kurtalan Gar Şefliği ve Hekimhan Gar Şefliğinde norm kadro fazlalığı olmadığı görülmüştür. Ayrıca, 11/05/2020 tarihinde Malatya İli Hekimhan İlçesine
Gar Şefi olarak atanması işlemine karşı başvuran tarafından açılan davada, Malatya 1. İdare
Mahkemesi tarafından (E.2020/540) yürütmeyi durdurma kararı verildiği ve başvuranın, önceki görev yeri olan Maden İstasyon Şefliğine yer değişikliğinin yapıldığı dosya kapsamından anlaşılmıştır.
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuruya konu edilmiş olan
başvuranın idari izin talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Elazığ İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve T.C. DEVLET DEMİRYOLLARI İŞLETMESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi