Aile birliği mazereti ve engelli çocuk nedeniyle görevlendirme talebi, eş durumu özrü ve kurum içi yer değişikliği koşullarıyla değerlendirilmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/591-S.21.914

BAŞVURU NO : 2020/98014

KARAR TARİHİ : 12/01/2021

RET KARARI

/

BAŞVURUYA KONU İDARE : HATAY VALİLİĞİ

BAŞVURUNUN KONUSU : Görevlendirilme talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 06/10/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; Emniyet Müdürlüğü

kadrosunda Komiser Yardımcısı olarak görev yaparken 22.11.2016 tarihinde Olağanüstü Hal

Kapsamında yayımlanan 677 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ihraç edildiğini, ihraç sonrası OHAL Komisyonu Kararı ile göreve iade edildikten sonra Hatay iline atamasının yapıldığını, 2017 yılından itibaren Hatay ili Kırıkhan ilçesinde ikamet ettiğini, eşinin de

Kırıkhan ilçesinde özel bir hastanede hemşire olarak çalıştığını, özel koşul gereksinimi olan ağır otizm engelli (% 80) çocuğu bulunduğunu, bu gerekçelerle Kırıkhan ilçesine görevlendirilme talebinde bulunduğunu, ancak talebi dışında Reyhanlı ilçesine görevlendirildiğini, OHAL Komisyonu Kararı ile göreve iade edilmesine rağmen KHK ile ihraç edilmesi nedeniyle Kırıkhan ilçesine görevlendirilme talebinin kabul edilmediğini belirterek, Kırıkhan ilçesine görevlendirilmeyi talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Hatay Valiliği İl Yazı İşleri Müdürlüğünün 13/11/2020 tarihli ve sayılı yazısı ve

eklerinde, özetle;

2.1) Başvuranın Bakanlık Makamının 18/11/2019 tarihli atama onayı ile İçişleri Bakanlığı

Araştırma Merkezi Müdürlüğü emrine atandığı, Bakanlık Makamının 13/01/2020 tarihli onayı ile Hatay ilinde oluşturulan Çalışma Grubuna kendi talebi üzerine Bakanlık Makamının 20/02/2020 tarihli onayı ile görevlendirildiği ve 02/03/2020tarihinde Valilikteki görevine başladığı, akabinde Valilik Makamının 05/03/2020 tarihli onayı ile Reyhanlı Kaymakamlığında görevlendirildiği,

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

.

2.2) İçişleri Bakanlığı Araştırma Merkezi Yönetmeliğinin “Çalışma gruplarının görevleri”

başlıklı 9 uncu maddesi uyarınca ihtiyaca binaen Reyhanlı Kaymakamlığı emrine görevlendirildiği, aynı tarihte kendisiyle aynı statüde olan 2 (iki) personelinde Kırıkhan

Kaymakamlığında görevlendirildiği,

2.3) İçişleri Bakanlığı Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Atanma Usulleri”

başlıklı 10/g maddesinde ‘Bakanlık merkez teşkilatında görevli personel, istekleri halinde

Bakanlığın muvafakati ve ilgili valinin onayı ile iller emrine’ atanır hükmü doğrultusunda, başvuranın Kırıkhan Kaymakamlığına atanma talebi varsa eğer İçişleri Bakanlığından muvafakat alması ve il valisinin de uygun görmesi halinde atama işleminin gerçekleştirilebileceği, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;

3.1) “Ailenin Korunması ve Çocuk Hakları” başlıklı 41 inci maddesinin ikinci fıkrasında;

“Aile, Türk toplumunun temelidir… Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması… için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.”

3.2) “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde, “Devlet,

sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”

3.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü

maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”

3.4) “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde; “Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu

tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler…”

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci

maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı

72 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak

atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir. (…) Bu suretle izin verilenlere, (…) Memurların atanamayacakları yerler ve bu

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

.

yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet

Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar.”

6) 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 8 inci maddesinde, “(…) B) Bunun dışında kalan bütün

memurlar Bakanlıklar veya tüzelkişiliği haiz genel müdürlükler tarafından valilik emrine tayin edilerek il idare şube başkanının inhası üzerine valiler tarafından istihdam yerleri tesbit olunur;

C) Yukardaki fıkralarda yazılı bütün memurların lüzumu halinde il içinde nakil ve tahvilleri mensup olduğu il idare şube başkanlarının inhası üzerine valiler tarafından icra edilmekle beraber mensup oldukları Bakanlıklar veya genel müdürlüklere sebepleriyle bildirilir. Yukarda (A, B) fıkraları dışında kalan il merkez teşkilatına bağlı memurlar ilgili idare şube başkanının inhası ile valiler tarafından tayin, nakil ve tahvil olunurlar. (…)”

7) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin

“Aile Birliği Mazeretine Bağı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinde, “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; (…) b)Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, (…) atanması suretiyle yapılabilir. (…)

Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına (…) ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir.”

8) İçişleri Bakanlığı Araştırma Merkezi Yönetmeliğinin,

8.1) “Çalışma gruplarının kuruluşu” başlıklı 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Gerek

görülmesi halinde çalışma grubundan sorumlu Vali Yardımcısının talebi üzerine ilgili mevzuatına uygun olarak, Valilik ve Bakanlık bağlı kuruluşlarının İl teşkilatlarından yeterli sayıda idari personel Vali onayı ile bu birimlerde görevlendirilebilir.”

8.2) “Çalışma gruplarının görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Çalışma grubu,

Araştırma Merkezi ve Genel Müdürlük tarafından tevdi edilen iş ve işlemler ile İl Valisinin lüzum göreceği diğer iş ve işlemleri yapmakla yükümlüdür.”

9) İçişleri Bakanlığı Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Atanma

Usulleri” başlıklı 10/g maddesinde, “g) Bakanlık merkez teşkilatında görevli personel, istekleri halinde Bakanlığın muvafakatı ve ilgili valinin onayı ile iller emrine, (…) naklen, terfian veya yer değiştirme suretiyle atanırlar.”

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idare tarafından tesis

edilen işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

11) Başvuran 1 numaralı paragrafta belirtildiği üzere; aile birliği mazereti ve çocuğunun engel

durumu nedeniyle Kırıkhan Kaymakamlığına görevlendirilmeyi talep etmektedir.

12) Anayasamızın 41 inci maddesi, aile bireylerinin bir arada tutularak ailenin huzur ve

mutluluğunu devam ettirilmesi ve bu yolla kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzaklaştırılarak kamu hizmetlerinin verimliliğinin artırılması amacını taşımaktadır. Bu maddede, Devletin aile birliğinin korunması için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü getirmiştir. Bu açıdan, kamu görevlileri, aile birliğinin sağlanması konusunda haklı bir beklentiye sahip bulunmaktadırlar. Kanun koyucu da, bu sebeple, hem kamu görevlilerinin naklen atanmaları, hem aile birliği mazeretiyle yer değiştirmelerini kurala bağlamak ve kolaylaştırmak amacıyla, 657 sayılı Kanun’un 72 nci, 74 üncü ve 76 ncı maddelerinde gerekli düzenlemeleri yapma yoluna gitmiştir. Ancak, naklen geçiş ve aile birliği mazeretine bağlı olarak yer değiştirme işlemleri bir takım şartlara bağlı olarak gerçekleştirilmektedir.

13) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmeliğin 14 üncü

maddesi hükmü uyarınca eş durumu özründen, eşi kamu personeli olmayıp, talep edilen yerde kesintisiz son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olanların da faydalanabileceği düzenlenmiştir. Ancak söz konusu düzenlemenin kurum içi yer değişikliği talepleri ile sınırlı olduğu, kurumlar arası atama ve görevlendirme taleplerini kapsamadığı anlaşılmaktadır.

14) Bu bakımdan başvuruya konu ilgili idarece “İçişleri Bakanlığı Personeli Atama ve Yer

Değiştirme Yönetmeliğinin “Atanma Usulleri” başlıklı 10/g maddesinde ‘Bakanlık merkez teşkilatında görevli personel, istekleri halinde Bakanlığın muvafakati ve ilgili valinin onayı ile iller emrine’ atanır hükmü doğrultusunda ilgilinin Kırıkhan Kaymakamlığına atanma talebi varsa eğer İçişleri Bakanlığından muvafakat alması ve il valisinin de uygun görmesi halinde atama işlemi gerçekleştirilebilir.” denilmek suretiyle başvuranın söz konusu mevzuat gereğince

Kırıkhan Kaymakamlığına atanma imkânın bulunduğu ifade edilmiştir.

15) Bu kapsamda başvuranın Hatay ili Kırıkhan ilçesine görevlendirilmesine yönelik talebinin,

Hatay Valiliği tarafından reddedilmesi konusu incelendiğinde, başvuranın kadrosunun İçişleri

Bakanlığı Araştırma Merkezi Müdürlüğü emrinde bulunduğu, başvuranın kendi talebi üzerine

İçişleri Bakanlığı Araştırma Merkezi Yönetmeliğinin “Çalışma gruplarının kuruluşu” başlıklı

8 inci maddesi kapsamında Hatay ilinde oluşturulan Çalışma Grubuna görevlendirildiği, Valilik

İl Çalışma Grubunda görevli personelin söz konusu mezkûr Yönetmelik gereğince Araştırma

Merkezi ve Genel Müdürlük tarafından tevdi edilen iş ve işlemler ile İl Valisinin lüzum göreceği diğer iş ve işlemleri yapmakla yükümlü tutulduğu, bu kapsamda Valinin takdir yetkisine binaen söz konusu personeli hizmet ihtiyacı bulunan Kaymakamlıklara görevlendirdiği, başvuranında Valilik Makamının 05/03/2020 tarihli onayı ile Reyhanlı

Kaymakamlığında görevlendirildiği, eş durumu mazereti ve çocuğunun engel durumu

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden 3ff0-5b68-a3f2 kodu ile yapılabilir.

gerekçesiyle Kırıkhan Kaymakamlığına görevlendirilmeyi talep etmekle birlikte, başvuranın

Reyhanlı Kaymakamlığında hizmetine ihtiyaç duyulması nedeniyle söz konusu talebin yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

16) Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte

değerlendirildiğinde; Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair

Yönetmeliğin 14 üncü maddesi hükmü uyarınca eş durumu özründen, eşi kamu personeli olmayıp, talep edilen yerde kesintisiz son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olanların da faydalanabildiği, eşi özel sektörde çalışan başvuranın anılan Yönetmelik hükmü uyarınca mevzuatta aranan şartları taşıması kaydıyla eş durumu özründen yararlanma olanağının bulunduğu, ancak söz konusu düzenlemenin kurum içi yer değişikliği talepleri ile sınırlı olduğu, kurumlar arası atama ve görevlendirme taleplerini kapsamadığı, başvuranın kadrosunun İçişleri Bakanlığı Araştırma Merkezi Müdürlüğü emrinde bulunduğu ve yukarda yer verilen mevzuatta öngörülen usule uygun şekilde atanma talebinde bulunmadığı, eşinin

2017 yılından itibaren Kırıkhan ilçesinde özel bir hastanede hemşire olarak görev yapması

nedeniyle eş durumu mazereti ve özel koşul gereksinimi olan ağır otizm engelli çocuğu bulunduğu gerekçesiyle Kırıkhan Kaymakamlığına görevlendirilme talebinde bulunduğu, görev yerinin belirlenmesinin ise Valinin takdir yetkisi kapsamında bulunduğu, bu kapsamda görev yerinin Kırıkhan ilçesinde bulunan ikamet adresinden yaklaşık 40 km uzaklıktaki

Reyhanlı Kaymakamlığı olarak belirlediği, görev yerinin Reyhanlı Kaymakamlığı olarak belirlenmesi ile başvuranın aile birliğinin bozulduğundan söz etme imkânın olmadığı, zira söz konusu işyerine başvuranın yaklaşık 35-40 dakikalık bir zaman diliminde gelip gitme imkânın bulunduğu, engelli çocuğunun günlük bakımını yapması için mesai saatleri içinde izin kullanması hususunda zorluk yaşadığına ilişkin herhangi iddiasının bulunmadığı, ayrıca başvuranın görevlendirme talebinde bulunduğu Kırıkhan Kaymakamlığında görevlendirilebileceği boş memur kadrosunun da bulunmadığı anlaşıldığından başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

17) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği

Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden ve Gönderme Kararımız üzerine hem başvurana hem de Kurumumuza kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ

tarihinden itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Hatay İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

.

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve HATAY VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi