|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın Burdur Devlet Hastanesi’nde röntgen teknisyeni olarak çalıştığı ve sürekli hafta sonu nöbeti yazıldığını iddia ederek hakkaniyete uygun bir çalışma düzeni talep ettiği belirtilmektedir. Başvuran, Anayasa’nın 10. maddesi gereğince eşitlik ve adalet ilkelerine dayalı bir çalışma vardiyası düzenlenmesini istemektedir. İdare, başvuranın çalışma koşullarının yasalara uygun olduğunu ve diğer personel ile arasında bir ayrım yapılmadığını savunmaktadır.
İlgili araştırma raporunda, başvuranın çalışma saatleri ve nöbet düzenlemeleri incelenmiş, diğer personel ile eşit koşullarda çalıştığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, bazı personelin hafta sonu nöbetlerinin sağlık raporları nedeniyle düzenlenmediği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvurana yönelik hukuka aykırı bir işlem veya ayrımcılık tespit edilmediği, dolayısıyla başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, idarenin çalışma düzeninin hakkaniyet ve eşitlik ilkelerine uygun olduğunu ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/90515-S.20.99462
BAŞVURU NO : 2020/98632
KARAR TARİHİ : 30/12/2020
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : BURDUR VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Burdur Devlet Hastanesinde sağlık memuru olarak çalışan başvuranın hakkaniyete uygun bir çalışma vardiyası, mesaisi veya nöbetinin sağlanması, nöbet / vardiya çizelgelerinin başvurucu dâhil herkes açısından dinlenme hakkı gözetilerek düzenlenmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 16/10/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; müvekkilinin radyoloji bölümünde röntgen teknisyeni olarak çalıştığını,
35 saatin üzerinde görev yaptığını, sürekli olarak hafta sonu görevi yazıldığını, ailesine ve
kendisine ayıracak zamanı kalmadığını, vardiya saatleri incelendiğinde, her hafta sonu başvurucuya nöbet yazıldığını, ancak bazı kişilerin hafta sonlarının boş bırakıldığını, başvurucunun taleplerinin ilgili kurum tarafından reddedildiğini, hafta sonlarının kesintisiz olacak şekilde çalışmaya ayrılmasının engellenmesinin zaruri olduğunu, eşiyle ve okula devam eden çocuğuyla yalnızca hafta sonu bir araya gelme imkânı olan başvurucuya eşitliğe, adalete ve hakkaniyete aykırı olacak şekilde vardiya, mesai ve nöbet çalışmasının düzenlenmesinin moral ve motivasyonunu bozduğunu belirterek, Anayasanın 10 uncu maddesi gereğince başvurucuya hakkaniyete uygun bir çalışma vardiyası, mesaisi veya nöbetinin sağlanmasını, idareye, nöbet / vardiya çizelgelerinin başvurucu dâhil herkes açısından dinlenme hakkı gözetilerek düzenlenmesi hususunda tavsiyede bulunulmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Bilgi, belge ve görüş talepli yazımız üzerine Burdur Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün
30/11/2020 tarih ve E. sayılı yazısında özetle; Sağlık Memuru (röntgen teknisyeni) olarak görev yapan .’ın yasalara uygun olarak çalıştırıldığı, başvuran ile aynı görevi yapan diğer personel arasında nöbet / vardiya / mesai ve diğer çalışma koşulları yönünden bir ayrım, farklılık ve adaletsizliğin olmadığı, (ilgili idare tarafından) başvurana yönelik hukuka, hakkaniyete ve mevzuata aykırı bir eylem veya işlem yapılıp yapılmadığı konularında müdürlüğümüzce araştırmacı görevlendirilmiş olup, hazırlanan 24/11/2020 tarihli araştırma raporu neticesinde; (başvuran) ile aynı görevi yapan diğer personel arasında nöbet / vardiya / mesai ve diğer çalışma koşulları yönünden bir ayrım, farklılık ve adaletsizlik yapılmadığı, (ilgili idare tarafından) başvurana yönelik hukuka, hakkaniyete ve mevzuata aykırı bir eylem veya işlem yapılmadığı kanaatine varıldığı muhakkik raporunda belirtilmiştir.
2.1) İdare tarafından gönderilen 24/11/2020 tarihli Araştırma Raporunda özetle; “…İlgili
Kanun, Yönetmelik, Genelge ve Danıştay kararları vb. bu alandaki mevzuat incelendiğinde radyoloji çalışma saatlerinin günlük 7 saat haftada 35 saat olduğu; aksine uygulamanın kişilerin rızası ve yazılı talebi ile mümkün olabileceği ve yazılan fazla mesai saatlerinin öncelikle izin olarak kullanılması gerektiği, ancak eleman yetersizliği gibi nedenlerle kullandırılmayan izinlerin ücretinin ödenebileceği öngörülmektedir. Tüm sağlık kurum ve kuruluşlarında da uygulama bu kritere uygun olarak tatbik edilmektedir.
(başvuran) ilk olarak 27/02/2018 tarihinde ihtiyaç halinde haftalık 35 saat olan çalışma saati üzerinde nöbet tutmak istediğine ilişkin dilekçe vermiştir.
29/11/2019 tarihli dilekçesinde 35 saati aşan fazla çalışma olması durumunda öncelikle izin, izin olarak karşılanamayan kısmının ise nöbet ücreti olarak tarafına verilmesini talep etmiştir.
17/12/2019 tarihinde ise özetle kanuni haklarım saklı kalmak üzere 35 saati aşan fazla çalışma olması durumunda öncelikle izin, izin olarak karşılanamayan kısmının ise nöbet ücreti olarak tarafına verilmesini talep etmiş ancak, hastane baştabipliği dilekçede muğlak ifadeler bulunduğu gerekçesi ile kesin ifadeler ile fazla mesai yapmak isteyip istemediği bilgisini sormuştur.
27/12/2019 tarihli dilekçesinde ise Burdur Devlet Hastanesi acil radyoloji nöbetlerini ve günlük mesailerin hakkaniyet adalet ve nispi eşitlik ilkesi çerçevesinde düzenlenebilmesi mücbir sebeplerin oluşmaması durumunda hukuki hakları saklı kalmak kaydı ile fazla mesai kapsamındaki mesaileri kabul ediyor. Fazla mesaileri öncelikle izin, izin kullandırılmaması durumunda ise nöbet ücreti olarak ödenmesini kabul ettiğini; 17/12/2019 tarihli dilekçesinde ise fazla mesaileri kabul ettiğini belirtmiş ve tasvip etmiştir.
05/08/2020 tarihinde ise özetle vardiya, mesai veya nöbet çalışmalarının hakkaniyete uygun şekilde düzenlenmesini, dolayısı ile hafta sonu vardiyalarının, mesaisinin azaltılmasını talep ediyor. Burdur Devlet Hastanesi Baştabipliği ise 25/08/2020 tarihli yazı ile özetle nöbet, vardiya ve mesai saatlerinin ilgili mevzuatlar çerçevesinde hakkaniyet ve eşitlik ilkelerine sadık kalınarak, çalışma huzur ve barışını bozmayacak şekilde hazırlandığını bildirmiştir. tarihli dilekçesinde ise özetle daha önce kabul ettiği ve yasal haklarım saklıdır olarak biten dilekçeleri ile bu konudaki kanun ve yönetmeliklerden bahsederek haftalık çalışma süresi olan 35 saati geçmeyecek şekilde nöbet, mesai ve vardiyalarının düzenlenmesini talep etmiştir.
Devlet Hastanesi Baştabipliği ise 20/10/2020 tarihli yazı ile ilgilinin talebini kabul ederek haftalık 35saat olarak mesailerinin yazılacağı bilgisini vermiştir.
Son olarak Kamu Denetçiliği Kurumu başvurusu mevcut olup, haftalık 35 saatin üzerinde görev yaptığını, sürekli olarak hafta sonu görev yazıldığını, ancak bazı kişilerin hafta sonlarının boş bırakıldığını, hafta sonları kesintisiz olarak çalışmasının engellenmesini, mesailerinin dinlenme hakkı gözetilerek hazırlanması gerektiği, mesai, nöbet ve vardiyalarının hazırlaması ve uygulanmasında aynı hukuki statüde bulunan personel ile nispi eşitlik ilkesi ve idari faaliyetlerin belirliliği ilkesince birlikte değerlendirilmesi hususlarında başvuruda bulunduğu görülmüştür.
Kamu Denetçiliği Başvurusundaki 7 ve 8. Maddeleri incelemek için ilgilinin haftalık 35 saat üzeri çalışmaya yani fazladan nöbet tutarak ayda 1 saati yaklaşık 17 TL olan nöbet ücretlerinden yararlanıp yararlanamayacağına ilişkin yazmış olduğu dilekçelerine bakıldığında haftalık 35 saat üzeri çalışmayı kabul ettiği ancak tarihli dilekçesinde haftalık 35 saat üzeri çalışmayı reddettiği anlaşılmaktadır.
İlgilinin haftalık 35 saat olan çalışma saatini aşıp aşmadığının kontrolü için sadece Kasım 2020 tarihindeki nöbetine bakmak gerekecek. Onun öncesindeki nöbetlerde haftalık 35 saat çalışma ile ilgili kanuni bir zorunluluk bulunmamaktadır. Çünkü 17/12/2019 – 27/12/2019 tarihli dilekçelerinde haftalık 35 saat üzeri çalışma çıkması durumunda öncelikle izin, izinin mümkün olmaması durumunda fazla mesai olarak ödeme yapılmasına onay verdiği anlaşılmaktadır.
’a (başvuran) 2020 yılında yazılan ve haftalık 35 saati aşan mesailerinde hukuka aykırılık yoktur. (Tatil olan 29 Ekim tarihinde acil serviste mesainin 5 saat yerine 7 saat olarak uygulanması nedeni ile ekim ayından nakleden 2 saat fazla çalışma kasım ayına devretmiş, kasım ayında da izin kullandırılamadığından aralık ayı içerisinde fazlalık olan 2 saatin kullandırılması veya 2 saatlik fazla mesai ödenmesi durumunda kanuni yönden kişiye bir haksızlık yapılmamış olacaktır…
Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından 7.maddede sorulan aynı görevi yapan diğer personel arasında nöbet / vardiya / mesai ve diğer çalışma koşulları tarafından bir ayrım, farklılık ve adaletsizlik olup olmadığı konusunu araştırmak için Burdur Devlet Hastanesi radyoloji teknisyenlerinden tüm çalışanların çalışma çizelgeleri ile belli alanlarda sabitlenen personellerin görevlendirme yazıları ile hastalıklarını belirtir raporlar varsa onlarında 11/11/2020 tarihli yazı ile talep ettiğim nöbet listelerine eklenmesini sözlü olarak talep ettim.
Burdur Devlet Hastanesinde MR, tomografi, röntgen, acil röntgen, kemik dansitometre, mamografi, seyyar röntgen cihaz ve bölümlerinin bulunduğu tüm çalışanların bu alanlarda görev yaptığı görülmektedir. Ancak tüm çalışanlar iki guruba ayrılarak çalışma sistemi oluşturulduğu görülmüştür…
.’ın (başvuran) 2020 yılında 01/01/2020 – 30/11/2020 tarihleri arası 151 hafta içi 33 hafta sonu toplamda 184 vardiya nöbet çalışmış olduğu görülmektedir. .’ın hafta sonunun tüm çalışmışlıklar içerisindeki oranının %17,9 olduğu tüm çalışanlar içerisinde 10. Sırada olduğu kendisinden önce %33 ile bile hafta sonu çalışan personel bulunduğu görülmektedir. (Listede personel eksikliği nedeni ile geçici görevle gelen, başka kuruma giden, kanuni izinli olan vs…
21 personel gözükmesine rağmen sürekli 12 çalışan olduğu dikkate alınırsa sondan 3. Sırada
olduğu tespit edilmiştir)
21/03/2020 – 30/11/2020 vardiya sistemine geçildiği tarihler dikkate alındığında hafta içi 99 hafta sonu 32 toplamda 131 vardiya yazıldığı, hafta sonu vardiyalarının toplam vardiyalar içindeki % oranının ise 24,4 olduğu ve tüm çalışanlar içerisinde 8. Sırada olduğu tespit edilmiştir.
Nöbet listelerinin hazırlanmasında isim listesi esas alınmış, bir önceki ayda kalınan kişiden başlamak sureti ile nöbet listeleri oluşturulmuştur. Hazırlanan listelerde hafta sonları ayrıca bir değerlendirmeye tabi tutulmamıştır. Bayram nöbetleri, resmi tatiller, çalışılan alanların farklılıkları kullanılan izinler vs. dikkate alındığında hafta sonlarının ayrı bir sistemle dizaynı hazırlanan nöbet listesini daha da karmaşık hale getireceğinden ana isim listesinin dikkate alınarak hafta içi ve hafta sonları vardiyalarının hazırlanmasında hakkaniyete aykırı bir durum olmadığı görülmüştür. Sürekli çalışan personellerin hafta sonları vardiyalarının genel vardiya oranının %20-25 civarında olduğu tespiti yapılmıştır.
Aylık çalışma listelerinin incelenmesinde izin, rapor, şua izni, nöbet izni, hastalık, vardiya değişimi, hastaneye yatış, refakat, görevlendirme, eğitim, idari izin, vb. birçok etmen olduğundan isim sırası ile nöbet yazılımında hafta sonlarının kontrolü pek mümkün gözükmemektedir. Ay başında hazırlanan liste tüm çalışanların bilgisine sunulmakta rahatlıkla vardiya değişimleri yapılarak son hali verilmekte olduğu bilgisi alınmıştır. Hazırlanan ilk liste isim sırasını takip eden eşit olarak dağılımın söz konusu olduğu listedir. Bu listede vardiya birleştirmeleri, işinin olduğu günü başkasına devir, fazla mesai almak isteyene devir vs. birçok etmenle orijinal liste yok olmaktadır. Tüm ayların sıra kontrolünü yapmanın imkânı yoktur. Bu nedenle genel hatları ile kontrol için yukarıdaki istatistik çalışma ile kontrol sağlanmıştır…
Röntgen teknisyenlerinin 20/30 günlük yıllık izinlerinin yanında yıl içerisinde yine 30 gün şua izin hakları bulunmakla diğer çalışanlara göre kesintisiz dinlenme haklarına sahiptirler. Alınmış olan şua dozunun Sağlık Bakanlığınca belirlenen doz limitleri üzerinde olması durumunda yine sağlığına kavuşana kadar dinlenmesi öngörülmüştür.
Poliklinik röntgen ve acil röntgen fiziki alanlarında röntgen teknisyenlerinin radyasyon ışığına maruz kalmadan dinlenebilecekleri bir alan oluşturulduğu da tarafımca gözlemlenmiştir.
Sonuç ve teklif; Burdur Devlet Hastanesinden alınan bilgi ve belgelerden, yapılan gözlem ve konu hakkındaki mevzuatların incelenmesinden; 1 (başvuran) ile aynı görevi yapan diğer personeller arasında nöbet / vardiya / mesai ve diğer çalışma koşulları yönünden bir ayrım, farklılık ve adaletsizlik yapılmadığı, 2- (ilgili idare tarafından) Başvurana yönelik hukuka, hakkaniyete ve mevzuata aykırı bir eylem veya işlem yapılmadığı kanaatine varılmış olup…”
2.2) Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 06/08/2020 tarih ve 2012/34
sayılı Genelgesinde özetle; “3153 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesinde yer alan, “İyonlaştırıcı radyasyonla teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldığı yerler ile bu iş veya işlemlerde çalışan personelin haftalık çalışma süresi 35 saattir. Bu süre içerisinde, Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilen radyasyon doz limitleri de ayrıca dikkate alınır. Doz limitlerinin aşılmaması için alınması gereken tedbirler ela aşıldığı takdirde izinle geçirilecek süreler ve alınacak diğer tedbirler Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir” hükmü gereğince Bakanlığımızca hazırlanan “Sağlık Hizmetlerinde İyonlaştırıcı Radyasyon
Kaynakları İle Çalışan Personelin Radyasyon Doz Limitleri ve Çalışma Esasları Hakkında
Yönetmelik” 05/07/2012 tarihli ve 28344 sayılı Gazete yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Bu Yönetmelik, radyasyon kaynağı ile teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldığı kamu ve özel tüm sağlık kurum ve kuruluşları ile radyasyon kaynaklarıyla çalışan personeli kapsamaktadır.
Yönetmelikte yapılan düzenlemelere ilişkin aşağıdaki hususların duyurulması gerekli görülmüştür…
4-Radyasyon kaynağı kullanılan sağlık kurum ve kuruluşlarında çalışan tüm personel için idarelerin alması gereken tedbirler ile personelin çalışma esasları belirlenmiştir. Buna göre; 4.1. Radyasyon kaynağı ile çalışan personel, bu Yönetmelikte belirtilen radyasyon doz limitleri ve Kanunun Ek 1 inci maddesinde öngörülen süre dâhilinde çalıştırılır. Bu personelin çalışma şekli, Kanuni süreyi aşmamak kaydıyla, hizmetin etkinlik ve sürekliliğinin sağlanması bakımından vardiya veya nöbet şeklinde düzenlenebilir. Bu personel normal mesai dışında icap nöbetine çağrılmış ise icap nöbetinde bilfiil çalışılan süre de haftalık çalışma süresine dâhil edilir…”
Açıklama, bilgi ve görüşlerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ilgili hükümleri:
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler”
başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi “başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 3153 Sayılı Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri
Hakkında Kanun Ek Madde 1’de; (Ek: 21/1/2010-5947/9 md.) İyonlaştırıcı radyasyonla teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldığı yerler ile bu iş veya işlemlerde çalışan personelin haftalık çalışma süresi 35 saattir. Bu süre içerisinde, Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilen radyasyon dozu limitleri de ayrıca dikkate alınır. Doz limitlerinin aşılmaması için alınması gereken tedbirler ile aşıldığı takdirde izinle geçirilecek süreler ve alınacak diğer tedbirler Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
6) 05.07.2012 Tarih ve 28344 Sayılı Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Sağlık
Hizmetlerinde İyonlaştırıcı Radyasyon Kaynakları İle Çalışan Personelin Radyasyon Doz
Limitleri ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Personel çalışma esasları ve tedbirler” başlıklı 8 inci maddesinde; (1) Radyasyon kaynağı ile çalışan personel, 7 nci maddede belirtilen radyasyon doz limitleri ve Kanunun Ek 1 inci maddesinde öngörülen süre dâhilinde çalıştırılır. Bu personel normal mesai dışında icap nöbetine çağrılmış ise icap nöbetinde bilfiil çalışılan süre de haftalık çalışma süresine dâhil edilir. İdare, personelin sağlığını korumak, doz aşımına maruz kalmasını önlemek ve iş güvenliğini sağlamak için işin niteliğine uygun koruyucu giysi ve teçhizatı eksiksiz bulundurmak ve bu Yönetmelik hükümlerini yerine getirmekle; personel de gerekli korunma tedbirlerine uymakla yükümlüdür.
(2) Radyasyon kaynağı ile çalıştırılacak personelin, işe başlatılmadan önceki tıbbi muayeneleri ile işe başlatıldıktan sonraki yıllık sağlık kontrolleri Ek-1’deki form doğrultusunda ilgili idare tarafından yaptırılır. Bu personelin çalışma şekli, Kanunî süreyi aşmamak kaydıyla, hizmetin etkinlik ve sürekliliğinin sağlanması bakımından vardiya veya nöbet şeklinde düzenlenebilir.
(3) Hamilelik durumu ortaya çıkan personel, bu durumunu ilgili birim amirine derhal yazılı olarak bildirir. Hamile personelin yıllık doz limitleri, Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde belirlenmiş toplum için doz limitlerini aşamaz. Çalışma şartları bilfiil denetimli alanları kapsamayacak şekilde düzenlenir.
(4) Emzirme dönemindeki personel, radyoiyodun solunması veya sindirim yoluyla alınması riski taşıyan nükleer tıp alanında ve benzeri bulaşma riski taşıyan işlerde çalıştırılamaz.
(5) Kişisel dozimetre ölçümlerinde doz limitlerinin aşıldığının tespit edilmesi halinde ölçümü yapan kuruluş en geç onbeş gün içerisinde; aciliyet arz eden durumlarda ise derhal ilgili idareye bildirimde bulunur.
(6) Kişisel dozimetre ölçümlerinde yıllık doz limitlerinin aşıldığı durumlarda Radyasyon
Güvenliği Komitesi, sorunun kaynağını inceleyip değerlendirir, varsa eksiklik ve aksaklıkların düzeltilmesi için ilgili idare ile birlikte gerekli tedbirleri alır. Eksiklik ve aksaklıklar giderilinceye kadar doz limitini aşan personel ilgili işte çalıştırılmaz, hatalı radyasyon kaynağı kullanılmaz. Bu personel yıllık sağlık izni kullanmamış ise öncelikle bu izin kullandırılır.
Ayrıca sağlık yönünden olumsuz bir durum ortaya çıkması halinde, Radyasyon Güvenlik
Komitesince onbeş günden az olmamak kaydıyla sağlık sorunu giderilene kadar verilecek izin süresi belirlenerek bu izin idarece kullandırılır.
(7) Kişisel dozimetre ölçümlerinde 7 nci maddede belirtilen inceleme düzeyi doz seviyelerinin aşılması durumunda Radyasyon Güvenliği Komitesi, sorunun kaynağını inceleyip değerlendirir, varsa eksiklik ve aksaklıkların düzeltilmesi için ilgili idare ile birlikte gerekli tedbirleri alır. Bu personelden yıllık doz limitlerini aşma ihtimali olanlar Radyasyon Güvenliği
Komitesince değerlendirilerek altıncı fıkraya göre işlem yapılır.
(8) Kişisel dozimetre ölçümlerinde doz limitlerinin aşılması veya yüksek dozda radyasyona maruziyet şüphesi taşıyan radyasyon kazası durumunda sağlık personeli, Ek-1’deki form doğrultusunda değerlendirilir ve gerekli görülürse bu konuda ileri tetkik ve tedavinin yapılabileceği sağlık kurumuna sevk edilerek durumu idarece yakın takip edilir.
(9) Radyasyon kaynağı ile çalışan personelin, beş yıllık etkin dozu toplamda 100 mSv’i aşması durumunda, bu personel radyasyon görevlisi olarak çalıştırılamaz.
(10) Radyasyon görevlisi olmamakla birlikte radyasyon kaynağı ile yürütülen faaliyetlerden dolayı yıllık 1 mSv etkin doz değerinden fazla doza maruz kalma ihtimali Radyasyon Güvenliği
Komitesince belirlenen personele tedbir olarak kişisel dozimetre kullandırılır.
(11) Radyasyon kaynağı ile çalışan personelin sağlık izni yılı içerisinde kullandırılır.”
Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ:
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hazırlanan ret kararı
önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
8) Başvuran vekili, müvekkilinin radyoloji bölümünde röntgen teknisyeni olarak çalıştığını, 35
saatin üzerinde görev yaptığını, sürekli olarak hafta sonu görevi yazıldığını, ailesine ve kendisine ayıracak zamanı kalmadığını belirterek, Anayasanın 10 uncu maddesi gereğince başvurucuya hakkaniyete uygun bir çalışma vardiyası, mesaisi veya nöbetinin sağlanmas ını, başvurunun kabul edilerek idareye, nöbet / vardiya çizelgelerinin başvurucu dâhil herkes açısından dinlenme hakkı gözetilerek düzenlenmesi hususunda tavsiyede bulunulmasını talep etmektedir.
8.1) Başvuranın hizmet cetvelinin incelenmesinde; başvuranın unvanının sağlık memuru
olduğu, 2017 yılında Burdur Devlet Hastanesine tayin edildiği ve halen aynı yerde çalıştığı anlaşılmıştır.
9) İdarenin yukarıda belirtilen (2 nolu paragraf) cevap yazısında özetle; Sağlık Memuru
(röntgen teknisyeni) olarak görev yapan .’ın yasalara uygun olarak çalıştırıldığı, başvuran ile aynı görevi yapan diğer personel arasında nöbet / vardiya / mesai ve diğer çalışma koşulları yönünden bir ayrım, farklılık ve adaletsizliğin olmadığı, (ilgili idare tarafından) başvurana yönelik hukuka, hakkaniyete ve mevzuata aykırı bir eylem veya işlem yapılıp yapılmadığı, hazırlanan 24/11/2020 tarihli araştırma raporu neticesinde; (başvuran) ile aynı görevi yapan diğer personel arasında nöbet / vardiya / mesai ve diğer çalışma koşulları yönünden bir ayrım, farklılık ve adaletsizlik yapılmadığı, (ilgili idare tarafından) başvurana yönelik hukuka, hakkaniyete ve mevzuata aykırı bir eylem veya işlem yapılmadığı kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Diğer belgelerde ise;
9.1) Başvuranın 05/08/2020 tarihli dilekçesine Burdur Devlet Hastanesinin 25/08/2020 tarih ve
E. sayılı yazısında verilen cevapta özetle; “Röntgen biriminde 21/03/2020 tarihinden itibaren uygulanan vardiya şeklinde yapılan çalışma çizelgelerinde, tüm mesai arkadaşlarınız gibi isim sırasına göre mesailerinizin yazıldığı, 2020 Nisan ayında pandemi nedeniyle tüm mesai arkadaşlarınız gibi size de 56 saat esnek çalışma (idari izin) yaptırıldığı, 2020 Mayıs ayında şua izni kullandırıldığı, 2020 Temmuz ayında 14 gün yıllık izin kullandırıldığı ve bunlara ek olarak bazı mesai arkadaşlarınız ile mesai değişikliği talebinde bulunduğunuzu bu değişimlere ise idaremiz tarafından hiçbir sorun çıkarılmadan onay verildiği görülmüştür. İsim sırasına göre yapılan mesai çizelgesinde iddia ettiğiniz şekliyle kasıtlı olarak diğer arkadaşlarınıza yapılmayan hafta sonu mesailerinin size yazılıyor olması da mümkün görülmemektedir. Hafta sonu vardiyalarında her 24 saat için günlük 4 vardiya çalışılmaktadır.
Hafta sonu 48 saat için 6 vardiya şeklinde isim sırasına göre yapılan çalışma çizelgesinde kasıtlı olarak çalışanların bazılarına vardiya yazılıp bazılarına yazılmamasını sağlayacak personel sayılarımızda mevcut değildir. Kurumumuzda sağlık hizmetlerinin verimli ve aksamadan yerine getirilmesini temini, aciliyeti, sürekli ve ertelenemez özelliği sebebiyle gerek sağlık hizmetinin etkililiği gerekse hastaların ihtiyaç duyduğu sağlık hizmetine zamanında ulaşabilmelerini sağlamak adına, ilgili mevzuatlar çerçevesinde, hakkaniyet ve eşitlik ilkelerine sadık kalınarak, çalışma huzur ve barışını bozmayacak şekilde mesai çizelgeleriniz hazırlanmakta olup bu şekilde hazırlanmaya devam edilecektir.”
9.2) Başvuranın Burdur Devlet Hastanesine yazdığı tarihli dilekçesinde özetle;
“aynı hukuki statüde olduğum tüm personelin, kamu hizmetlerinin icrasında aynı külfetlere katlanmaması ve mevcut çalışma sisteminin devam etmesi durumunda, iş yükümün daha fazla artacağından dolayı mesailerimin ilgi (ç), (d), (e), (f), (g) çerçevesinde, haftalık 35 (otuz beş)
saati geçmemek üzere düzenlenmesini…” talep ettiği, Burdur Devlet Hastanesinin 20/10/2020 tarih ve E.1178 sayılı yazısı ile başvurana hitaben verilen cevapta; “İlgi tarih ve sayılı dilekçeniz incelenmiş olup birim sorumlunuz tarafından haftalık çalışma saatiniz 35 saat olarak düzenlenecektir.”
9.3) Burdur Devlet Hastanesinin 19/11/2020 tarih ve E sayılı İl Sağlık Müdürlüğüne
hitaben yazılan yazısında da; “adı geçenin mesaileri ile ilgili gerekli düzenlemeler hastanemizce yapılmıştır” denildiği anlaşılmaktadır.
10) 5947 sayılı Üniversite ve Sağlık Personelinin Tam Gün Çalışmasına ve Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 9 uncu maddesiyle 19.4.1937 günlü, 3153 sayılı
Radyoloji, Radiyom ve Elektrikli Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanuna eklenen ek 1 inci maddede; “İyonlaştırıcı radyasyonla teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldığı yerler ile bu iş veya işlemlerde çalışan personelin haftalık çalışma süresi 35 saattir. Bu süre içerisinde, Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilen radyasyon dozu limitleri de ayrıca dikkate alınır. Doz limitlerinin aşılmaması için alınması gereken tedbirler ile aşıldığı takdirde izinle geçirilecek süreler ve alınacak diğer tedbirler Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” hükmüne yer verilerek anılan personelin günlük çalışma süresi 7 saate çıkarılmıştır.
11) 05/07/2012 günlü ve 28344 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Sağlık
Hizmetlerinde İyonlaştırıcı Radyasyon Kaynakları ile Çalışan Personelin Radyasyon Doz
Limitleri ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik”in 7 nci maddesinde “radyasyon doz limitleri” düzenlenmiş, “personelin çalışma esasları ve tedbirler” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Radyasyon kaynağı ile çalışan personel, 7 nci maddede belirtilen radyasyon doz limitleri ve Kanunun Ek 1 inci maddesinde öngörülen süre dâhilinde çalıştırılır. Bu personel normal mesai dışında icap nöbetine çağrılmış ise icap nöbetinde bilfiil çalışılan süre de haftalık çalışma süresine dâhil edilir. İdare, personelin sağlığını korumak, doz aşımına maruz kalmasını önlemek ve iş güvenliğini sağlamak için işin niteliğine uygun koruyucu giysi ve teçhizatı eksiksiz bulundurmak ve bu Yönetmelik hükümlerini yerine getirmekle; personel de gerekli korunma tedbirlerine uymakla yükümlüdür.” hükmüne, aynı maddenin ikinci fıkrasında, “Radyasyon kaynağı ile çalıştırılacak personelin, işe başlatılmadan önceki tıbbi muayeneleri ile işe başlatıldıktan sonraki yıllık sağlık kontrolleri Ek-1’deki form doğrultusunda ilgili idare tarafından yaptırılır. Bu personelin çalışma şekli, Kanunî süreyi aşmamak kaydıyla, hizmetin etkinlik ve sürekliliğinin sağlanması bakımından vardiya veya nöbet şeklinde düzenlenebilir.” hükmüne yer verilmiştir.
12) Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 06/08/2012 günlü ve 18127 sayılı
Genelgesinde de radyasyon kaynağı ile çalışan personelin anılan Yönetmelik’te belirtilen doz limitleri ve Kanunun Ek 1 inci maddesinde öngörülen süre dâhilinde çalıştırılacağı hususları belirtilmiştir.
13) Başvuran vekili anlaşıldığı kadarıyla, hakkaniyete uygun bir çalışma vardiyası, mesaisi
veya nöbetinin sağlanmasını, nöbet / vardiya çizelgelerinin başvurucu dâhil herkes açısından dinlenme hakkı gözetilerek düzenlenmesi talep etmektedir.
14) Kurumumuzun bilgi, belge ve görüş talepli ayrıntılı yazısında sorulan hususlara ilgili idare
tarafından 2 nolu paragraf eklerinde belirtilen şekilde cevap verilmiştir. Kurumumuzun ilgili yazısı ile başvuran ile aynı görevi yapan diğer personel arasında nöbet / vardiya ve diğer çalışma koşulları yönünden bir ayrım veya farklılık ve adaletsizlik olup olmadığı ve başvurana yönelik hukuka, hakkaniyete ve mevzuata aykırı bir eylem veya işlem yapılıp yapılmadığı ilgili idareye sorulmuş, ilgili idare ise atadığı araştırmacı vasıtasıyla bu hususlarda tahkikat yaptırmıştır.
Yukarıda yer verilen araştırmacı raporunda sorduğumuz hususlara istinaden başvuran ile aynı görevi yapan diğer personeller arasında nöbet / vardiya / mesai ve diğer çalışma koşulları yönünden bir ayrım, farklılık ve adaletsizlik yapılmadığı ve (ilgili idare tarafından) başvurana yönelik hukuka, hakkaniyete ve mevzuata aykırı bir eylem veya işlem yapılmadığı kanaatine varıldığı bildirilmiştir. Aynı araştırma raporunda, başvuranın çeşitli tarihlerde verdiği dilekçelerde fazla çalışmayı kabul ettiği bildirilmiştir.
15) Başvuran tarafından hangi işlem veya eylem sebebiyle, menfaatinin ihlal edildiğini veya
hangi dönemde veya zaman aralığında haksız bir uygulama (nöbet / vardiya vb.) yapıldığını açıkça belirtmesi, talebini somutlaştırması gerekmektedir. Başvurana bu yönde iki defa mesaj gönderilmiş ancak bu yöndeki talebin somutlaştırılması konusunda bir bildirimde bulunulmamıştır. Başvuran her ne kadar nöbet / vardiya çizelgelerinin başvurucu dâhil herkes açısından dinlenme hakkı gözetilerek düzenlenmesini talep etmekte ise de, başvuran veya vekilinin diğer çalışanlar adına başvurma konusunda yasal yetkisi veya hakkının buna ilişkin bir belgenin bulunmadığı anlaşılmakla, sadece başvuran yönünden inceleme yapılmıştır.
16) İdarenin cevabi yazısı ekinde sunulan “Röntgen, Acil Röntgen, Kemik Dansitometre,
Mammografi ve Seyyar Röntgen 2020 Aylık Çalışma Listeleri” incelendiğinde, üç personelin bazı hafta sonları vardiya görevi verilmediği görülmekle birlikte, bahsi geçen personelin hafta sonu vardiyalarında görevlendirilmemelerine ilişkin olarak Araştırma Raporunda, iki personelin Sağlık Kurulu Raporu ile belgelendirilen rahatsızlıkları sebebiyle belli birimlerde çalışmalarının hakkaniyet çerçevesinde Baştabiplikçe uygun görüldüğü, diğer bir personel olan
Radyoloji teknisyenleri bölüm sorumlusunun ise oluşabilecek olumsuzluklar ve bölümler ile ilgili ihtiyaçların karşılanabilmesi amacıyla hafta sonları vardiya sistemine dahil edilmediği, hususlarına yer verildiği anlaşılmış olup; İdarenin söz konusu açıklamalarının makul olduğu, başvurana yönelik haksız, hukuka aykırı ve ayrımcı bir işlem veya eylem tespit edilemediği değerlendirilmiştir.
17) Başvuranın iddiaları hakkında ilgili idare tarafından gerekli araştırmaların ve
bilgilendirmenin yapıldığı, konunun özenle araştırıldığı, gönderilen belgelerden ilgili hastane idaresinin başvuranın dilekçeleri hakkında başvurana gerekli bilgilendirme ve açıklamaları yaptığı, hastanenin çalışma koşulları, personel sayısı, hizmetin yürütülmesinin gerekliliği ve
Covid-19 pandemisi sebebiyle yaşanan olağanüstü koşullar da dikkate alınarak yapılan değerlendirmelerde, idarenin (başvurana yönelik) eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine aykırı ve aynı zamanda kasıtlı somut eylem veya işlemi tespit edilememiştir.
18) Kurumumuzca başvuru konusu, ilgili bilgi ve belgeler çerçevesinde yapılan inceleme ve
değerlendirme neticesinde başvurana yönelik haksız, hukuka aykırı ve ayrımcı bir işlem veya eylem tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme:
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumu muza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
20) Kamu hizmetinin yürütülebilmesi ve toplum sağlığının korunması amacıyla, ilgili mevzuat
gereğince, kamu personeline olağanüstü koşulların gerektirdiği ek veya fazla çalışmaların öngörülebileceği makul bir durumdur. Bununla birlikte, bundan sonraki dönemde de öngörülecek ek veya fazla çalışmaların (nöbet / vardiya / mesai) mevzuata ve hakkaniyete uygun olmasına aynı şekilde dikkat edilmesi ilgili idareye önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası
uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı, (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Isparta
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvuru dosyasında bulunan bilgi ve belgeler çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda , yukarıda açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın, Başvurana ve Burdur Valiliğine tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi