|
ÖZET: Başvuran, Kocaeli Gölcük Necati Çelik Devlet Hastanesi’nde Laboratuvar Teknisyeni olarak çalışmakta ve nöbet ücretleri ile döner sermaye ek ödemeleri konusunda mağduriyetini dile getirerek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. Başvuruda, Kan Merkezlerinin tıbbi laboratuvar olarak değerlendirilmediği belirtilerek, bu birimlerde çalışanların artırımlı nöbet ücretinden yararlanması gerektiği iddia edilmiştir. Danıştay 12. Dairesinin kararına göre, nöbet ücretinin artırımlı ödenebilmesi için yalnızca bu birimlere hizmet verilmesi yeterli olup, başvuranın da bu birimlerde geçici süreli hizmet sunduğu dikkate alınmalıdır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 33. maddesi ve ilgili toplu sözleşmelerde belirtilen artırımlı nöbet ücretinin kapsamı, yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetleri gibi birimleri içermektedir. Danıştay’ın kararında, nöbet hizmetinin verildiği birime bakılarak, bu birimlere hizmet veren sağlık personeline %50 artırımlı nöbet ücreti ödenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, başvuranın taleplerinin değerlendirilmesi sonucunda, nöbet ücretinin artırımlı olarak ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/3337-S.21.5394
BAŞVURU NO : 2020/101274
KARAR TARİHİ : 01/03/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
Nöbet ücreti ve Döner Sermaye Ek Ödemesi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 23/11/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Kocaeli Gölcük Necati Çelik Devlet Hastanesi Kan Merkezinde
Laboratuvar Teknisyeni olarak çalıştığını, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün nöbet ücretleri ile ilgili vermiş olduğu 95966346 Sayılı Kan Transfüzyon
Merkezi ve Anjio birimi artırımlı nöbet ücreti hakkındaki yazısında; Kan Transfüzyon
Merkezlerinin Tıbbi Laboratuvar olarak değerlendirilemeyeceği hususunda görüş beyan edildiğini, halbuki Kan Merkezlerinde yapılan işlemlerin Laboratuvar tetkiki olarak geçtiğini (kan gruplama direkt coombs, indirekt coombs,cross-match testi gibi), aynı zamanda Kan
Merkezi çalışanlarının, Hemodiyaliz, Yoğun Bakım gibi sertifikalı olarak çalıştığını, bu birimlerin nöbet ücreti ve döner sermaye ödemelerini özellikli birim olarak aldığını, fakat Kan
Transfüzyon Merkezi çalışanlarının Kan Bankacılığı Uygulamaları Eğitim Sertifikasına sahip olmaları istenmesine rağmen özellikli birim olarak sayılmadığını belirterek nöbet ücretlendirmeleri ve döner sermaye ödemeleri hususundaki mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Kocaeli İl
Sağlık Müdürlüğü tarafından gönderilen 04/02/2021 tarih ve E sayılı cevabi yazıda özetle; Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına
Dair Yönetmeliğin İkinci Bölümünde yer alan Sağlık Tesislerinde Ek Ödeme Hesaplama Usül ve Esasların 5. Maddesinin 6. Bendinde ‘’Döner Sermaye Ek Ödemesi Tabip dışı personel için
Ek-2 sayılı tablodaki Hizmet Alanı – Kadro Unvan Katsayıları, Ek-3 sayılı Tıbbi Hizmet Sunum
Alan Oranı Tablosunda belirtilen oranlarda artırımlı olarak uygulanır. Tıbbi Hizmet Sunum
Alan Oranı hesaplanırken ilgili ek ödeme döneminde en uzun süre ile görev yaptığı alan esas alınır.’’ İbaresi yer almakta olup; ilgili bölüm olan kan merkezi için tıbbi hizmet sunum alan oranının % 4 olarak tanımlandığı,
2.1 Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin 2’nci 3’ncü 4’ncü Dönem Toplu İş Sözleşmelerinde
‘’Nöbet Ücreti 657 Kanunun Ek 33’üncü Maddesi uyarınca ödenen nöbet ücretleri bayram günleri için %20 artırımlı ödenir. Ayrıca Yoğun Bakım, Diyaliz, Ameliyathane, Acil Servis ve
112 Acil Servislerinde tutulan nöbetler için ödenen Nöbet ücretleri de %50 artırımlı ödenir.’’
Denildiğini, nöbet ödemelerinin artırımlı ödenmesi hususunda Sağlık Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün Tetkik ve Teşhis Hizmetleri Daire Başkanlığının 10/05/2020 tarih ve barkod numaralı yazısına istinaden; kan transfüzyon merkezi ve anjiyo biriminde görevli personelin artırımlı nöbet ücretinden yararlanmasının uygun bulunmadığı,
2.2 Kişinin görev yapmış olduğu Kan Transfüzyon Merkezinin, mesai saatleri içinde ve dışında
tek bir alandan yürütüldüğü, Acil Servis bünyesinde Kan Transfüzyon Merkezi tarafından hizmetlerin sunulduğu ayrı bir laboratuvar birimi bulunmadığı,
2.3 Yapılan Ek Ödeme ve Nöbet Ücretlerinin yukarıda belirtilen usul ve esaslara uygun olarak
ödendiği bu konuda hastane idaresinin mevzuat hükümleri uyarınca herhangi bir inisiyatif kullanma yetkisine sahip olmadığı belirtilmiştir.
3. Danıştay 12. Dairesinin E:2018/4576 K:2019/2960 sayılı kararıyla iptal edilen (Mülga)
Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun 23/06/2014 tarihli ve 869 sayılı “Nöbet Ücretleri” konulu Genel Yazısının “Özellik Arz Eden Birimlere Hizmet Verenlerin Nöbet Ücreti”
başlıklı 2 nci maddesinde; “Özellik Arz Eden Birimlere Hizmet Verenlerin Nöbet Ücreti:
“Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin
2014 ve 2015 Yıllarım Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşme ile, 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü
maddesi uyarınca ödenen nöbet ücretlerinin yoğun bakım, diyaliz, ameliyathane, acil servis ve
112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için %50 artırımlı ödeneceği düzenlenmiştir.
Ancak bu düzenlemede veya nöbet ücretlerine ilişkin diğer mevzuat hükümlerinde özellik arz eden birimlere hizmet veren röntgen ve laboratuvarlarda çalışan personellere farklı bir nöbet ücreti katsayısı uygulanacağına dair bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Hasılı, 657 sayılı Kanun ve Toplu Sözleşmede nöbet ücretlerinin %50 artırımlı ödeneceği birimler sayma yoluyla tek tek belirlenmiştir.
Öte yandan, mezkur Toplu Sözleşme’nin “Sağlık Ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Toplu
Sözleşme” başlıklı bölümünün “özellik arz eden birimlerde çalışanların ek ödemesi” başlıklı
12 inci maddesinde; (1) Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarında görev yapan ve mesai saatleri
dışında, acil servise hizmet veren röntgen ve laboratuvarlarda çalışan personelden (sözleşmeli personel dahil) bu birimlerde fiilen çalıştıkları süreler özellik arz eden birimler için öngörülen katsayılar üzerinden değerlendirilir. ” hükmü getirilmiştir. Ancak bu hüküm sadece ek ödemeye ilişkin olup nöbet ücreti ödemesi ile ilişkilendirilememektedir. Dolayısıyla ek ödeme için konulmuş bir kuralın benzerlik iddiasıyla kıyas yoluna gidilerek nöbet için de uygulanmasına imkan bulunmamaktadır. Yapılan açıklamalar doğrultusunda, röntgen ve laboratuvar teknisyenlerinin mesai saatleri dışında yoğun bakım, acil servis, diyaliz ve ameliyathane birimlerine hizmet vermeleri halinde bu birimler için öngörülen katsayılardan yararlandırılması mümkün bulunmamaktadır. Ancak röntgen ve laboratuvar ünitesi acil servis bünyesinde ve sadece bu birime münhasır hizmet veriyorsa %50 artırımlı katsayıdan yararlandırılması gerekmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
4. Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının, “Nöbet ücretleri” konulu, 24/6/2016 tarihli ve 13421922 sayılı yazısının “Artırımlı Nöbet Ücreti
Ödenecek Birimlere Kısmi Süre İle Hizmet Verenlerin Nöbet Ücreti” başlıklı 3 üncü maddesinde: Artırımlı nöbet ücreti, yoğun bakım, diyaliz, ameliyathane, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için öngörülmüştür. Röntgen ve laboratuvar üniteleri artırımlı nöbet ücreti ödenecek birimler arasında sayılmadığından, röntgen ve laboratuvar teknisyenlerinin mesai saatleri dışındaki çalışmaları Yataklı Tedavi Kurumlan İşletme
Yönetmeliğinin 42 nci maddesinde, “Normal Nöbet” olarak tanımlanan çalışma mahiyetinde olup; zikredilen normal nöbet esnasında yoğun bakım, acil servis, diyaliz ve ameliyathane gibi birimlere de hizmet verildiğinden bahisle bu birimler için öngörülen katsayılardan yararlandırılması mümkün bulunmamaktadır.
Ancak röntgen ve laboratuvar ünitesi acil servis bünyesinde ve sadece bu birime münhasıran hizmet veriyorsa %50 artırımlı katsayıdan yararlandırılması gerekmektedir. (…)
“Yürürlükten Kaldırılan Genel Yazı” başlıklı 7 nci maddesinde: 23/06/2014 tarihli ve 2014.5639.532/869 sayılı Genel Yazımız yürürlükten kaldırılmıştır.” ifadeleri yer almaktadır.
5. Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından 81 İl Valiliğine gönderilen
“Artırımlı Nöbet ücreti hakkında Danıştay kararının uygulanması” konulu, 26/11/2019 tarih ve E.2164 sayılı yazısında; Danıştay 12. Dairesince, (mülga) Türkiye Kamu Hastaneleri
Kurumunun 23/06/2014 tarihli ve 869 sayılı “Nöbet Ücretleri” konulu Genel Yazısının, dava edilen kısımlarının iptaline karar verildiği, Bu çerçevede; Ayrı bir acil Laboratuvar/Röntgen birimi bulunmayan sağlık tesislerinde nöbet görevini ifa etmekte iken mesai saatleri dışında acil servis hastalarına da hizmet veren laboratuvar/röntgen biriminde görevli personele bu şekilde çalıştıkları süreler için %50 oranında artırımlı nöbet ücretinin ödenmesi,” şeklinde uygulanması gerektiği ifade edilmiştir.
6. Sağlık Bakanlığı, Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından 81 İl Müdürlüğüne dağıtımlı olarak gönderilen 29/5/2020 tarih ve E.648 sayılı yazıda; “ (…) Kan transfüzyon merkezi ve anjiyo biriminde görevli personelin artırımlı nöbet ücretinden yararlanıp yararlanmayacağı hususunda sorulan görüşler üzerine konu ile ilgili olarak Sağlık Hizmetleri
Genel Müdürlüğünden görüş istendiği”, ekte yer verilen Sağlık Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün, Strateji Geliştirme Başkanlığına hitaben yazdığı 10/05/2020 tarih ve
E.516 sayılı yazıda; (…) Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, İzleme ve Ölçme Kurum Başkan
Yardımcılığına hitaplı 11/04/2014 tarihli yazı ile ek ödeme konusunda kardiyak katater laboratuvarlarının ve kan merkezlerinin tıbbi laboratuvar olarak değerlendirilemeyeceği yönünde görüşlerinde değişiklik bulunmadığı, bununla birlikte bünyesinde mikrobiyoloji veya biyokimya laboratuvarı bulunan kurum ve kuruluşlarda kan merkezi ve kan transfüzyon merkezine ait tetkik işlemlerinin tek bir laboratuvar üzerinden yapılmasının kaynak israfının önlenmesi açısından kamu yararına olacağı, bölge kan merkezleri gibi ayrı birimlerde müstakil olarak hizmet veren kan merkezlerinin bu kapsam dışında tutulmasının uygun olacağı, yukarıda bahsi geçen hususlar çerçevesinde ve anjio işleminin radyoloji ve kardiyolojiye ait alt girişimsel uygulamalar olması nedeniyle kan transfüzyon merkezi ve anjiyo biriminde görevli personelin artırımlı nöbet ücretinden yararlanmasının uygun olmayacağının” belirtildiği, yine yazı ekinde yer verilen Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna hitaplı 11/04/2014 tarihli ek ödeme konulu yazıda; “Tıbbı Laboratuvarlar Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin (r) fıkrasında “Tıbbı laboratuvar: İnsanlarda, sağlığın değerlendirilmesi, hastalıkların önlenmesi, tanısı, takibi, tedavinin izlenmesi ve prognoz öngörüsü amacı ile insana ait biyolojik numunelerin veya dolaylı olarak ilişkili olduğu numunelerin incelendiği, sonuçların raporlandığı, gerektiğinde yorumlandığı ve ileri incelemeler için önerileri de içeren hizmetlerin sunulduğu laboratuvarları, ifade eder” hükmüne yer verilerek tıbbı laboratuvarların tanımının yapıldığı, bu Yönetmelik kapsamında Bakanlıkça, tıbbi biyokimya, tıbbı mikrobiyoloji ve tıbbı patoloji laboratuvarlarının ruhsatlandırıldığı, mezkûr yönetmelikte kardiyak katater laboratuvarına ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, kan merkezlerinde ise birtakım laboratuvar tetkikleri yapılmasına rağmen Kan ve Kan Ürünleri Yönetmeliği kapsamında ruhsatlandırılarak faaliyet gösteren birimler olduğundan kardiyak katater laboratuvarının ve kan merkezlerinin tıbbı laboratuvar olarak kabul edilmelerinin uygun olmayacağının değerlendirildiği” görüşüne yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
7. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 7.1. 128 inci maddesinde, “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” 8. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 9. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 33 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir. Bu ücret yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödenir.” 10. 14/08/2013 tarihli ve 28735 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 01/01/2014 tarihi itibariyle yürürlüğe giren “Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik
Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu
Sözleşme’nin 9.1. Birinci Kısmının 1 inci maddesinde; “(1) Bu Toplu Sözleşme; kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü 4688 sayılı Kamu
Görevlileri ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının, her bir hizmet kolu kapsamına giren mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü ise ilgili hizmet kolu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanır. (2) Bu Toplu Sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.”
10.1 “Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı üçüncü kısmının “Sağlık
ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı üçüncü bölümünün “Nöbet ücreti” başlıklı 7 nci maddesinde; “657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesi uyarınca ödenen nöbet ücretleri dini bayram günleri için %20 artırımlı ödenir. Ayrıca yoğun bakım, diyaliz, ameliyathane, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için ödenen nöbet ücretleri de %50 artırımlı ödenir.” 11. 09.01.1961 tarih ve 10702 sayılı R. Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 209 sayılı, Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine
Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun 5 inci maddesinde; Döner sermaye gelirlerinden, döner sermayeli sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar ve sözleşmeli personel ile açıktan vekil olarak atananlara mesai içi veya mesai dışı ayrımı yapılmaksızın ek ödeme yapılabilir. Sağlık kurum ve kuruluşlarında Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, bu ödemenin oranı ile esas ve usulleri; personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak Maliye
Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
12. 04.03.2020 tarih ve 31058 saylı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık
Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair
Yönetmeliğin, “Temel esaslar” başlıklı 5 inci maddesinde; (6) Tabip dışı personel için Ek-
2 sayılı tablodaki Hizmet Alanı – Kadro Unvan Katsayıları, Ek-3 sayılı Tıbbi Hizmet Sunum
Alan Oranı Tablosunda belirtilen oranlarda artırımlı olarak uygulanır. Tıbbi Hizmet Sunum
Alan Oranı hesaplanırken ilgili ek ödeme döneminde en uzun süre ile görev yaptığı alan esas alınır.
Düzenlemeleri bulunmakta olup
Hizmet Alanı –Kadro Unvan Katsayılarının gösterildiği 2 sayılı Listede; Sağlık hizmetleri sınıfı için 0,40 oranına yer verilmiş, 3 sayılı Tıbbi Hizmet Sunum Alan Oranı Tablosunda ise bahse konu 0,40 oranının Kan Merkezi için %4 oranında artırımlı olarak uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
13. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın Döner
Sermaye Ek Ödemelerine yönelik talebinin reddine, nöbetleri esnasında yoğun bakım, diyaliz, ameliyathane, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde geçici süreli hizmet sunan, bu birimlerin risk ve hizmet şartlarını geçici süreyle paylaşan sağlık personelinin artırımlı nöbet ücretinden faydalandırılması için Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğüne Tavsiyede Bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 14. Başvuran, Kan Merkezinde Laboratuvar Teknisyeni olarak görev yaptığını belirterek nöbet ücretleri ve döner sermaye ek ödemeleri konusundaki mağduriyetinin (bahse konu ödemelerin özellikli birimler için ön görülen katsayılar üzerinden hesaplanması) giderilmesi talebiyle kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
Başvuranın, nöbet ücretleri konusundaki mağduriyetinin giderilmesine yönelik talebi açısından yapılan değerlendirmede; 15. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 33 uncu maddesinin birinci fıkrasında; %50 artırımlı ödemenin yapılacağı hizmetler, “yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetleri” olarak belirlenmiş olup, 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu
Sözleşmesinin (10.1) numaralı paragrafta yer verilen hükmünün ikinci cümlesiyle %50 artırımlı ödeminin kapsamı “diyaliz, ameliyathane” ifadeleri eklenerek genişletildiği, 16. Konuya ilişkin, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun 23/06/2014 tarihli ve 869 sayılı
“Nöbet Ücretleri” konulu Genel Yazısında; “Özellik Arz Eden Birimlere Hizmet Verenlerin
Nöbet Ücreti” başlığı altında, artırımlı nöbet ücreti verilecek hizmet birimlerinin sayma yoluyla tek tek belirlendiği, röntgen ve laboratuvarlarda çalışan personelin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği ifade edilmişse de, söz konusu düzenlemenin, Danıştay 12. Dairesinin
E: 2018/4576, K:2019/2960 sayılı kararı ile iptal edildiği ve anılan kararın gerekçesinde; diyaliz, ameliyathane, yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı nöbet ücreti ödeneceği, bu ücretin artırımlı ödenebilmesi için bu birimlerde görevlendirilmiş olma koşulunun aranmadığı ve mevzuatta sayılan birimlere hizmet verecek şekilde nöbet tutulmasının yeterli olduğu, nöbet ücretinin yüzde elli oranında artırımlı olarak ödenmesi konusunda getirilen kurala, münhasıran sayılan birimlerde görevli olanlara ödeneceği yolunda bir anlam yüklenemeyeceği gibi sağlık tesisinin tüm birimlerine hizmet veren birimlerde çalışan personelin özellikli birime hizmet verse bile öngörülen artırımlı nöbet ücretinden yararlandırılmayacağı yolunda bir düzenlemenin de bulunmadığı dikkate alındığında, artırımlı nöbet ücreti ödenmesinde nöbet hizmetinin verildiği birime bakılarak, bu birimlere hizmet veren sağlık personeline yüzde elli oranında artırımlı nöbet ücreti ödenmesi gerektiğinin ifade edildiği, 17. Diğer taraftan Sağlık Bakanlığı tarafından tüm il müdürlüklerine gönderilen 29/5/2020 tarih ve E.648 sayılı yazı ekinde yer verilen Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün, Strateji
Geliştirme Başkanlığına hitaben yazdığı 10/05/2020 tarih ve E.516 sayılı yazıda ise; kan transfüzyon merkezi ve anjiyo biriminde görevli personelin artırımlı nöbet ücretinden yararlanmasının uygun olmayacağı görüşüne, yine Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna hitaplı 11/04/2014 tarihli ek ödeme konulu yazıda ise; kan merkezlerinin Kan ve Kan Ürünleri
Yönetmeliği kapsamında ruhsatlandırılarak faaliyet gösteren birimler olduğu ve tıbbi laboratuvar olarak kabul edilmelerinin uygun olmayacağı görüşüne yer verildiği görülmüştür.
18. Başvuru konusunun çözümüne dayanak teşkil eden ve ilgili mevzuatta belirtilen
“hizmetlerinde” ifadesi ile sunulan hizmetin içeriğinin mi yoksa bahsi geçen kurumların hizmet birimlerinin mi kastedildiği hususunda meri mevzuatta net bir tanım bulunmamakla birlikte, söz konusu ifadenin ilgili idare tarafından hizmet birimi olarak, yargı kararlarında ise sunulan hizmet olarak değerlendirildiği anlaşılmaktadır.
19. Benzer konuda, Bursa Bölge İdare Mahkemesince verilmiş 10/11/2015 tarihli ve E:
2015/2449, K: 2015/2855 sayılı Kararda; “…yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için %50 artırımlı nöbet ücreti ödenmesi öngörülmüş olup, söz konusu birimlerde (yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde) fiilen çalışmamalarına karşın, nöbetleri esnasında bu bölümlere geçici süreli hizmet sunan sağlık personelinin, bu hizmet süresiyle orantılı olarak, %50 oranında artırımlı nöbet ücretinden faydalandırılmalarını engelleyen bir hüküm bulunmadığından, bu birimlerin risk ve hizmet şartlarını geçici süreyle paylaşan personelin, hakkaniyet gereği olarak, çalıştıkları süreyle kısıtlı olmak kaydıyla, bu birimlerde çalışan personelle aynı oranda nöbet ücretinden yararlanmaları gerektiğinden, davacının da acil servis veya yoğun bakımda nöbet tutmadığı, laboratuvar biriminde nöbet tuttuğu, ancak nöbetlerinde saat 17:00-08:00 arası acil servise hizmet verdiği anlaşıldığından, acil servise hizmet verdiği süreler kadar %50 oranında artırımlı nöbet ücretinden faydalandırılması gerektiği sonucuna varıldığı” görülmüştür.
20. Diğer taraftan Kurumumuzun 21/07/2020 tarih ve 2020/3212 esas numaralı dosya üzerinden vermiş olduğu emsal nitelikteki Tavsiye Kararında da; İlgili mevzuatta düzenlenen
%50 artırımlı ödemenin amacının, verilen hizmetin niteliği gereği yüksek risklere maruz kalan personelin teşviki ile üstlenilen külfet karşılığında maddi olarak ödüllendirilmesi olmakla birlikte, bu ücretin artırımlı ödenebilmesi için bu birimlerde görevlendirilmiş olma koşulunun aranmadığı, mevzuatta sayılan birimlere hizmet verecek şekilde nöbet tutulmasının yeterli olduğu yönündeki Danıştay 12. Dairesinin kararında sunulan hizmetin niteliğinin esas alındığı hususu göz önünde bulundurulduğunda, nöbetleri esnasında bahsi geçen bölümlere geçici süreli hizmet sunan ve bu birimlerin risk ve hizmet şartlarını geçici süreyle paylaşan sağlık personelinin, hukuken ve hakkaniyet gereği, artırımlı nöbet ücretinden yararlanmaları gerektiği, aksi yönde yapılan işlemlerin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık teşkil edeceği sonucuna varılarak nöbetleri esnasında bahsi geçen bölümlere geçici süreli hizmet sunan ve bu birimlerin risk ve hizmet şartlarını geçici süreyle paylaşan sağlık personelinin artırımlı nöbet ücretinden faydalandırılması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı görülmüştür.
21. Başvuranın, döner sermaye ek ödemelerine yönelik mağduriyetinin giderilmesi talebi açısından yapılan değerlendirmede ise; Konuya ilişkin olarak ilgili idarece gönderilen bilgi ve belgelerde; Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme
Yapılmasına Dair Yönetmeliğin İkinci Bölümünde yer alan Sağlık Tesislerinde Ek Ödeme
Hesaplama Usul ve Esasların 5. Maddesinin 6. Bendinde ‘’Döner Sermaye Ek Ödemesi Tabip dışı personel için Ek-2 sayılı tablodaki Hizmet Alanı – Kadro Unvan Katsayıları, Ek-3 sayılı
Tıbbi Hizmet Sunum Alan Oranı Tablosunda belirtilen oranlarda artırımlı olarak uygulanır.
Tıbbi Hizmet Sunum Alan Oranı hesaplanırken ilgili ek ödeme döneminde en uzun süre ile görev yaptığı alan esas alınır.’’ İbaresinin yer aldığı, ilgili bölüm olan kan merkezi için tıbbi hizmet sunum alan oranının % 4 olarak tanımlandığı açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.
22. Benzer konuda kurumumuza yapılmış olan başvurularda; “Sağlık Bakanlığı Kamu
Hastaneleri Genel Müdürlüğü tarafından (…) İl Sağlık Müdürlüğüne gönderilen 13/05/2020 tarih ve E.370 sayılı yazıda; Bakanlığa bağlı sağlık tesislerinde, 04/03/2020 tarihli ve 31058 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren “Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık
Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik” usul ve esasları çerçevesinde ek ödeme hesaplamalarının yapıldığı, mezkur yönetmeliğe göre tabip dışı personelin, Ek-2 sayılı Hizmet Alanı Kadro Unvan Katsayıları (HAKUK) ve Ek-3 sayılı Tıbbi
Hizmet Sunum Alan Oranının, tablolarında yer alan oranlar üzerinden değerlendirileceği, bu kapsamda, kan merkezinde görevli tabip dışı personel için, HAKUK’un, Ek-3 sayılı tabloda belirtildiği şekilde “% 4” artırımlı tıbbi hizmet sunum alan oranı olarak uygulanacağının” ifade edildiği belirtilmek suretiyle Döner Sermaye Ek Ödemelerinin yeni yönetmelik hükümlerine göre hesaplanması gerektiği sonucuna ulaşıldığı görülmüş olup şikayet başvurusuna konu
Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğünce de yeni yönetmelik hükümlerine istinaden döner sermaye ek ödemesi yapılması işleminde hukuka aykırı bir yön görülememiştir.
23. Tüm bu açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde başvuranın, Döner Sermaye Ek
Ödemelerine yönelik talebinin reddi ile nöbet ücreti ödemelerinin, Kurumumuzun 21/07/2020 tarih ve 2020/3212 esas numaralı dosya üzerinden vermiş olduğu emsal nitelikteki Tavsiye
Kararı ve Danıştay 12. Dairesinin, bu ücretin artırımlı ödenebilmesi için bu birimlerde görevlendirilmiş olma koşulunun aranmadığı, mevzuatta sayılan birimlere hizmet verecek şekilde nöbet tutulmasının yeterli olduğu yönündeki kararı da göz önünde bulundurulduğunda, riskli birimlere vermiş olduğu hizmet süreleri dikkate alınarak hesaplanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvuranın müvekkiline ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği anlaşılmış olup idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa)
durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Kocaeli
İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle; Başvuranın, Döner Sermaye Ek Ödemelerine yönelik talebinin REDDİ’NE, Nöbetleri esnasında yoğun bakım, diyaliz, ameliyathane, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde geçici süreli hizmet sunan, bu birimlerin risk ve hizmet şartlarını geçici süreyle paylaşan sağlık personelinin artırımlı nöbet ücretinden faydalandırılması yönünde KOCAELİ
İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA
6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, KOCAELİ İL SAĞLIK
MÜDÜRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve KOCAELİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi