Eğitim mazeretiyle ikinci kez atama talebinin Devlet Memurları Yer Değiştirme Yönetmeliği’ne uygunluğu ve COVID-19 etkisiyle değerlendirilmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/7789-S.21.12513

BAŞVURU NO : 2021/245

KARAR TARİHİ : 20/05/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI

Eğitim mazereti nedeniyle atanma talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 04/01/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Kurumumuza yapılan ekli şikâyet başvurusunda özetle; Sağlık Bakanlığı

bünyesinde Mersin ilinde Psikolog olarak görev yaptığını, Çukurova Üniversitesi’nde numaralı Biyoloji bölümü öğrencisi olduğunu, 08.09.2020 tarihinde eğitim durumu tayin dilekçesinin idareye ulaştığını, Bakanlık tarafından şifahi olarak söz konusu eğitimin ikinci eğitim olduğundan dolayı talebinin bekletildiğinin bildirildiğini, Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği incelendiğinde eğitim durumu sebebiyle aynı ile bir defa atama yapıldığı bilgisinin yer aldığını, ilk eğitim mazereti tayininin Eskişehir olduğunu, ikinci istediği ilin ise Adana ili olduğundan farklı iller olduğunun açık olduğunu ifade ederek eğitim mazereti sebebiyle tayin talebin karşılanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 22/02/2021 tarihli ve –

sayılı yazısı ve eklerinde, özetle; başvuranın 657 sayılı Kanunun 4/A maddesine tabi memur statüsünde; psikolog unvanında görev yaptığını, psikoloji alanında lisans eğitiminin üzerine yine kendi alanında yüksek lisans eğitimini tamamladığını, daha sonrasında doktora eğitimini tamamlamak üzere

Eskişehir iline eğitim durumuna istinaden atamasının yapıldığını, bu defa ilgilinin daha önceki eğitimlerinden farklı bir alan olan Biyoloji alanında lisans eğitimini tamamlamak üzere ikinci defa eğitim durumuna istinaden Adana iline naklen atanmak istediğini, sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı personelinin atama ve yer değiştirmelerine ilişkin başvurularının Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer

Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine değerlendirildiği, bu kapsamda ilgili yönetmeliğin 16’ncı maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi yer alan “Sağlık ile ilgili bir alanda en az dört yıllık örgün öğrenim gördüğünü belgelendirmesi hâlinde, öğrenim süresi ile sınırlı olmak kaydıyla, öğrenim gördüğü yere, bir defaya mahsus olmak üzere atanabilir.” hükmüne göre yapılan değerlendirme sonucunda daha önce bu haktan

faydalandığından başvuranın öğrenim durumuna istinaden atanma imkânı bulunmamakla birlikte mezkûr yönetmeliğin diğer maddelerinde şartlardan birini taşıması halinde naklen atanma talebinde bulunma hakkı bulunduğunu, Ayrıca, Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 27/10/2020 tarihli ve sayılı yazısında, Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında görevli bütün personelin öğrenim durumuna dayalı atamalarının ikinci bir duyuruya kadar durdurulduğu, açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”

başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin

birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci

maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.”

6) 25/06/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarının Yer

Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin,

6.1) “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “a)Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro imkânları

gözönünde bulundurulur. b)Yer değiştirme suretiyle atamalar, ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır. c)Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.” 6.2.)“Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Göz Önünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır.”

7) Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin;

7.1) “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde,

“Bu Yönetmelik tüm atama ve yer değiştirmelerde; a) Kadro imkânları göz önünde bulundurulması, b) Ekonomik, sosyal ve kültürel şartlar ile ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren illerin gruplandırılarak işlem yapılması, c) Personelin hizmet bölgeleri ve grupları arasında, hizmet gerekleri de dikkate alınarak, adil ve dengeli dağılımın sağlanması, ç) Personel hareketlerinde hizmet puanının belirleyici olması, d) PDC’de belirlenen sayılardaki aktif çalışanların dikkate alınarak idarenin hizmet ihtiyacının karşılanması, aylıksız izin, askerlik ve geçici görev gibi nedenlerle aktif olmayan standartlara bu süre içerisinde atama yapılması, /

e) Atamalarda hizmet birimlerinin ihtiyacına göre sertifika, diploma gibi özel nitelikler aranılarak, nitelikli personel eliyle hizmet sunumunun sağlanması f) Personelin başvuru tarihinde yürürlükte olan usul ve esaslar çerçevesinde işlem yapılması ilkelerini esas alır.”

7.2) “İsteğe bağlı yer değiştirme” başlıklı 16 ıncı maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde, “g) Sağlık

ile ilgili bir alanda en az (Değişik ibare:RG-30/9/2016-29843) dört yıllık örgün öğrenim gördüğünü belgelendirmesi hâlinde, öğrenim süresi ile sınırlı olmak kaydıyla, öğrenim gördüğü yere, bir defaya mahsus olmak üzere atanabilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte

değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9) Başvuran 1 numaralı paragrafta belirtildiği üzere; eğitim durumu mazereti gerekçesiyle atamasının

Adana iline yapılmasını talep etmektedir.

10) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile yer değiştirme

suretiyle atanma taleplerinin, Devlet Memurlarının adil ve dengeli bir şekilde dağılımının sağlanması için memurun uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

11) Ayrıca Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci

maddesi gereğince yapılacak atamalarda kadro imkanları ile hizmet ihtiyacının göz önünde bulundurması, personelin birimler arasında hizmet gerekleri de dikkate alınarak, adil ve dengeli dağılımının sağlaması, yine atamalarda, PDC’de belirlenen sayılardaki aktif çalışanların dikkate alınarak idarenin hizmet ihtiyacının karşılanması ilkelerinin esas alınması gerektiği ifade edilmektedir.

12) Bu kapsamda şikâyet konusu somut olay incelendiğinde, başvuranın Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer

Değiştirme Yönetmeliğinin “İsteğe bağlı yer değiştirme” başlıklı 16 ıncı maddesinin ikinci fıkrasının (g)

bendindi gereğince sağlık ile ilgili bir alanda en az dört yıllık örgün öğrenim görmesi hasebiyle öğrenim gördüğü yer olan Adana iline atanma talebinde bulunduğu görülmektedir. Ancak mezkûr Yönetmelik gereğince eğitim mazeretine ilişkin atamanın bir defaya mahsus olabileceği düzenlenmiştir. Bu kapsamda başvuranın daha önceden eğitim mazeretine ilişkin atamasının yapılmış olması ve COVID19 salgını ile mücadele kapsamında öğrenim durumuna dayalı atamalarının ikinci bir duyuruya kadar durdurulması nedeniyle başvuranın atamasının yapılmadığı anlaşılmaktadır.

13) Anayasa Mahkemesi, 20/02/2014 tarihli ve başvuru numaralı ve 20/02/2014 tarihli ve

başvuru numaralı kararlarında; eğitim hakkının korunması gerekçesiyle idareden, atamaya ilişkin bütün işlemlerde personelin eğitim mazeretlerini kayıtsız şartsız karşılamasının beklenmesinin, idarenin üstlendiği kamu hizmetinin yürütülmesini imkânsız hale getireceği, dolayısıyla bu konuda idareye, belirli bir takdir alanı tanınmasının makul karşılanması gerektiği, zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almanın ilgili

/

idarenin öncelikli görev ve sorumluluğu olduğu, ayrıca düzenleniş şekli itibarıyla eğitim hakkının kapsamının, kamu görevlisinin devam etmek istediği bir eğitim programının, atanma veya atanmama taleplerinde mazeret olarak dikkate alınması ve atanma talebinin eğitim mazereti doğrultusunda yerine getirilmesi gibi pozitif yükümlülükler içerecek kadar geniş olduğu sonucuna ulaşılmasının mümkün olmadığı, bu nedenle idarenin naklen atanma taleplerinin reddine dair kararları sonucunda başvurucunun eğitimine devam edememesinin, eğitim hakkını dolaylı olarak etkilemekte olduğunu, doğrudan bir müdahale olarak değerlendirilemeyeceği ifade edilerek; Anayasanın 42 nci maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkin kısmın “açık dayanaktan yoksun olması” nedeniyle kabul edilemez olduğu yönünde karar verildiği görülmektedir.

14) Anayasada yer alan eğitim ve öğrenim hakkı, kamu otoritelerine bireyin eğitim ve öğrenim

almasını engellememe negatif ödevini yüklemekle birlikte, bütün bireylere her alanda eğitim ve öğrenim sağlaması şeklinde pozitif bir ödev yüklememektedir. Bu doğrultuda devletin, yükseköğrenim görmek isteyen herkese, bunu sağlama şeklinde pozitif bir ödevi de bulunmamaktadır. (Anayasa Mahkemesinin 17/09/2013 tarihli ve B. No: 2012/1334 kararı.)

15) Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte

değerlendirildiğinde; başvuranın daha önceden Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme

Yönetmeliğinin “İsteğe bağlı yer değiştirme” başlıklı 16 ıncı maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendindi gereğince eğitim durumu mazereti nedeniyle öğrenim gördüğü İle naklen atamasının yapıldığı, bu nedenle mezkûr Yönetmelikte yer alan “bir defaya mahsus” şeklindeki açık hükmün daha önceden eğitim durumu mazeretine binaen öğrenim gördüğü İle naklen ataması yapılmış bulunan başvuran hakkında uygulandığı, ilgili mevzuat uyarınca yükseköğrenim mazeretine dayalı yer değiştirilme taleplerinin idare tarafından karşılanması yükümlülüğünün bulunmadığı, COVID-19 salgını ile mücadele kapsamında öğrenim durumuna dayalı atamalarının ikinci bir duyuruya kadar durdurulduğu, bu kapsamda İdarenin ilgili mevzuat çerçevesinde hukuken geçerli ve kabul edilebilir sebeplere dayanılarak işlem tesis ettiği anlaşıldığından idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden

itibaren, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Mersin İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun REDDİNE,

Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi