Disiplin cezasının hukuka aykırılığı ve savunma hakkının kısıtlanması iddiasıyla Kamu Denetçiliği Kurumu incelemesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/11841-S.21.19083

BAŞVURU NO : 2021/1227

KARAR TARİHİ : 16/08/2021

TAVSİYE KARARI

Adres:

/

KAHRAMANMARAŞ

KAHRAMANMARAŞ VALİLİĞİ

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin cezasının kaldırılması talebi

BAŞVURU TARİHİ : 18/01/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle, Kahramanmaraş Valiliğinin 14/12/2020 tarih, sayılı yazısı ile disiplin amirince tarafına tebliğ edilen 15/12/2020 tarihli yazıda tarafına görev sırasında amirine hal ve hareketi ile saygısız davranmak fiili kapsamında kınama cezası teklif edilmişse de, geçmiş hizmetlerinden dolayı bir alt ceza olan uyarma cezasının verildiğini, 21/12/2020 tarihinde İl Disiplin Kuruluna yapmış olduğu itirazın reddine karar verildiğini, ancak, hakkında düzenlenen tutanağın mevzuata aykırı olduğunu, soruşturmaya konu olay ve verilen ceza arasında isabetsizlik bulunduğunu, savunma hakkının kısıtlandığını, yeterli delil olmadığı halde ceza verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, muhakkik tarafından sunulan raporun usul ve esas yönünden kabul edilemez olduğunu, itiraz merci ve süresinin soruşturma kararında gösterilmediğini belirterek, hakkında uygulanan uyarma cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelere cevaben Kahramanmaraş Valiliğinin 24/02/2021 tarih, sayılı yazı ve eklerinde özetle;

2.1 Başvuran hakkında yürütülen soruşturma sonucu düzenlenen disiplin raporu doğrultusunda Valilikçe

gereğinin yapıldığı,

Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

/

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Mahkemelerin Bağımsızlığı” başlıklı 138 inci maddesinde; “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Disiplin amiri ve disiplin cezaları başlıklı 124 üncü maddesinde; “Disiplin amirleri; kurumların kuruluş ve görev özellikleri dikkate alınarak Devlet Personel

Başkanlığı’nın görüşüne dayanılarak özel yönetmeliklerinde tayin ve tespit edilecek amirlerdir. Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilir.”,

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Başvuran, hakkında düzenlenen tutanağın mevzuata aykırı olduğunu, soruşturmaya konu olay ve verilen ceza arasında isabetsizlik bulunduğunu, savunma hakkının kısıtlandığını, yeterli delil olmadığı halde ceza verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, muhakkik tarafından sunulan raporun usul ve esas yönünden kabul edilemez olduğunu, itiraz merci ve süresinin soruşturma kararında gösterilmediğini belirterek, hakkında uygulanan uyarma cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.

8. Kahramanmaraş Valiliğinden istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare tarafından

Kurumumuza gönderilen belgeler incelenmiş, aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.

9. İl Yazı İşleri Müdürlüğünün 09/10/2020 tarih ve sayılı yazıları doğrultusunda başvuran hakkında iş yerine sebepsiz gelmemek ve amirine karşı saygısızlık yaptığı iddiasıyla disiplin soruşturması yapıldığı,

10. Muhakkik tarafından düzenlenen 17/11/2020 tarihli Soruşturma Raporunda özetle; 08/10/2020 tarih, protokol nolu 2 gün istirahati uygundur raporunun usule ve fenne uygun olup olmadığının incelenmesi için İl Sağlık Müdürlüğüne gönderildiği, 16/10/2020 tarihli rapor ile fenne ve usule uygun olduğunun bildirildiği, bu nedenle işyerine mazeretsiz gelmemek iddiasıyla ilgili herhangi bir kusurlu davranış görülmediği, ancak emrinde çalıştığı amirine karşı kullandığı ifadelerinde hatalı ve kusurlu

davranışlarda bulunduğu kanaatiyle kınama cezasının önerildiği, 24/11/2020 tarihinde başvuranın savunmasının istendiği,

11. 14/12/2020 tarihinde savunmanın değerlendirilmesi sonucunda geçmişi hizmetlerinden dolayı bir alt ceza olan uyarma cezasıyla tecziyesinin uygun görüldüğü, başvuran tarafından 21/12/2020 tarihinde itiraz edildiği, Kahramanmaraş Valiliği İl Disiplin Kurulunun 07/01/2020 tarih, sayılı kararıyla itirazın reddedilerek disiplin cezasının kesinleştiği,

Anlaşılmış olup, Kurumumuza müracaat edilerek, anılan disiplin cezasının kaldırılması talep edilmektedir.

12. Anılan disiplin cezasının usul ve esas yönünden incelenmesinde; Valilik İl Yazı İşleri Müdürlüğünde

Şef kadrosunda çalışan ’nin 08/10/2020 günü başvuran ve hakkında tutanak düzenleyerek Valilik Makamına yazı ekinde sunduğu, bahse konu tutanakta; İl Yazı İşleri Müdürlüğüne vekaleten baktığı dönemlerde ’in izin konusunda kendisine gelip bilgi vermediği ve izin istemediği, kafasına göre hareket ettiği, mesai saatlerinde çoğu zaman yerinde olmadığı ve nereye gittiğini bilmediği, kısa süre vekaleten baktığı için görmezden geldiği, öğleden sonrası için izin isteseydi izni vereceği, ancak şahsın söylemleri, müdür vekilini takmıyorum tavırları nedeniyle rahatsızlık duyduğu gibi nedenlerle soruşturma açılmasını talep ettiği,

13. Valilik makamınca verilen Olur üzerine muhakkik tayin edilerek inceleme ve soruşturma başlatıldığı, Olur kapsamına bakıldığında, hakkında iş yerine sebepsiz gelmemek ve amirine karşı saygısızlık iddialarının incelenmesinin talimatlandırıldığı,

14. Muhakkik tarafından yürütülen inceleme sonucu düzenlenen 17/11/2020 tarihli Soruşturma

Raporuna bakıldığında; ilgili olur kapsamında tutanağın incelenerek başvuran ve diğer ilgililerin ifadelerinin alındığı, dönüşümlü esnek çalışma çizelgesinin ve başvurana ait istirahat raporuyla ilgili yapılan herhangi bir işlemin olup olmadığı bilgisinin Valilik Makamından talep edildiği,

15. Başvuran hakkında 08/10/2020 günü / tarafından düzenlenen 2 (iki) günlük istirahat raporunun usule ve fenne uygun olup olmadığının incelenmesi için İl Sağlık Müdürlüğüne gönderilmesi, Kahramanmaraş Necip Fazıl Şehir Hastanesine Sağlık Kuruluna ait 16/10/2020 tarihli rapor ile fenne ve usule uygun olduğunun bildirilmesi nedeniyle iş yerine sebepsiz gelmemek herhangi bir yaptırım uygulanmadığı,

16. Amirine karşı saygısızlık yaptığı iddialarına ilişkin olarak, Olur kapsamında başvuran

’in hangi hal ve hareketleri veya hangi sözleri ile saygısızlık yaptığına ilişkin somut herhangi bir iddia ortaya atılmadığı, “şahsın söylemleri, müdür vekilini takmıyorum tavırları nedeniyle rahatsızlık duyduğu” şeklinde sübjektif bir değerlendirme yapıldığı görülmesine rağmen Soruşturma Raporunda; alınan ifadesinde “bahse konu olay 08/10/2020 tarihinde oda arkadaşım .nin cep telefonundan sabah arayarak benim bugün işim var, öğleden sonra geleceğim bilgin olsun dediğinde tamam abla diyerek kapattım” dediğinden yetkisi olmadığı halde diğer bir memura izin vermesinin hatalı bir davranış olduğu, telefonla haber veren memura söylemesi gerekenin izin konusunda müdürle konuşması gerektiği, “ . ve ben Müdür . ’ya bilgi vermedik, çünkü bilgi verecek kişi ben değildim, kendimin gelmeme durumu olsaydı benim bilgi vermem gerekirdi” ifadesiyle izin almaları gerekirken bilgi dahi vermedik diyerek kendi hatasını beyan ettiği, soru sorarak, oda arkadaşına telefon et ve öğleden sonra çalış diyerek görevini yapan Müdür ’ya yönelik “buradaki amaç benim üzerimden aslında hem bana hem de ’ye Müdürlük egosunu tatmin etmekti” gibi ithamda bulunması ile amirine karşı

hal ve hareketlerinde hatalı davranışlarda bulunduğu belirtilerek, görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak fiili nedeniyle kınama cezası önerildiği,

17. Görüldüğü üzere, başvuran ile . arasında geçen diyalogta başvuranın “tamam abla diyerek kapattım” şeklindeki ifadesinin yetkisi olmadığı halde izin vermek olarak nitelendirildiği, ancak her iki personelin de aynı statüde bulunması nedeniyle ikili arasında geçen diyalogun izin vermek olarak değerlendirilmesinin yerinde olmadığı, ’nin bahse konu gün göreve geç gelmesi veya gelmemesi hususunda idareye bilgi verilmesi sorumluluğunun başvurana yüklenilmesinin de hakkaniyete uygun olmadığı,

18. Bunun yanında, başvuran Şef ’ya yönelik “buradaki amaç benim üzerimden aslında hem bana hem de .’ye Müdürlük egosunu tatmin etmekti” gibi ithamda bulunması ile amirine karşı hal ve hareketlerinde hatalı davranışlarda bulunduğu belirtilmişse de, bu sözlerin soruşturmaya konu gün amirine karşı doğrudan söylendiği gibi bir algının oluştuğu, ancak bu sözlerin başvuran tarafından amirine karşı olay günü değil, muhakkikin almış olduğu ifade sırasında kişisel bir değerlendirme olarak kullanıldığının açık olduğu, bu nedenle, inceleme/soruşturmaya taraf kişilerin hukuki ve ahlaki sınırlar içerisinde ifade ettikleri sübjektif düşüncelerin kendini savunma kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinden, iddiaya konu olmayan, olur kapsamında yer almayan ve olay anında sarf edilmemesi nedeniyle de sübuta ermeyen fiil nedeniyle disiplin cezası tayininde hukuka aykırılık bulunduğu,

Anlaşılmış olup,

19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan nedenlerle başvuranın hakkında uygulanan disiplin cezasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde

“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Kahramanmaraş İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvuran hakkında uygulanan disiplin cezasının kaldırılması yönünde makul sürede işlem tesis etmesi için

Kahramanmaraş Valiliğine TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Kahramanmaraş Valiliği

tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın Başvurana ve Kahramanmaraş Valiliğine tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/