|
ÖZET: Bu karar, Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde çalışan bir uzman yardımcısının, tamamladığı doktora eğitiminin “meslekle ilgili olma” kriterine uygun olup olmadığını incelemektedir. Başvuran, Hazine ve Maliye Uzman Yardımcısı olarak atanmış ve Adli Bilimler alanında doktora yapmıştır. Ancak, idare, başvuranın doktorasının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36/A-9 maddesinde belirtilen “meslekle ilgili olma” şartını karşılamadığını belirterek iki kademe ilerlemesi talebini reddetmiştir.
Danıştay, başvuranın yaptığı doktoranın, yürütmekte olduğu kamu hizmeti ile ilgili olmadığını ve bu nedenle talebin reddinin hukuka uygun olduğunu değerlendirmiştir. İdarenin “meslekle ilgili olma” ibaresini dar yorumlamasının, kamu personelinin gelişimini olumsuz etkileyebileceği belirtilse de, mevcut mevzuat çerçevesinde başvuranın talebinin kabul edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Bu durum, memurların kariyer ilerlemeleri açısından “meslekle ilgili alan” tanımının önemini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/10231-S.21.16494
BAŞVURU NO : 2021/1355
KARAR TARİHİ : 09/07/2021
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
Başvuranın doktora eğitimi sonucu iki kademe ilerlemesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olarak, Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde Hukuk bölümü mezunları için KPSS P4 puanı ile alımı yapılan uzman yardımcısı kadrosuna başvurduğunu ve 22/10/2020 tarihinde uzman yardımcısı olarak atanarak Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) bünyesinde göreve başladığını, 05/11/2020 tarihinde, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsünde yürüttüğü doktora tezini tamamlayarak Dr. (Phd) unvanına sahip olduğunu, 18/12/2020 tarihli dilekçesiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36/A/9 bendine istinaden 2 kademe ilerlemesi uygulanması talebiyle idareye başvurduğunu, idarenin cevabında, Adli Tıp ve Adli
Bilimler Enstitüsü Fen Bilimleri alanında tamamladığı doktorasının, 657 sayılı kanunda geçen “meslekle ilgili olma” ibaresine dâhil olmadığını gerekçe göstererek talebini reddettiğini, İstanbul Üniversitesi Hukuk
Fakültesi ve İstanbul Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik lisans mezunu olan bir kamu personeli olarak mezun olduğu bu iki alan ile uzman yardımcısı olarak atanmadan önce hem avukatlık hem de moleküler biyolog olarak çalıştığı süreç içinde elde ettiği birikimi birleştirerek, bir anlamda disiplinler arası bir çalışmayla, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adli Bilimler ve Adli Tıp Enstitüsünde Sağlık Hukukuna yeni bir bakış açısı kazandıran doktora tezini, idarenin meslekle ilgisi olmaması sebebiyle reddetmesinin hakkaniyete uygun olmadığını, İdarenin “meslekle ilgili olma” ibaresini oldukça dar, kamu personelinin kendini geliştirme noktasında moral ve motivasyonunu bozacak ve kanunda ifade edilen kariyer ilkesine aykırı olacak şekilde yorumladığını belirterek iki kademe ilerlemesinin özlük haklarına intibak edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi belge isteme yazısına istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğünden alınan 11/03/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; /
2.1. Başvurucunun talebinin mevzuat çerçevesince yerine getirilme imkanı olmadığı, başvurunun 657 sayılı Kanunun 36 ve 36/A-9 maddesinde açıkça hükme bağlanan meslekleri ile ilgili alanda doktora yapmaları gerekliliğine aykırı olduğundan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 33/A maddesi çerçevesinde işlem yapılmasının uygun görülmediği, 2.2. 657 sayılı Kanunun 36/A-9 maddesindeMesleği ile ilgili öğrenim dalında doktora yaptığı takdirde iki kademe ilerlemesi uygulanır…” denildiği, bu nedenle adı geçenin İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olarak 22/10/2020 tarihinde Hazine ve Maliye Uzmanı olarak göreve başladığı; ancak adı geçenin
Fen Bilimleri dalında yaptığı doktoranın mesleği ile ilgili olmaması sebebiyle 657 sayılı Kanunun 36/A-9 uncu maddesinden yararlanamadığı, 2.3. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin “Hazine ve
Maliye Bakanlığının Görev ve Yetkileri” başlıklı 217 nci maddesinde Bakanlığın görev ve yetkilerinin, Hazine ve Maliye Bakanlığı Hazine ve Maliye Uzmanlığı Yönetmeliğinin 31 inci maddesinde ise Hazine ve Maliye Uzman Yardımcılarının görev ve yetkilerinin açıkça belirtildiği, bu görev ve yetkiler göz önüne alındığında ilgilinin İstanbul Üniversitesi – Cerrahpaşa Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü Fen Bilimleri
Ana Bilim Dalında yapmış olduğu doktorasının, “fizik, kimya, biyoloji gibi bölümlerin alt bilim veya uzmanlık dalları” ile ilgili olması ve yukarıda bahsedilen görev ve yetkilerle bağdaşmaması nedeniyle mesleki olarak nitelendirilmediği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye ’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. “
3.2. “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinde; “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.”
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
5.1. “Temel ilkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:
Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır.
/
Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”
5.2. “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36/A-9 uncu maddesinde; “Memurluğa girmeden önce veya memuriyetleri sırasında yükseköğrenim üstü master derecesi almış olanlarla yükseköğrenim kurumlarında en az bir yıl ilave öğrenim yaparak lisansüstü ihtisas sertifikası alanlara bir kademe ilerlemesi, tıpta uzmanlık belgesi alanlara, meslekleri ile ilgili öğrenim dallarında doktora yapanlara bir derece yükselmesi uygulanır.
Master derecesini alıp bir kademe ilerlemesinden yararlanan memura, mesleği ile ilgili öğrenim dalında doktora yaptığı takdirde iki kademe ilerlemesi uygulanır. ”
5.3 “Kademe ve kademe ilerlemesi” başlıklı 64 üncü maddesinde;
Kademe; derece içinde, görevin önemi veya sorumluluğu artmadan, memurun aylığındaki ilerlemedir.
Memurun kademe ilerlemesinin yapılabilmesi için bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması şartları aranır.
72 nci madde gereğince belirli bir süre görev yapmak üzere, mecburî olarak sürekli görevle atanan
memurlardan kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara, bu yörelerde fiilen çalışmak suretiyle geçirilen her iki yıl için bir kademe ilerlemesi daha verilir. Yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır. İki yıldan az süreler dikkate alınmaz.
Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır.
Bu maddede belirtilen şartları haiz her sınıf ve derecedeki memurlar, hak kazandıkları tarihten geçerli olmak üzere ve başkaca bir işleme gerek kalmaksızın bir ileri kademeye ilerlemiş sayılırlar.
Kademe ilerlemesi ile ilgili onay mercii atamaya yetkili amirdir. Onay mercileri kademe ilerlemeleri ile ilgili yetkilerini devredebilirler.
Kademe ilerlemesine hak kazanamayan memurlar, kurumlarınca her ay alınacak toplu onaylarla belirlenir.
Kademe ilerlemesi yapmış sayılanlardan ilerlemeye müstahak olmadıkları sonradan tespit edilenlerin kademe ilerlemeleri, ilerlemiş sayıldıkları tarihten geçerli olmak üzere iptal edilir.”
6. 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Hazine ve Maliye Bakanlığı başlığında düzenlenen “Görev” başlıklı 217 nci maddesinde;
“Hazine ve Maliye Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Maliye ve ekonomi politikalarının hazırlanmasına yardımcı olmak ve bu politikaları uygulamak, b) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idarelerin hukuk danışmanlığını ve muhakemat hizmetlerini talepleri halinde yerine getirmek, c) Devlet hesaplarını tutmak, saymanlık hizmetlerini yapmak, ç) (Değişik: RG-18/4/2020-31103-CK-60/1 md.) Devlet gelirleri politikasının plan, program, genel ekonomik politika ve stratejiler çerçevesinde oluşturulmasına ilişkin çalışmaların koordinasyonunu sağlamak, uygulamayı izlemek, d) Her türlü gider işlemlerine ait mevzuatın hazırlanmasına katkı sağlamak, e) Bakanlığın ilgili kuruluşlarının işletme ve yatırım programlarını inceleyerek onaylamak ve yıllık programlara göre faaliyetlerini takip etmek ve denetlemek, f) Suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek, g) Vergi incelemesi ve denetimine ilişkin temel politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla çalışmalar yapmak ve belirlenen politikaların uygulanmasını sağlamak,
ğ) (Ek: RG-18/4/2020-31103-CK-60/1 md.) Vergi kayıp ve kaçağı ile kayıt dışı ekonomik faaliyetleri tespit etmek ve bunları önlemek amacıyla risk analizi yapmak, h) Hazine işlemleri, kamu finansmanı, kamu sermayeli kuruluş ve işletmeler ve devlet iştirakleri, ikili ve çok taraflı dış ekonomik ilişkiler, uluslararası ve bölgesel ekonomik ve mali kuruluşlarla ilişkiler, yabancı ülke ve kuruluşlardan borç ve hibe alınması ve verilmesi ile ilgili işlemleri yapmak ve Hazinenin
Cumhurbaşkanı kararı ile yurtiçindeki ya da yurtdışındaki şirketlere iştirak etmesini sağlamak, ı) Ülkenin finansman politikaları çerçevesinde sermaye akımlarına ilişkin düzenleme ve işlemleri yapmak, i) Kambiyo rejimine ilişkin faaliyetleri düzenlemek, uygulamak, uygulamanın izlenmesi ve geliştirilmesine ilişkin esasları tespit etmek.
j) (Ek:RG-7/8/2019-30855-CK-43/1 md.) Finansal piyasalara ilişkin yurtiçi ve yurtdışı gelişmeleri izlemek, değerlendirmek, finansal sektörü geliştirici ve finansal istikrarı güçlendirici çalışmalar yapmak, k) Bakanlıkların ve kamu kurum ve kuruluşlarının ekonomi politikalarını ilgilendiren faaliyetlerine katılım sağlamak, l) Uluslararası kuruluşlarla iletişim içerisinde çalışarak ileriye dönük stratejiler geliştirme amacıyla çalışmalar yapmak ve topluma perspektif sağlayan politika önerilerini katılımcı bir yaklaşımla belirleyerek özel kesim için orta ve uzun dönemde belirsizlikleri giderici genel bir yönlendirme görevini yerine getirmek, m) (Ek: RG-24/7/2018-30488 – CK-13/27 md.) Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen temel hedef, ilke ve amaçlar çerçevesinde kalkınma planı, Cumhurbaşkanlığı Programı, orta vadeli program, orta vadeli mali plan, Cumhurbaşkanlığı yıllık programı ile sektörel plan ve programları, ilgili kamu idareleri ile
Cumhurbaşkanlığı bünyesinde bulunan Politika Kurullarının görüşlerini de almak suretiyle Strateji ve
Bütçe Başkanlığı ile müştereken hazırlamak ve makro dengelerini oluşturmak.
n) (Ek: RG-24/7/2018-30488 – CK-13/27 md.) Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen temel hedef, ilke ve amaçlar çerçevesinde kalkınma planı, orta vadeli program, orta vadeli mali plan, Cumhurbaşkanı yıllık programı ile sektörel plan ve programların uygulanmasını izlemek, değerlendirmek, gerektiğinde (k)
bendinde belirtilen usule uygun olarak değişiklik yapmak veya teklif etmek.
o) (Ek: RG-24/7/2018-30488 – CK-13/27 md.) Kamu harcamalarında etkinlik, etkililik, ekonomiklik ve verimlilik sağlamak amacıyla gerekli standartları tespit etmek ve sınırlamalar koymak; bu hususlarda tüm kamu kurum ve kuruluşları için uyulması zorunlu düzenlemeleri yapmak ve tedbirleri almak.
ö) (Ek: RG-24/7/2018-30488 – CK-13/27 md.) Bölgesel, çok taraflı ve ikili kalkınma ve ekonomik ilişkilerin kalkınma planları ve Cumhurbaşkanlığı yıllık programlarında belirtilen ilke, hedef ve politikalarla uyumlu ve etkili bir şekilde yürütülmesi için gerekli çalışmaları yapmak.
p) (Ek: RG-24/7/2018-30488 – CK-13/27 md.) Faaliyet alanına giren konularda bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği ve koordinasyonu sağlamak…
s) Kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen diğer görevleri yapmak.”
7. 25/01/2020 tarihli ve 31019 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hazine ve Maliye Bakanlığı
Hazine ve Maliye Uzmanlığı Yönetmeliğinin “Uzman ve uzman yardımcılarının görev ve yetkileri” başlıklı 31 inci maddesinde; “Uzman ve uzman yardımcıları; a) Biriminin görev alanına giren konularda yürütülen çalışmaların gerektirdiği hizmetleri yapmakla, b) Bakanlığın görev alanı çerçevesinde araştırma ve incelemelerde bulunmak, proje üretmek ve geliştirmekle, c) Bakanlığın politika, amaç ve hedefleri gerçekleştirmeye yönelik çalışmalar yapmakla, ç) Görevli oldukları birimin görev alanına giren konularda ilgili kuruluşlar nezdinde araştırma, inceleme ve analiz işleri yapmakla, d) Hizmetin geliştirilmesiyle ilgili çalışmalarda bulunmak ve bu amaçla mevzuat ve uygulamaya ilişkin görüş ve önerilerini bildirmekle,
e) Amirlerince verilecek diğer işleri yapmakla, görevli ve yetkilidir.
Uzmanlar, uzman yardımcılarının bilgi ve tecrübelerinin geliştirilmesine yardımcı olur.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca; teşkilat ve görev
alanına giren konularda uzman ve uzman yardımcılarına diğer görevlerinin yanı sıra teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma yaptırılabilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın mesleği ile ilgili alanda doktora yapmış olması sebebiyle iki kademe ilerlemesinden faydalandırılması yönünde idareye tavsiyede bulunulmasına ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle; 22/10/2020 tarihinde Hazine ve Maliye Uzman Yardımcısı olarak atanarak Mali Suçları
Araştırma Kurulu (MASAK) bünyesinde göreve başladığını, 05/11/2020 doktora tezini tamamlayarak
Devlet Memurları Kanunu’nun 36/A/9 bendine istinaden iki kademe ilerlemesi uygulanması talebiyle idareye başvurduğunu, idarenin doktorasının, 657 sayılı kanunda geçen “meslekle ilgili olma” ibaresine dâhil olmadığını gerekçe göstererek talebini reddettiğini, idare hukukunda “meslekle ilgili olma” ibaresinin sınırlarının net çizilmediğini ve idarenin “meslekle ilgili olma” ibaresini hangi kriterlere göre yorumladığının da belirsiz olduğunu belirterek iki kademe ilerlemesinin özlük haklarına intibak edilmesini talep etmektedir.
10. İdare tarafından; başvuranın talebinin, Hazine ve Maliye Bakanlığı Hazine ve Maliye Uzmanlığı
Yönetmeliğinin 31 inci maddesinde Hazine ve Maliye Uzman Yardımcılarının görev ve yetkilerinin açıkça belirtildiği, bu görev ve yetkiler göz önüne alındığında ilgilinin İstanbul Üniversitesi – Cerrahpaşa Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü Fen Bilimleri Ana Bilim Dalında yapmış olduğu doktorasının, “fizik, kimya, biyoloji gibi bölümlerin alt bilim veya uzmanlık dalları” ile ilgili olması ve mevzuattaki görev ve yetkilerle bağdaşmaması nedeniyle mesleki olarak nitelendirilmediği, 657 sayılı Kanunun 36/A-9 maddesinde “…
Mesleği ile ilgili öğrenim dalında doktora yaptığı takdirde iki kademe ilerlemesi uygulanır…” ifadesine yer verildiği, bu nedenle adı geçenin Fen Bilimleri dalında yaptığı doktoranın mesleği ile ilgili olmaması sebebiyle 657 sayılı Kanunun 36/A-9 uncu maddesi kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmıştır.
11. Başvuranın iddiaları ve idarenin cevabi yazısı incelendiğinde, uyuşmazlık konusunun, başvuranın tamamladığı doktorasının yürürlükteki mevzuatta belirtilen “meslekle ilgili olma” ibaresi kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve bu kapsamda başvurana mevzuatta belirtilen iki kademe ilerlemesi uygulanıp uygulanmayacağı noktasında toplandığı görülmektedir.
12. Başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde; 22/10/2020 tarihinde kamu görevine fiilen başladığı, Mali
Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı’nda 9/1 kadro derce ve kademesinde Hazine ve Maliye Uzman
Yardımcısı kadrosunda görev yaptığı, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi lisans programından 08/06/2018 tarihinde, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü Fen Bilimleri
/
Anabilim Dalı ve Fen Bilimleri doktora programından ise 05/11/2020 tarihinde mezun olduğu görülmektedir.
13. 23/07/1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nda, Devlet memurları ve diğer kamu görevlilerine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş; bu kapsamda, Devlet memurlarının hizmet şartları, nitelikleri, atama ve yerleştirilmeleri, ilerleme ve yükselmeleri, ödev, hak, yükümlülük, sorumluluk, aylıkları ve ödenekleri ile diğer özlük hakları düzenlenmiştir. Diğer taraftan Kanunun 3 üncü maddesinde bu Kanuna hâkim olan temel ilkelere yer verilmiştir. Bu ilkeler ise, sınıflandırma, kariyer ve liyakattir. Anılan Kanunda, sınıflandırma ilkesi, kamu hizmetleri ve kamu görevlilerinin, hizmetlerin özelliklerine göre sınıflara ayrılması; kariyer ilkesi, Devlet memurlarının bilgileri ve yetişme şartlarına uygun olmak üzere, sınıfları dâhilinde en üst derecelere kadar yükselebilmesine olanak tanınması; liyakat ilkesi ise, kamu hizmetlerine girmede, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmede ve göreve son vermede liyakat sistemine dayanılması, işin ehline verilmesi ve bu sistemin eşit olarak tüm Devlet memurlarına uygulanmasını sağlamak olarak ifade edilmiştir.
14. 657 sayılı Kanunda iki tür ilerleme düzenlenmiştir. Bunlardan ilki, “kademe ilerlemesi”; diğeri ise, “derece ilerlemesi”dir. Kademe ilerlemesi, Devlet memurlarının derecesi içinde görev ve sorumluluklarında herhangi bir artış olmadan, sadece aylıklarındaki ilerlemedir. Kademe ilerlemesi devlet memurlarına tanınan bir hak olup, bu şartları taşıyan bir devlet memurunun kademe ilerlemesinin yapılıp yapılmaması konusunda idarenin takdir yetkisi yoktur. Bir başka deyişle bu şartları taşıyan devlet memurunun kademe ilerlemesinin yapılması zorunludur. Anılan Kanun’un 64 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, Devlet memurları hakkında kademe ilerlemesi yapılabilmesi için, ilgili personelin, bulunduğu kademede en az bir yıl çalışması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması gerektiği ifade edilmiştir. Öte yandan, bazı özel durumların gerçekleşmesi halinde de kademe ilerlemesi yapılabilmektedir.
15. Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) bendinin dokuzuncu fıkrasında; “Memurluğa girmeden önce veya memuriyetleri sırasında yükseköğrenim üstü master derecesi almış olanlarla yükseköğrenim kurumlarında en az bir yıl ilave öğrenim yaparak lisansüstü ihtisas sertifikası alanlara bir kademe ilerlemesi, tıpta uzmanlık belgesi alanlara, meslekleri ile ilgili öğrenim dallarında doktora yapanlara bir derece yükselmesi uygulanır. Master derecesini alıp bir kademe ilerlemesinden yararlanan memura, mesleği ile ilgili öğrenim dalında doktora yaptığı takdirde iki kademe ilerlemesi uygulanır.” denilmektedir. 657 sayılı Kanunun bahsi geçen hükmüne göre Devlet memurunun doktora yapması sebebiyle intibakının yapılabilmesi için memurun mesleği ile ilgili öğrenim dallarında doktora yapması gerekmekte olup, daha önce mezkûr hükme göre yüksek lisans öğrenimi sebebiyle bir kademe ilerlemesinden yararlanan memurun mesleği ile ilgili öğrenim dalında doktora yaptığı takdirde ise iki kademe ilerlemesinin uygulanması gerekmektedir.
16. Kanun koyucu memurlara master ve yüksek lisans eğitimi için alan sınırlaması koymaksızın kademe ilerlemesi öngörmüştür. Söz konusu hükümde doktora yapmaya ilişkin olarak “meslekleri ile ilgili öğrenim dalında” şartı getirmiştir. Somut olayda “meslekleri ile ilgili öğrenim dalı” ibaresinden lisans eğitimine mi bakmak yoksa memurun kadro unvanına (görevine mi) mı bakmak gerektiği hususunda karar vermek gereklidir. Teoride farklı görüşler olmakla birlikte memuriyet bir meslek olup, Anayasanın 128 inci maddesi çerçevesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile memurların görev ve sorumlulukları hakları ve yasakları ve diğer özlük işleri düzenlenmiş bulunmaktadır. 657 sayılı Kanun ile memuriyetler görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayrılmış olduğu belirtilmiş olup, 657 sayılı Kanunun 36 maddesi uyarınca memurlar 10 hizmet sınıfına ayrılmıştır.
/
17. Bu konuyla ilgili olarak Devlet Personel Başkanlığının vermiş olduğu 24/01/2012 tarihli ve 365 sayılı görüş yazısında “657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36/A-9 maddesinde; ”Memurluğa girmeden önce veya memuriyetleri sırasında yükseköğrenim üstü master derecesi almış olanlarla yükseköğrenim kurumlarında en az bir yıl ilave öğrenim yaparak lisansüstü ihtisas sertifikası alanlara bir kademe ilerlemesi, tıpta uzmanlık belgesi alanlara meslekleri ile ilgili öğrenim dallarında doktora yapanlara bir derece yükselmesi uygulanır. Master derecesini alıp bir kademe ilerlemesinden yararlanan memura, mesleği ile ilgili öğrenim dalında doktora yaptığı takdirde iki kademe ilerlemesi uygulanır” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen hüküm çerçevesinde, matematikçi unvanlı kadroda görev yapan personelin Eğitimde
Program Geliştirme Programı’nda yapmış olduğu doktora eğitiminin mesleğiyle ilgili olmaması nedeniyle,
657 sayılı Kanun’un 36/A-9 maddesi hükmünden faydalanması mümkün değildir.” İfadelerine yer
verilmiştir. Görüleceği üzere, doktora nedeniyle kademe ilerlemesi veya derece yükselmesi alabilmek için doktoranın fiilen yürütülen meslekle ilgili olması gerektiği değerlendirilmektedir.
18. Başvuranın fiilen yürüttüğü kamu hizmeti incelendiğinde; başvuranın hizmet cetvelinden Mali Suçları
Araştırma Kurulu Başkanlığı’nda Hazine ve Maliye Uzman Yardımcısı kadrosunda kamu görevini ifa ettiği görülmektedir. Başvuranın fiili olarak Hazine ve Maliye Uzman Yardımcısı görevini yürüttüğü Mali
Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığının görev ve yetkileri hâlihazırda 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 231 inci maddesinde Başkanlığın görev ve yetkileri arasında; suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanının önlenmesi amacıyla plan, program, politika, strateji hazırlama ve geliştirme süreçlerine katkıda bulunmak, kurum ve kuruluşlar arasında ulusal düzeyde risk değerlendirme çalışmaları da dâhil olmak üzere koordinasyonu sağlamak, suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanının önlenmesi kapsamında veri toplamak, şüpheli işlem bildirimlerini almak, analiz etmek ve bunları kaydetmek, istihbarat üretmek, gerekli görüldüğünde üretilen istihbarat ve analiz sonuçları hakkında ilgili birimleri bilgilendirmek, gibi hususlara yer verildiği görülmektedir.
19. Başvuranın doktora tezi öncesi transkript belgesi incelendiğinde; başvuranın, “Yeni Yasal
Düzenlemeler ve Adli Bilimler” ve “Terör ve Doğal Afetlerde Genetik İncelemeler”, “Ulusal Sistemde Adli
Tıp ve Adli Bilimler Yapılanması”, “Adli Bilimler ve DNA” ve “Davranış Genetiği”, “Adli Botanik”, “Populasyon Genetiği”, “Madde İstismarında Adli Toksikoloji”…vb derslerini aldığı, dosya kapsamındaki bilgilerden başvuranın doktora tezinde, yeni teknolojilerden faydalanarak Cinsel Saldırı vakalarında failin tespit edilip TCK 102, 103 ve 104. maddelerinin uygulanmasını sağlayacak DNA tespit yönteminin uygulamasını çalıştığı anlaşılmıştır.
20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın doktora eğitimini Adli Bilimler alanında yaptığı, kamu görevini ise Hazine ve Maliye Uzman Yardımcısı olarak Mali Suçları Araştırma
Kurulu Başkanlığı’nda sürdürdüğü, Hazine ve Maliye Uzman Yardımcılarının ve Mali Suçları Araştırma
Kurulu Başkanlığının görev ve yetkilerinin mevzuatta açıkça belirtildiği, suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanının önlenmesinin Başkanlığın en temel görev alanı olduğu, 657 sayılı Kanunun 36/A-
9 maddesinde belirtilen iki kademe imkânından faydalanmak için yapılan doktoranın “meslek ile ilgili alan”
kapsamında olması gerektiği, “meslek ile ilgili alan” tespiti yapılırken ise fiili olarak yürütülen kamu hizmetinin esas alınması gerektiği, başvuranın İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü Fen Bilimleri anabilim dalında yaptığı doktora programı ve doktora programında aldığı dersler, doktora tezi göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu programdan elde ettiği kazanımların mesleği ile ilgili olmadığı anlaşıldığından 657 sayılı Kanunun 36/A-9 maddesinde belirtilen iki kademe ilerlemesinden faydalanma talebinin idarece reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
/
21. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin gerekçeli bir şekilde
Kurumumuza gönderildiği; İdarenin “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması ” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak söz konusu karara karşı hangi mercilere ve hangi süre içinde başvurabileceği hususuna değinilmediği, dolayısıyla “karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı anlaşılmış olup, idareye bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
22. Öte yandan; somut başvuruya konu 1965 tarihli 657 sayılı Kanun hükümlerinin günümüzde, kamu yönetiminde meydana gelen değişikliklere bağlı olarak değişen insan kaynakları yönetimine ilişkin ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kaldığı, hızlı, etkin ve verimli bir kamu yönetimi için kamu personelinin performans değerlendirmesinin, motivasyonunun dikkate alındığı, yetenek ve becerilerinin artırıldığı ve bu yöndeki çalışmaların teşvik edildiği bir sisteme ihtiyaç bulunmaktadır. Bu minvalde idarenin değişen insan kaynakları yönetimine ilişkin politika üretmesi, gerektiğinde yasal değişiklikler için çalışma yapması ve yapılan çalışmalara destek vermesi gerektiği değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/