Engelli raporu olan eş nedeniyle polis memurunun mesai saatleri dışında çalıştırılmaması talebi ve rapor yenileme zorunluluğu değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/10942-S.21.17599

BAŞVURU NO : 2021/2496

KARAR TARİHİ : 27/07/2021

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : MUĞLA İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Çalışma saatlerine ilişkin talepler hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 02/02/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda özetle; Fethiye İlçe Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yaptığını, eşinin süresiz engelli raporu olduğunu ve engelli oranının % 70 olduğunu, eş ve çocukları “ağır özürlü” olan kamu görevlilerinin mesai saatleri dışında çalıştırılmayacağının kanunla düzenlenen bir hak olduğunu, eşinin raporunun süresiz olmasına rağmen kurumu tarafından söz konusu raporun yenilenerek tekrar sunulmasının talep edildiği, Covid-19 sebebiyle eşinin evden çıkamadığını ve rapor yenileme işleminin iptal edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz tarafından Emniyet Genel Müdürlüğüne gönderilen 01/03/2021 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 25/03/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazıda; başvuranın 24/03/2016 tarihinde Muğla Emniyet Müdürlüğü’ne verdiği dilekçesinde “Ağır Özürlü” konumunda bulunan eşinin, Ege Üniversitesi Hastanesi Özürlü Sağlık

Kurulundan alınan 12.02.2013 tarih ve sayılı raporunu sunarak 30/03/2013 tarihli ve 28603 sayılı

Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere

Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik” te yer alan engelli aile bireylerine sağlanacak haklardan faydalanmak istediğini beyan ettiği, dilekçesinin Muğla Emniyet Müdürlüğünce işleme alındığı ve talebinin yerine getirilerek standart mesai saatleri olan 08:30-17:30 saatleri arısında çalışmasının sağlandığı, 2.1. Başvuranın eşine ait olan ve Muğla Emniyet Müdürlüğüne sunulan 2002 yılında yapılmış olan organ nakline dayalı raporun içeriğinin sadece “ağır bedensel aktivite gerektiren işlerde çalışamaz” olduğu, mevzuata uygun olmayan raporun dayanak edilerek dönemin kurum yöneticileri tarafından iyi niyetli olarak ve personel lehine yorumlanarak raporun kabul edildiği ve personel lehine uygulama başlatıldığı,

2.2. Başvuranın eşinin hali hazırda Fethiye İlçe Emniyet Müdürlüğü bünyesinde Yardımcı Hizmetler

Sınıfında Hizmetli olarak çalıştığı, Muğla Emniyet Müdürlüğünce personelin eşinin çalışmakta olduğu kurumdan 16/01/2020 tarihli yazı ile başvuranın eşinin hangi statü ve şartlarda çalıştığı hususlarının sorulduğu, 17/01/2020 tarihli yazı ile cevaben başvuranın eşinin 2015 EKPSS-2 Engelli Personel

İstihdamına yönelik atama kapsamında Hizmetli olarak atandığı, personellerinin ortaöğretim hizmetleri biriminde memur olarak görevlendirildiği, görevini herhangi bir yardıma ihtiyaç duymaksızın yerine getirmekte olduğu, engellilik durumu ile ilgili olarak bugüne kadar herhangi bir özel uygulama veya yardım talebinde bulunmadığının bildirildiği,

2.3. 16.07.2006 tarihli ve 26230 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin (a) fıkrasında; “Ağır özürlü: Özür durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybı oranı % 50 ‘nin üzerinde olduğu tespit edilen özürlülerden; beslenme, giyinme, yıkanma ve tuvalet ihtiyacını giderme gibi öz bakım becerilerini yerine getirmede, kendi başına hareket etmede veya iletişim kurmada zorluk ya da yoksunluk yaşadığına ve bu becerileri başkalarının yardımı olmaksızın gerçekleştiremeyeceğine tıbbi olarak kurar verilen kişileri ifade eder” hükmüne yer verildiği,

2.4. 30.03.2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin (a) fıkrasında; “Ağır Özürlü: Özür durumuna göre özür oranı %50 ve üzeri olduğu tespit edilenlerden günlük yaşam aktivitelerini başkalarının yardımı olmaksızın yerine getiremeyeceğine özürlü sağlık kurulu tarafından karar verilen kişileri ifade eder” şeklinde tanımlandığı,

2.5. 20.02.2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Erişkinler İçin

Engellilik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin (m) bendinde “Tam Bağımlı

Engelli Birey: Engel durumuna göre engel oranı %50 ve üzeri olduğu tespit edilenlerden doku, organ ve/veya fonksiyon kaybı ve/veya psikiyatri tanısı bağlantılı olarak muhakeme yeteneği değerlendirilmesine göre günlük yaşam aktivitelerini yardım almasına rağmen kendi başına gerçekleştiremediğine karar verilen bireyi ifade eder. ” şeklinde tanımlandığı,

2.6. 23.02.2021 tarihli ve 2021/16 Numaralı EGM Genelgesinde; “3-Bakıma Muhtaç Engelli Aile Bireyi

Bulunan Personel” başlıklı maddesinde; “30.01.2010 tarihli ve 27478 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan

“Sendikal Gelişmeler Doğrultusunda Alınacak Önlemler” konulu 2010/02 numaralı Genelgenin 3 üncü maddesinde, bakıma muhtaç engelli aile bireyi bulunan personele, Özürlü aile bireyinin, bakıma muhtaç olduğunun ilgili mevzuatına göre alınmış geçerli özürlü sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi kaydıyla ön koşulu belirlenerek çeşitli hakların tanımlanmıştır. Bu personele, bakıma muhtaç engelli aile bireyinin günlük bakımı için mesai saatleri içinde izin kullanması hususunda gerekli kolaylık sağlanacak ve personel sadece hafta içi mesai günlerinde çalıştırılacak, mesai saatleri dışındaki tüm ek görevlerden, nöbetlerden ve gece mesaisinden muaf tutulacaktır” denildiği,

2.7. 03.07.2020 tarihli yazı ile 16.07.2006 tarihli ve 26230 sayılı Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve

Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki “Ağır Özürlü” tanımının ve Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde tanımlı olan itiraz usullerinin değerlendirildiği, aynı hükümlerin 20.02.2019 tarihli ve 30692 sayılı Erişkinler İçin Engellilik

Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinde ve 12 inci maddesinde bulunduğu, kişinin sağlık durumunun; ağır engelliliğin tanımında bulunan “günlük yaşam aktivitelerini yardım almasına rağmen kendi başına gerçekleştirememek” durumu ile uyumlu olmadığı,

“Renal Transplantasyon” yapılmış bir hastanın olması gereken yaşam kalitesine kavuşmuş olacağı, günlük yaşam aktiviteleri açısından başkasının yardımına muhtaç kalmayacağının değerlendirildiği,

2.8. Başvuranın 24.03.2016 tarihinde 30.03.2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları

Hakkında Yönetmelikte yer alan tarafına engelli aile bireylerine sağlanacak haktan faydalanmak istediğini belirten dilekçesinin Muğla Emniyet Müdürlüğünce işleme alındığı, yazışma ve araştırma sonucu sunulan raporda eşin ağır özürlü olduğu ancak bakıma muhtaç kısmında günlük yaşam aktivitelerini yardım almasına rağmen kendi başına gerçekleştiremeyen birey tanımına uymadığının belirtildiği, idarece başvuranın eşine zorlama, baskı veya hukuka aykırı bir şekilde rapor yeniletme talebinde bulunulmadığı,

2.9 İdarece sağlık uygulamalarında uyulan yönetmelik, yönerge ve genelgelerde Sağlık Bakanlığı ve ilgili

diğer kurumlar tarafından hükümlere ek olarak görüş yazısı ve uygulama emri yayımlandığı bunların personele uygunluk boyutunun ilgili birimce takip edildiği,

2.10. Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde başvuranın eşinin içerisinde bulunduğu durum nedeniyle 30.01.2010 tarih ve 27478 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Sendikal Gelişmeler

Doğrultusunda Alınacak Önlemler” konulu 2010/2 numaralı Genelgenin 3 üncü maddesinde yer alan düzenleme ve imtiyazlardan yararlanabilmesinin gerek ve yeter koşulunun “Özürlü aile bireyinin bakıma muhtaç olduğunun ilgili mevzuata göre alınmış geçerli özürlü sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi” olduğunun her türlü izahtan vareste olduğu, oysaki başvuran tarafından sunulan eşinin durumunu gösterir özürlü sağlık kurulu raporunda sadece “Ağır işlerde çalıştırılamaz” ibaresinin bulunduğu anlaşıldığından talebin karşılanamayacağı belirtilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında;“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü,

5. Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki

Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin (a) fıkrasında; “Ağır özürlü: Özür durumuna göre özür oranı %50 ve üzerinde olduğu tespit edilenlerden günlük yaşam aktivitelerini başkalarının yardımı olmaksızın yerine getiremeyeceğine özürlü sağlık kurulu tarafından karar verilen kişileri,” hükmü,

6. Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki

Yönetmeliğin “Özürlü Sağlık Kurulu Raporunun Geçerlilik Süresi” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Özürlü sağlık kurulu raporunun sürekli olup olmadığı ile süreli raporlarda raporun geçerlilik süresi mutlaka belirtilir. Özürlü sağlık kurulunca kişinin özür durumunun sürekli olduğuna karar verilmesi durumunda, özürlü sağlık kurulu raporunun ilgili bölümünde bu durum belirtilir. Ancak özür durumunun değişmesi halinde, kişinin talebi üzerine rapor ve buna bağlı kişinin özür oranı yeniden belirlenir. Kullanım

amacına uygun olarak düzenlenmiş ve bu Yönetmelik hükümlerine göre alınmış olan sürekli raporlara sahip kişilerden kurumlarca yeniden rapor istenilmez.” hükmü,

7. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin (m) bendinde; “Tam Bağımlı Engelli Birey: Engel durumuna göre engel oranı %50 ve üzeri olduğu tespit edilenlerden doku, organ ve/veya fonksiyon kaybı ve/veya psikiyatri tanısı bağlantılı olarak muhakeme yeteneği değerlendirilmesine göre günlük yaşam aktivitelerini yardım almasına rağmen kendi başına gerçekleştiremediğine karar verilen bireyi ifade eder.” hükmü,

8. 30.01.2010 tarih ve 27478 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Sendikal Gelişmeler Doğrultusunda

Alınacak Önlemler” konulu 2010/2 numaralı Genelgenin 3 üncü maddesinde; “Kamu çalışanlarının kanunen bakmakla yükümlü olduğu özürlü aile bireyinin bakıma muhtaç olduğunun ilgili mevzuatına göre alınmış geçerli özürlü sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi kaydıyla bu durumdaki personele; özürlü aile ferdinin günlük bakımı için izin kullanımında gerekli kolaylık sağlanacak ve personel mesai saatleri dışındaki nöbet görevinden ve gece vardiyasından muaf tutulacaktır.” hükmü yer almaktadır.

IV. KAMUDENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10. Başvuran, Fethiye İlçe Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yaptığını, eşinin süresiz engelli raporu olduğunu ve engelli oranının % 70 olduğunu, eş ve çocukları “ağır özürlü” olan kamu görevlilerinin mesai saatleri dışında çalıştırılmayacağının kanunla düzenlenen bir hak olduğunu, eşinin raporunun süresiz olmasına rağmen kurumu tarafından söz konusu raporun yenilenerek tekrar sunulmasının talep edildiği, Covid-19 sebebiyle eşinin evden çıkamadığını ve rapor yenileme işleminin iptal edilmesini talep etmektedir.

11. Konuya ilişkin ilgili mevzuat, bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; başvuranın eşinin Ege

Üniversitesi Hastanesi Özürlü Sağlık Kurulu tarafından düzenlenen % 70 engelli raporu olduğu, söz konusu raporun geçerlilik süresi kısmında “Sürekli” ve çalıştırılamayacağı işlerin niteliği kısmında ise “Ağır bedensel aktivite gerektiren işlerde çalıştırılamaz” hükümlerine yer verildiği,

11.1. Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki

Yönetmelik kapsamında bireylerin % 50 üzerinde özrü olması sonucunda ağır özürlü tanımına girdiği, başvuranın eşinin alınan sağlık kurulu raporu sonucunda % 70 engelli olduğu ve ilgili mevzuat kapsamında

“ağır özürlü” kapsamında olduğu,

11.2. Başvuranın eşinin sağlık raporunun usulüne uygun alınmadığına ilişkin bir tespitin yapılmadığı, ayrıca idarece başvuranın talebinin reddedilmesinde gerekçe olan “ “Renal Transplantasyon” yapılmış bir hastanın olması gereken yaşam kalitesine kavuşmuş olacağı” şeklinde yaptığı açıklamanın herhangi bir sağlık kurulu raporu doğrultusunda yapılmadığı görülmektedir.

/

12. 30.01.2010 tarih ve 27478 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Sendikal Gelişmeler Doğrultusunda

Alınacak Önlemler” konulu 2010/2 numaralı Genelgenin 3 üncü maddesinde; “Kamu çalışanlarının kanunen bakmakla yükümlü olduğu özürlü aile bireyinin bakıma muhtaç olduğunun ilgili mevzuatına göre alınmış geçerli özürlü sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi kaydıyla bu durumdaki personele; özürlü aile ferdinin günlük bakımı için izin kullanımında gerekli kolaylık sağlanacak ve personel mesai saatleri dışındaki nöbet görevinden ve gece vardiyasından muaf tutulacaktır.” hükmüne yer verildiği, bu kapsamda başvuranın eşinin % 70 engelli raporu olması göz önünde bulundurularak idarece başvuranın mesai saatleri dışındaki nöbet görevi ve gece vardiyasına ilişkin görevlendirmelerinde kolaylık sağlanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde

gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Muğla İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle başvuru talebinin KABULÜNE,

Başvuranın eşinin % 70 engelli raporu olması göz önünde bulundurularak idarece başvuranın mesai saatleri dışındaki nöbet görevi ve gece vardiyasına ilişkin görevlendirmelerinde kolaylık sağlanması yönünde

MUĞLA İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MUĞLA İL EMNİYET

MÜDÜRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve MUĞLA İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi