Aile birliği mazeretiyle naklen atanma talebinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda reddi ve hukuki değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/6774-S.21.10883

BAŞVURU NO : 2021/3033

KARAR TARİHİ : 28/04/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI

TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Aile birliği mazeretiyle naklen atanma talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 05/02/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Mühendislik Fakültesi

Maden Mühendisliği Bölümünde araştırma görevlisi olarak çalıştığını, eşinin ise Sanayi ve Teknoloji

Bakanlığında Uzman Yardımcısı olduğunu, aile birliği mazeretiyle yaptığı naklen atanma talebinin, 2021

Yılında Açıktan ve Nakil Suretiyle Yapılabilecek Atama Sayılarına Dair 8/2/2021 tarihli ve 2021/107 Sayılı

Cumhurbaşkanı Kararı’nda toplam 70 adet kadroya imkan tanımasına karşın reddedildiğini belirtmektedir.

Bu çerçevede başvuran Kurumumuzdan aile birliğinin sağlanması ve nakil kadro sayıları yeni belirlenmiş kurumlardan birinde hizmet vermek adına maden mühendisi olarak kurumlar arası atamasının yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 23/02/2021 tarihli ve – – sayılı yazısında; 2.1. Bakanlığa açıktan ya da nakil suretiyle mühendis alımları yapılmakla birlikte

Bakanlığın görev alanları kapsamında personel ihtiyacı göz önünde bulundurularak inşaat mühendisliği, elektrik-elektronik mühendisliği, makine mühendisliği, denizcilik alanlarına öncelik verildiği, 2.2. Atama izin sayıları kullanılırken kamu yararı ile hizmetin gereklerinin yanı sıra Bakanlığımızın yetki ve sorumluluklarının en iyi şekilde yerine getirilmesi amacıyla

Bakanlığımızın kamu hizmetini icra ettiği alanlardaki personel ihtiyacının dikkate alındığı,

Bakanlık merkez teşkilatında yeterli sayıda maden mühendisliği mezunu personel çalıştığından maden mühendisi ihtiyacı bulunmadığı, 2.3. 2021 Yılında Açıktan ve Nakil Suretiyle Yapılabilecek Atama Sayılarına Dair 08/02/2021 tarihli ve

2021107 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenen atama sayı kontenjanının yalnızca nakil suretiyle

atamalar için değil, hem açıktan (KPSS merkezi yerleştirme, kariyer uzmanı alımları vb.) hem de nakil suretiyle yapılacak tüm atamalar için kullanıldığı, 2.4. Anılan Cumhurbaşkanı Kararı çerçevesinde Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak

Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelikte belirtilen usûl ve esaslar çerçevesinde personel alımına ve genç işgücünün kamu yönetimine kazandırılmasına öncelik verildiği, açıklamalarına yer verilmektedir.

3. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 08/03/2021 tarihli ve sayılı yazısında; 3.1. 2021 Yılında Açıktan ve Nakil Suretiyle Yapılabilecek Atama Sayılarına Dair 08/02/2021

Tarihli ve 2021/107 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca Bakanlığa toplam 10 adet naklen ve açıktan atama kontenjanı verildiği, 3.2. Bakanlıkta kariyer uzmanlığına geçiş yönünde çalışmalar yürütüldüğü, ihtiyaç duyulan personelin uzman yardımcısı kadroları için yapılan KPSS sonuçlarına göre sağlandığı, 4. Tarım ve Orman Bakanlığının 22/02/2021 tarihli ve sayılı yazısında; 4.1. Kurumlar arası nakillerin her yıl Cumhurbaşkanlığınca Bakanlığımıza tahsis edilen kontenjan dahilinde kadro durumu ve kurum ihtiyaçları çerçevesinde değerlendirildiği, söz konusu kontenjan kullanılırken öncelikli olarak Bakanlığın görev alanını ilgilendiren konularda çalışacak unvanlardaki (ziraat mühendisi, gıda mühendisi, veteriner vb.) personelin dikkate alındığı, bu nedenle, Bakanlığın maden mühendisine ihtiyacı bulunmadığı, 4.2. Başvuranın 2021 yılı içerisinde Bakanlığa bağlı kurumlar arası nakil yoluyla atanma talebinde bulunması halinde, söz konusu talebi yine Bakanlığın personel ihtiyaçları göz önünde bulundurularak değerlendirileceği, açıklamalarına yer verilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar.”, “İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzel kişiliği” başlıklı 123 üncü maddesinin son fıkrasında; “Kamu tüzelkişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,“Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına

dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.”, 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 7. 23/07/1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 657 sayılı Devlet Memurları

Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir.”, “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür”, 8. 7141 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde

Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un “İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa” başlıklı Ek 182 nci maddesinin birinci fıkrasında; “İstanbul’da İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.”, 9. 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Açıktan ve nakil suretiyle atama sayıları” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Cumhurbaşkanlığı

Kararnamesi kapsamına giren kurum ve kuruluşlarının; memur ve öğretim elemanı kadrolarına açıktan veya diğer kurum ve kuruluşlardan nakil suretiyle yapabilecekleri yıllık atama sayısı, bu sayı sınırlamasına tabi tutulmayacak atamalar ile uygulamaya ilişkin hususlar, öğretim elemanları için Yükseköğretim

Kurulunun görüşü alınmak suretiyle, Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Devlet Personel Başkanlığının müşterek teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca belirlenir.”, 10. 8/2/2021 tarihli ve 2021/107 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararının Eki Karar’ın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “2020 yılında verilmiş bulunan açıktan ve naklen atama izinleri dâhilinde 31/12/2020 tarihi itibarıyla; a) Naklen atama işlemlerinde, muvafakat talebi söz konusu personelin görev yaptığı kurum veya kuruluşa gönderilmiş bulunan, b) Açıktan yapılacak atamalarda sınav ilanı yapılan, c) Kamu Personel

Seçme Sınavı sonuçlarına göre yerleştirme yapılması Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığından talep edilen, ve 2020 yılında sonuçlandırılamayan atama işlemleri, 2020 yılında verilmiş bulunan atama izinlerinden kullanılması kaydıyla 2021 yılında tamamlanabilecektir.”, üçünü fıkrasında; “Kamu

Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelikte belirtilen usûl ve

esaslar çerçevesinde personel alımına öncelik verilmesi ve genç işgücünün kamu yönetimine kazandırılması amacıyla; verilen atama izin sayısının en fazla yüzde 2’si, daire başkanı ve daha üst yönetici kadroları ile kariyer meslek kadrolarına yapılacak atamalar hariç olmak üzere 657 sayılı Kanunun 92 nci maddesi uyarınca yapılacak atamalar için kullanılabilecektir.”, 11. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmelik’in “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 2 sayılı Kanun

Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla değişik 72 inci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”, “Aile Birliği Mazeretine Bağı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının a ve c bentlerinde; “a)Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânın olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere… c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arası gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere… atanması suretiyle yapılabilir.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

12. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Başvuran, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümünde araştırma görevlisi olarak çalıştığını, eşinin ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığında uzman yardımcısı olduğunu, aile birliği mazeretiyle yaptığı naklen atanma talebinin, 2021 Yılında Açıktan ve Nakil Suretiyle

Yapılabilecek Atama Sayılarına Dair 8/2/2021 tarihli ve 2021/107 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nda toplam 70 adet kadroya imkan tanımasına karşın reddedildiğini belirtmektedir. Bu çerçevede başvuran

Kurumumuzdan aile birliğinin sağlanması ve nakil kadro sayıları yeni belirlenmiş kurumlardan birinde hizmet vermek adına maden mühendisi olarak kurumlar arası atamasının yapılmasını talep etmektedir.

14. Anayasamızın 41 inci maddesi, bireylerinin bir arada tutulmasıyla ailenin huzur ve mutluluğunu devam ettirilmesi ve bu yolla kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzaklaştırılarak kamu hizmetlerinin verimliliğinin artırılması amacını taşımaktadır.

15. 657 sayılı Kanun’un 72 nci maddesi de aile birliğinin sağlanması amacıyla memurun kurum içi yer değişikliği suretiyle atanmasını düzenlemektedir. Madde hükmü, farklı kurumlarda çalışan eşlerden biri hizmet gereği başka bir yere naklen atandığında, memur olan diğer eşin çalıştığı kurumla gerekli koordinasyonun sağlanmasını ve bu eşin de isteği halinde aynı yere naklinin yapılmasını idare için bir yükümlülük haline getirmektedir. Ancak memurun atandığı yerde eşin atanacağı teşkilat yoksa ya da teşkilat olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmamakta ise, eşe belirli koşullarda izin hakkı tanınmıştır.

16. 657 sayılı Kanun’un 72 inci maddesine dayanılarak yürürlüğe konan Devlet Memurlarının Yer

Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in amacı, memurun ‘aynı kurum içerisinde’ yer değiştirme suretiyle atanmasını düzenlemektedir. Yönetmelik’in 14 üncü maddesiyle düzenlenen aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği, zorunlu yer değiştirmeye tabi memurun kurum içi yer değişikliği suretiyle atanmasına ilişkin olup, memurun diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanmasında uygulanmasına imkân bulunmamaktadır.

17. Memurların bir kurumdan başka bir kuruma nakilleri ise 657 sayılı Kanun’un 74 üncü maddesinde düzenlemektedir. Bu maddeyle, nakillerin kurumların muvafakatleri ile gerçekleştirileceği hüküm altına alınmakta ve idarelere nakil konusunda takdir yetkisi tanınmaktadır.

18. Diğer bir anlatımla, kişilerin aile birliği gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı).

19. 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca çıkarılan 2021/107

Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nda da kurumların naklen ve açıktan atamada kullanabilecekleri kontenjanlar belirlenmiş, idarelerin bu kontenjanları kullanmada kamu yararı ve hizmet gerekleri yanında kamu görevlerine ilk defa atanacak personel alımına öncelik vermesi ve genç işgücünün kamu yönetimine kazandırması ilkeleri çerçevesinde kullanmaları öngörülmüştür.

20. Başvuru konusu olayda, başvuranın kadrosunun bulunduğu İstanbul-Cerrahpaşa Üniversitesinin, 7141 sayılı Kanun kapsamında kurulmuş, tüzel kişiliğini haiz ve taşra teşkilatı olmayan bir kurum olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, Ankara iline aile birliği mazeretiyle atanmak isteyen başvuran için 657 sayılı

Kanun’un 72 nci maddesi ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin

Yönetmelik hükümlerinin uygulanması imkânı bulunmamakta, başvuru konusu talebin 657 sayılı Kanun’un

74 üncü maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

21. 657 sayılı Kanun’un 74 üncü maddesiyle naklen atamada İdarelere tanınan bu takdir yetkisi kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olup, nesnellik ve tarafsızlık içerisinde kullanılması esastır. Başvuranın atanma talebini reddeden kurumların, 2021/107 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nda belirtilen çerçevede ve kamu yararı ile hizmet gerekleri doğrultusunda hukuka uygun bir takdir yetkisi kullanıldıkları belirlenmiştir.

22. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdareler tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının

gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın başvurana ve ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞINA, ENERJİ VE TABİİ

KAYNAKLAR BAKANLIĞINA, TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi