|
ÖZET: Başvuran, Çevre ve Şehircilik Uzman Yardımcısı olarak atanmak için gerekli olan yabancı dil yeterliliğini sağlayamadığı için memur unvanlı kadroya atanmıştır. Ancak, başvuran mühendis unvanına atanmak için gerekli şartların sağlandığını iddia ederek bu unvana atanmasını talep etmiştir. İdare, başvuranın mühendis unvanına atanabilmesi için unvan değişikliği sınavına girmesi ve bu sınavda başarılı olması gerektiğini belirtmiştir.
Danıştay, idarenin hukuka uygun hareket etmesi gerektiğini vurgulayarak, başvuranın mühendis unvanına atanma talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığını değerlendirmiştir. İlgili mevzuat gereği, uzman yardımcılığı kadrosunda görev yapanların uzmanlığa atanmak için gerekli şartları yerine getirememeleri durumunda “durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara” atanacakları belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın mühendis unvanlı kadroya atanma talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/4870-S.21.7931
BAŞVURU NO : 2021/3928
KARAR TARİHİ : 25/03/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
Mühendis unvanlı kadroya atanma talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 19/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Çevre ve Şehircilik Uzmanlığı Yönetmeliğinin 28 inci maddenin üçüncü fıkrasına göre lisans ve yüksek lisans eğitimi durumu yanı sıra Çevre ve Şehircilik Uzman Yardımcılığı
Yarışma Sınavında öğrenim dalı olarak sınava alındığını ve yabancı dil yeterliliği şartını sağlayamaması nedeniyle Uzman Yardımcısı olarak atanamadığını, kurumu bünyesinde genel idari hizmetler sınıfında yer alan memur unvanlı kadroya atamasının yapıldığını, Bakanlık tarafından “durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanır” ibaresinin yorumlanması sadece kadro derecesi uygunluğu olarak değerlendirildiği ancak “durumlar” ve “kadrolar” ibarelerinin çoğulluk anlamı içermesinden dolayı söz konusu ifadelerin neler olduğunun açıkça belirtilmediği ve yorumlara sebebiyet verildiği, “Durumlar” ibaresinde, kadro, derecesi, özlük hakları vb. uygunluğu yanı sıra öğrenim durumunun da dikkate alınması gerektiği; “Kadrolar” ibaresinin de devlet memurluğunda bulunan mühendis, mimar, ekonomist, biyolog, tekniker, teknisyen vb. kadrolardan söz ettiği, bu iki ibare birlikte değerlendirildiğinde öğrenim durumu olan Harita Mühendisliğine uygun bir kadroya atamasının mümkün olduğunu düşündüğü, 6 yıldır mesleki alan ile ilgili liyakat sahibi, tecrübeli ve donanımlı bir uzman yardımcısının yabancı dil nedeniyle en düşük memur kadrosuna atanmasının kariyer anlamında çok büyük düşüş olduğu belirtilerek yürütmüş olduğu Harita Mühendisliği hizmetleri dikkate alınarak mühendis olarak atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu 28/12/2020 tarihli ve 2020/103737 no.lu başvuruya ilişkin verilen 14/01/2021 tarihli Gönderme Kararına istinaden Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı tarafından gönderilen 5/2/2021 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1. Başvurucunun özlük dosyasının tetkikinde; Bakanlık tarafından açılan Çevre Şehircilik
Uzman Yardımcılığı sınavında başarılı olması nedeniyle 10.02.2014 tarihinde Coğrafi Bilgi
Sistemleri Müdürlüğüne Çevre Şehircilik Uzman Yardımcısı olarak atandığı, akabinde, uzmanlık tezinin kabul edilmesi ve üç yıllık fiili çalışma süresini tamamlaması üzerine Çevre ve Şehircilik Uzmanlığı Yönetmeliğinin “ Yeterlik sınav komisyonu, yeterlik sınavı ve değerlendirme” başlıklı 27 nci maddesi uyarınca 29.06.2018 tarihinde yapılan Çevre ve
Şehircilik Uzmanlığı Yeterlik Sınavında başarılı olduğu, Çevre Şehircilik Uzmanlığı
Yönetmeliğinin “Uzmanlığa atanma” başlıklı 28 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca ilgiliden yabancı dil yeterlik belgesi istenildiği ancak, söz konusu belgeyi ibraz edememesi üzerine ise aynı maddenin üçüncü fıkra hükmü gereğince 04.11.2020 tarihli ve
234699 sayılı Onay ile Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğüne 05.11.2020 tarihinde
Memur unvanlı kadroya atamasının yapıldığı,
2.2. İlgilinin Kurumumuz aracılığı ile yapmış olduğu başvuruda; Erciyes Üniversitesi
Mühendislik Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği bölümünden mezun olması sebebiyle Mühendis unvanlı kadroya atanmasını talep ettiği ancak Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin ‘‘Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi görev grupları ve kadrolar” başlıklı 5 inci maddenin üçüncü fıkra hükmü uyarınca Bakanlıkça düzenlenecek unvan değişikliği yazılı ve sözlü sınavlarında başarılı olmak ve başarı sıralamasına göre de ilana çıkılan kadrolara atanma hakkını kazanmak gerektiği, bu kapsamda ilgilinin unvanında Bakanlıkça açılacak olan unvan değişikliği sınavına başvuruda bulunması ve yapılacak olan yazılı ve sözlü sınavlarında başarılı olması, başarı sıralamasına göre de ilana çıkılan kadroya yerleşme hakkını kazanması durumunda mühendis unvanlı kadroya atanmasının mümkün bulunduğu,
2.3. Konuyla ilgili Mülga Devlet Personel Başkanlığının 25.09.2018 tarihli ve sayılı görüş yazısında da, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Başkanlığı bünyesinde istihdam edilen uzman yardımcılarının uzmanlığa atanmak için gerekli şartları yerine getirmemeleri durumunda, durumlarına uygun memur unvanlı kadro yerine öğrenim durumlarına uygun bir kadroya (mühendis/avukat gibi) atanıp atanamayacakları hususuna ilişkin görüş talebine istinaden, uzman yardımcılarının uzmanlığa atanmak için gerekli şartları yerine getirmemeleri durumunda; Atom Enerjisi
Uzmanlığı Yönetmeliğinin 25 inci maddesi gereğince kazanılmış hak aylık, derece ve kademesi göz önünde bulundurularak memur unvanlı kadroya atamalarının yapılması gerektiği, ilgililerin, memur unvanlı kadroya atamalarının yapılmasının sonrasında; Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği çerçevesinde liyakat ve kariyer ilkeleri doğrultusunda, hizmet gerekleri ve personel planlaması da esas alınarak, hiyerarşi, görev, yetki ve sorumluluk açısından memur unvanı ile aynı düzeydeki diğer unvanlara veyahut da ilgili bölümlerden mezun olmak ve unvan değişikliği sınavında başarı göstermek kaydıyla unvan değişikliğine tabi kadrolara atanabilmelerinin mümkün olabileceği görüşünün sunulduğu
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü amirdir.
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Uzman istihdamı” başlıklı ek 41 inci maddesinin beşinci fıkrasına, “…Sınavda başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil yeterliliği şartını yerine getirmeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybederler ve kurumlarında durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanırlar.” hükmü düzenlenmiştir.
6. Çevre ve Şehircilik Uzmanlığı Yönetmeliğinin
6.1. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik, 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 125 inci maddesinin birinci fıkrası ile 14/7/1965 tarihli ve
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”,
6.2. “Uzmanlığa atanma” başlıklı 28 inci maddede, “(3) Bu maddenin birinci fıkrasındaki şartlardan bir veya birkaçını yerine getiremeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybeder ve durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanır.” hükmüne yer verilmiştir.
7. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliğinin “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi görev grupları ve kadrolar” başlıklı 5 inci maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik kapsamında bulunan görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolara ilişkin hizmet grupları aşağıda gösterilmiştir.
…
d) İdari hizmetler grubu:
…
2) Memur, anbar memuru, santral memuru, mutemet, daktilograf, veri hazırlama ve kontrol
işletmeni, bilgisayar işletmeni, koruma ve güvenlik görevlisi, sekreter, veznedar ve şoför.
…
(3) Unvan değişikliğine tabi kadrolar:
a) Mühendis, mimar, şehir plancısı, jeolog, jeomorfolog, jeofizikçi, fizikçi, ekonomist, istatistikçi, matematikçi, kimyager, tekniker, laborant, teknisyen, kütüphaneci, teknik ressam, fen memuru, veteriner hekim, biolog, psikolog, sosyolog, diyetisyen, programcı, sağlık teknikeri, sağlık teknisyeni, sağlık memuru, hemşire, çocuk gelişimcisi, çocuk eğitimcisi, sosyal çalışmacı, mütercim, tercüman ve avukat.”
hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, Çevre ve Şehircilik Uzman Yardımcısı iken Çevre ve Şehircilik Uzmanlığına atanmak için aranan yabancı dil şartını sağlayamaması nedeniyle memur unvanlı kadroya atandığını ancak ilgili mevzuat hükmü gereği öğrenimi ve mesleki tecrübesi dikkate alınarak mühendis unvanına atamasının yapılabileceğini belirterek mühendis unvanına atamasının yapılmasını talep etmektedir.
10. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir.
11. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerden, başvuran Çevre ve Şehircilik Uzman yardımcısı iken 29.06.2018 tarihinde yapılan Çevre ve Şehircilik Uzmanlığı yeterlik sınavında başarılı olduğu, ilgili mevzuat hükmü uyarınca ilgiliden yabancı dil yeterlik belgesinin talep edildiği ancak, söz konusu belgenin sunulmamış olması nedeniyle Coğrafi Bilgi Sistemleri
Genel Müdürlüğüne 05.11.2020 tarihinde memur unvanlı kadroya atamasının yapıldığı, başvuranın öğrenim durumuna ve mesleki tecrübesine uygun olarak mühendis unvanlı kadroya atanmayı talep ettiği ancak ilgili idare tarafından mühendis unvanlı kadroya atanmak için unvan değişikliği sınavına girmek ve bu sınavda başarılı olmak şartının sağlanması gerektiği belirterek söz konusu talebin reddedildiği anlaşılmıştır.
12. 657 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarında uzman yardımcılığından uzmanlığa atanmaya ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş olup, bu usul ve esaslar çerçevesinde de kurumsal yönetmelikler hazırlanmıştır. Gerek 657 sayılı Kanunda gerek buna dayanılarak çıkarılan Çevre ve Şehircilik Uzmanlığı Yönetmeliğinde, uzman yardımcılığı kadrolarında görev yapanların uzmanlığa atanmak için gerekli şartları sağlayamamaları durumunda “durumlarına uyguna memur unvanlı kadrolara” atanacakları açık bir şekilde ifade edilmiş, “durumlarına uygun” ifadesinin ilgililerin öğrenim alanından ziyade öğrenim düzeyi ve geçmiş hizmetleri kapsamında belirlenecek derece ve kıdemin tespiti; “memur unvanlı kadrolara” ifadesinin de atandığı kadronun unvanının memur veya buna eşdeğer bir unvan olarak belirlenmesi şeklinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Yönetmeliği gereğince de, memur unvanlı kadro için anbar memuru, santral memuru, mutemet, daktilograf, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni, koruma ve güvenlik görevlisi, sekreter, veznedar ve şoför unvanlarının eş değer durumda olduğu, mühendis unvanın ise unvan değişikliğine tabi kadrolar arasında sayıldığı görülmektedir. Söz konusu mevzuat hükümleri karşısında ilgili idarenin bağlı yetki içerisinde bulunduğu, bu kapsamda memur ve eşdeğer unvanlı kadrolar dışında başvuranın atamasının yapılmasına imkan bulunmadığı anlaşılmış olup, başvuranın öğrenim durumu ve mesleki tecrübesi esas alınarak mühendis unvanlı kadroya atanma talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılığın bulunmadığı değerlendirilmektedir.
13. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın mühendis unvanlı kadroya atanma talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık görülmediğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili ilgili idarenin başvurana verdiği cevaplarda ise hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VII. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Bu kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi