|
ÖZET: Başvuran, yedek nöbetlerin icap nöbeti olarak kabul edilmesi gerektiğini savunarak, bu kapsamda alamadığı icap nöbet ücretlerinin faizi ile ödenmesini talep etmiştir. Ancak, Sağlık Bakanlığına bağlı yataklı sağlık tesislerinde nöbet hizmetlerinin Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği çerçevesinde düzenlendiği ve yedek nöbet uygulamasının 2018/28 sayılı genelgeye dayandığı belirtilmiştir. Bu genelgeye göre, yedek nöbetlerin icap nöbeti olarak kabul edilmediği ifade edilmiştir.
Başvuranın, yedek nöbetçilerin her an hastaneye çağrılacak şekilde hazır beklemek zorunda oldukları iddiası, hastanede yapılan uygulama ile çelişmektedir. Nöbet gününden bir gün önce, yedek nöbetçilerin durumları belirlenmekte ve bu nedenle icap gibi beklemelerine gerek kalmamaktadır. Ayrıca, başvuranın talebi üzerine yapılan değerlendirmede, mevcut pandemi koşulları ve hastanede yürütülen sağlık hizmetleri dikkate alınarak, yedek nöbetlerin icap nöbeti olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın taleplerinin reddine ilişkin idarenin işleminin hukuka uygun olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/11858-S.21.19102
BAŞVURU NO : 2021/4648
KARAR TARİHİ : 16/08/2021
RET KARARI
.
BAŞVURUYA KONU İDARE : ORDU VALİLİĞİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın tuttuğu yedek nöbetlerin icap nöbeti olarak kabul edilerek
BAŞVURUNUN KONUSU :
icap nöbet ücretlerinin faizi ile tarafına ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Türk Sağlık Sen İş Yeri Sendika Temsilcisi olduğunu, sendika temsilcisi ve bir çalışan olarak yedek nöbet uygulaması ile ilgili taleplerini içeren dilekçelerine muğlak ve hukuki gerekçeye dayanmayan cevaplar verildiğini, Sağlık Bakanlığının 2018/28 sayılı genelgeyi icap nöbeti tutan personel için çıkardığını açık olarak beyan ettiğini, Ordu İl Sağlık Müdürlüğünün bu genelgeye göre yazılan yedek nöbetlerin icap nöbeti olarak kabul edilmemesi görüşünün hukuki dayanağının olmadığını düşündüğünü, yedek nöbetçilerin her an hastaneye çağrılacak gibi hazır beklemek zorunda olduklarını, icapçı olmadığı günlerde yaptıkları birçok işi yapamayacaklarını ve özel hayatlarında kısıtlamaya gideceklerini belirterek, belirtilen gerekçelerle tuttuğu yedek nöbetlerin icap nöbeti olarak kabul edilerek alamadığı icap nöbet ücretlerinin faizi ile tarafına ödenmesini, ayda 120 saati geçen doktorlara yedek nöbet yazılmamasını ve 120 saati doldurmayan doktorlara bu nöbetlerin yazılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Sağlık Bakanlığı
Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün 21/04/2021 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Bakanlığa bağlı yataklı sağlık tesislerinde nöbet hizmetlerinin Yataklı Tedavi Kurumları İşletme
Yönetmeliği hükümlerine göre düzenlendiği,
2.2. Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin 42 nci maddesinde “Nöbet hizmetleri evde nöbet, normal, acil, branş nöbeti olarak dört şekilde yürütülür. Acil ve branş nöbetlerinin hangi hallerde, tutulacağı hastanenin türüne, iş durumuna, personel mevcuduna, hizmetin gereklerine göre baştabib tarafından tesbit edilir. Eğitim Hastanelerinde de uzman ve uzmanlık eğitimi görenlerden kimlerin hangi nöbete gireceklerini ve ne nöbeti tutacaklarını da baştabib tesbit eder.
A) İcapçı nöbeti (Ev nöbeti): Uzman adedi nöbet tutacak miktarlardan az, fakat birden fazla olan kurumlarda uzmanlar sırayla ev nöbetini tutarlar. Bunun için aylık ev nöbet listeleri hazırlanır. Ev nöbetçisi mesai saatleri dışında kurumun idari ve tıbbi her türlü gereklerinden sorumludur. Ev nöbetçisi akşam vizitlerini yapmaya, mesai dışında bulunduğu yeri bildirmeye, kuruma her davette gelmeye mecburdur.” denildiği, 2.3. Mezkur Yönetmelikte hastanede nöbet hizmetleri ile ilgili düzenlemelerin Başhekim tarafından yapılacağının hüküm altına alındığı, 2.4. Başvuranın dilekçesinde bahsi geçen yedek nöbet uygulamasının Bakanlık Sağlık Hizmetleri Genel
Müdürlüğü’nün 2018/28 sayılı “Sağlık Personelinin İhtiyaç Halinde Çağrıya Uyması” konulu Genelge’si kapsamında düzenlendiği, icap nöbeti olarak kabul edilemeyeceğinin değerlendirildiği, ifade edilmiştir.
3. Ayrıca, başvuranın nöbet durumu ile ilgili olarak bilgi ve belge talebimize istinaden Ordu Devlet
Hastanesinin 09/07/2021 tarihli ve sayılı yazısı ve ekleri uyarınca; 3.1. Covid 19 salgını yayılımının en aza indirilmesi, salgınla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zaafiyete uğratmayacak ve sağlık hizmetlerini aksatmayacak şekilde hastanede personelin çalışmasının planlandığı, bu bağlamda çalışma planının doktorların çalışma saatine göre değil sağlık hizmetlerini aksatmayacak şekilde doktorların branşına ve ihtiyaca göre yapılmakta olduğu, aylık nöbet listelerinin yazı ekinde gönderilmekte olduğu, başvuranın yazı ekinde yer alan nöbet listelerinden görüleceği üzere icap ya da nöbete gelme şeklinde çalışmasının olmadığı, 3.2. Hastanede aylık yedek nöbet listelerinin herhangi bir sebeple (hastalık ve zorunlu tayin vb.) nöbete gelip gelinemediği durumlarda sağlık hizmetlerini aksatmamak için yapılmakta olduğu ve nöbet gününden
1 gün önce ilgililerle konuşularak nöbete gelip gelmeyeceklerinin açıklık kazandığı, dolayısıyla yedek
nöbetçi olarak yazılan ilgili hekimin icap gibi beklemesine gerek kalmadığı, pandemi yükünün tüm branşlara adaletli ve eşit şekilde dağıtılmasına azami özen gösterilmekte olduğu, tüm branşlardaki hekimlerin kendi alanlarında da icap nöbeti tuttuklarından 120 saatin altında icap tutan hekimin bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 6.1. “Çalışma saatleri” başlıklı 99 uncu maddesinde; “Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak
40 saattir.
Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir.
Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.
Cumhurbaşkanı, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve
Pazardan başka günler olarak tespit edebilir.” 6.2. “Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tesbiti” başlıklı
101 inci maddesinde; “Günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet
memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenlenir…” 6.3. Ek 33 üncü maddesinde; “Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir… İcap nöbeti tutan ve bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir icap nöbeti saati için, icap nöbeti süresi kesintisiz 12 saatten az olmamak üzere, yukarıda nöbet ücreti için belirlenen ücretin yüzde 40’ı tutarında icap nöbet ücreti ödenir. Bu şekilde ücretlendirilebilecek toplam icap nöbet süresi 120 saati geçemez. Bu madde uyarınca yapılacak ödemeler, döner sermayesi bulunan kurumlarda döner sermaye bütçesinden karşılanır.” 7. 13/01/1983 tarihli ve 17927 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin; 7.1. “Nöbet Esasları” başlığı altındaki 41 inci maddesinde; “Genel olarak yataklı tedavi kurumlarında nöbet; normal çalışma saatleri dışında ve resmi tatil günlerinde dışarıdan gelecek hastalarla, kurum içindeki hastaların acil durumlarında tıbbi ve bununla ilgili idari ve teknik yardımları vaktinde sağlıyabilmek, olması muhtemel idari ve teknik olay ve kasalara zamanında müdahale edebilmek amacını güder. …
/
f) Kurum nöbet cetvelleri her hizmet bölümü veya meslek grubu için ayrı ayrı düzenlenir. Nöbet listeleri aylık olarak hazırlanır; tabib ve doğrudan baştabibliğe bağlı görevlilerin listelerini baştabiblik, idareye bağlı personelin listesini hastane müdürlüğü, başhemşireliğe bağlı olanların listelerini ise baş hemşirelik düzenler ve bunları baştabib onaylar. Nöbet listelerinin birer örneği baştabib odasına, nöbetçi tabib odalarına ve ayrıca kurumun görülebilen bir yerine asılır. Birer örneği de Sağlık müdürlüğüne gönderilir.
Nöbet listeleri normal günler için ayrı, Cumartesi, Pazar, bayram ve tatil günleri için de ayrı olarak düzenlenir. Nöbet listelerinin düzenlenmesinde yıllık izinler dikkate alınır…” 7.2. “Nöbet Türleri” başlığı altındaki 42 nci maddesinde; “Nöbet hizmetleri evde nöbet, normal, acil, branş nöbeti olarak dört şekilde yürütülür. Acil ve branş nöbetlerinin hangi hallerde, tutulacağı hastanenin türüne, iş durumuna, personel mevcuduna, hizmetin gereklerine göre baştabib tarafından tesbit edilir. Eğitim Hastanelerinde de uzman ve uzmanlık eğitimi görenlerden kimlerin hangi nöbete gireceklerini ve ne nöbeti tutacaklarını da baştabib tesbit eder.
A) İcapçı nöbeti (Ev nöbeti): Uzman adedi nöbet tutacak miktarlardan az, fakat birden fazla olan kurumlarda uzmanlar sırayla ev nöbetini tutarlar. Bunun için aylık ev nöbet listeleri hazırlanır. Ev nöbetçisi mesai saatleri dışında kurumun idari ve tıbbi her türlü gereklerinden sorumludur. Ev nöbetçisi akşam vizitlerini yapmaya, mesai dışında bulunduğu yeri bildirmeye, kuruma her davette gelmeye mecburdur…” 7.3. “Tabib nöbetleri” başlıklı 43 üncü maddesinde;
“Tabib nöbetleri:
A) Tek tabib bulunan kurumlarda, kurumda yatan hasta varsa, tabib arandığında bulunabileceği yeri bildirmekle ve akşam vizitlerini yapmakla görevlidir.
B) Baştabib dahil iki veya üç uzman bulunan kurumlarda sadece ev nöbeti tutulur.
C) Baştabib dahil dört ve daha yukarı tabib bulunan kurumlarda normal nöbet tutulur. Ancak baştabib dahil beş veya yukarı tabib olduğu zaman baştabib nöbet tutmaz.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Ordu Devlet Hastanesi Genel Cerrahi Kliniğinde uzman hekim olarak görev yapan başvuran, Sağlık
Bakanlığının 2018/28 sayılı genelgeyi icap nöbeti tutan personel için çıkardığını açık olarak beyan ettiğini, Ordu İl Sağlık Müdürlüğünün bu genelgeye göre yazılan yedek nöbetlerin icap nöbeti olarak kabul edilmemesi görüşünün hukuki dayanağının olmadığını düşündüğünü belirterek, tuttuğu yedek nöbetlerin
icap nöbeti olarak kabul edilerek alamadığı icap nöbet ücretlerinin faizi ile tarafına ödenmesini, ayda 120 saati geçen doktorlara yedek nöbet yazılmamasını ve 120 saati doldurmayan doktorlara bu nöbetlerin yazılmasını talep etmektedir.
10. Başvuru konusuna ilişkin İdareden temin edilen bilgi ve belgeler kapsamında, Sağlık Bakanlığına bağlı yataklı sağlık tesislerinde nöbet hizmetlerinin Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği hükümlerine göre düzenlendiği, ancak yedek nöbet uygulamasının Bakanlık Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 2018/28 sayılı Sağlık Personelinin İhtiyaç Halinde Çağrıya Uyması konulu Genelge’si kapsamında düzenlendiği için Bakanlık tarafından icap nöbeti olarak kabul edilmediği, başvuranın görev yaptığı hastanede Covid 19 salgını ile mücadele kapsamında hastanede verilen sağlık hizmetlerinin aksamaması için Sağlık Bakanlığının 2018/28 sayılı Genelgesi uyarınca ihtiyaç halinde sağlık personeli için acil çağrı nöbeti (yedek nöbet) uygulamasının yapılmakta olduğu, bu doğrultuda Ağustos 2020 tarihinden itibaren
Covid Yoğun Bakım Servisinde hizmetine ihtiyaç duyulabilecek sağlık personeli için yedek nöbet listelerinin hazırlandığı, bahse konu yedek nöbet listelerinde başvuranın da isminin bulunduğu, ancak başvuranın bu şekilde çağrılmak suretiyle fiilen nöbet tutma şeklinde bir çalışmasının olmadığı tespit edilmiştir.
11. Başvuranın yedek nöbetçilerin her an hastaneye çağrılacak gibi hazır beklemek zorunda oldukları, icapçı olmadığı günlerde yaptıkları birçok işi yapamayacakları ve özel hayatlarında kısıtlamaya gidecekleri iddiası ile ilgili olarak, başvuranın görev yaptığı hastanede aylık yedek nöbet listelerinin herhangi bir sebeple (hastalık ve zorunlu tayin vb.) belirlenen nöbetçinin nöbete gelemediği durumlarda sağlık hizmetlerini aksatmamak için yedek nöbet uygulamasının yapılmakta olduğu ve nöbet gününden bir gün önce ilgililerle konuşularak nöbete gelip gelmeyeceklerinin açıklık kazandığı, dolayısıyla yedek nöbetçi olarak yazılan ilgili hekimin icap gibi beklemesine gerek kalmadığı anlaşılmıştır.
12. Başvuranın ayda 120 saati geçen doktorlara yedek nöbet yazılmaması ve 120 saati doldurmayan doktorlara bu nöbetlerin yazılması talebi ile ilgili olarak başvuranın görev yaptığı Ordu Devlet Hastanesinin nöbet, icap, poliklinik vs. çalışma çizelgelerinin, Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin 42 ve
43 üncü maddelerine göre düzenlenmekte olduğu, bu kapsamda, her ay ilgili klinik idari sorumluları veya
birim sorumlularınca çalışma listeleri hazırlanarak Başhekimliğe sunulmakta ve ilgili Başhekim
Yardımcıları tarafından onaylanmakta olduğundan ilgili mevzuat uyarınca konunun İdarenin takdir yetkisi kapsamında bulunduğu, ayrıca hastanede yedek nöbet uygulamasının Covid 19 salgını dolayısıyla Covid
Yoğun Bakım ünitesinde Sağlık Bakanlığının 2018/28 sayılı Genelgesi uyarınca uygulandığı, bu kapsamda hastanede pandemi yükünün tüm branşlara adaletli ve eşit şekilde dağıtılmasına azami özen gösterilmekte olduğu, başvuranın görev yaptığı hastanede tüm branşlardaki hekimlerin kendi alanlarında da icap nöbeti tuttuklarından 120 saatin altında icap nöbeti tutan hekimin bulunmadığı anlaşıldığından başvuranın bu talebinin mevcut pandemi koşullarında karşılanma imkânının olmadığı düşünülmektedir.
13. İlgili mevzuatın incelenmesin neticesinde icap nöbetinin Sağlık Bakanlığına bağlı yataklı sağlık tesislerinde Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği hükümlerine göre düzenlendiği, ancak yedek nöbet uygulamasının Bakanlık Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 2018/28 sayılı Sağlık Personelinin
İhtiyaç Halinde Çağrıya Uyması konulu Genelge’si kapsamında hizmetine ihtiyaç duyulan sağlık personeli için acil çağrı nöbeti şeklinde yürütüldüğü, icap nöbetinin ilgili mevzuatta belirtilen (mesai saatleri dışında kurumun idari ve tıbbi her türlü gereklerinden sorumlu olma, akşam vizitlerini yapma, mesai dışında bulunduğu yeri bildirme gibi) zorunlu koşullarının olduğu, ancak yedek nöbet uygulamasında bu koşulların
bulunmadığı anlaşıldığından, Sağlık Bakanlığının 2018/28 sayılı Genelgesi uyarınca tutulan yedek nöbetlerin icap nöbeti olarak kabul edilme imkânının bulunmadığı değerlendirilmektedir.
14. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; icap nöbetinin Yataklı Tedavi Kurumları İşletme
Yönetmeliği hükümlerine göre düzenlendiği, ancak yedek nöbet uygulamasının Bakanlık Sağlık Hizmetleri
Genel Müdürlüğü’nün 2018/28 sayılı Sağlık Personelinin İhtiyaç Halinde Çağrıya Uyması konulu
Genelge’si kapsamında uygulandığı için tutulan yedek nöbetlerin icap nöbeti olarak kabul edilme imkânının bulunmadığı, başvuranın görev yaptığı hastanede Ağustos 2020 tarihinden itibaren Covid Yoğun
Bakım Servisinde hizmetine ihtiyaç duyulabilecek sağlık personeli için yedek nöbet listelerinin hazırlandığı, bahse konu yedek nöbet listelerinde başvuranın da isminin bulunduğu, ancak başvuranın bu şekilde çağrılmak suretiyle fiilen nöbet tutma şeklinde bir çalışmasının olmadığı anlaşılmış olup, İdarenin başvuranın tuttuğu yedek nöbetlerin icap nöbeti olarak kabul edilerek alamadığı icap nöbet ücretlerinin faizi ile tarafına ödenmesi, ayda 120 saati geçen doktorlara yedek nöbet yazılmaması ve 120 saati doldurmayan doktorlara bu nöbetlerin yazılması talebinin idarece reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup İdarenin başvurana verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği ve bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Ordu İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve ORDU VALİLİĞİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi