Mesleki Eğitim Merkezinde rehber öğretmenlik için ek ders ücreti talebi ve mevzuatta sosyal etkinlik faaliyetleri için ek ders saati tanımlanmaması durumu. (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/12360-S.21.19839

BAŞVURU NO : 2021/4742

KARAR TARİHİ : 25/08/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ÜMRANİYE İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

İSTANBUL İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Ek ders ücreti ödenmesi talebi hakkındadır

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 27/02/2021

I. ŞİKAYETÇİNİN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran (TCKN: ); 27.06.2018 tarihinde Ümraniye İMES Mesleki

Eğitim Merkezinde göreve başladığını, göreve başladığı tarihten 03.02.2020 tarihine dek kendisine şube öğretmenliği görevi verilmiş olmasına rağmen tarafına ek ders ücreti ödenmediği, 02.12.2016 tarihinde

6764 sayılı Kanunla “eski adıyla Çıraklık Eğitim Merkezleri” yeni adıyla Mesleki Eğitim Merkezleri,

Ortaöğretim Kurumları kapsamına alındığını, 2017-2018 Eğitim – Öğretim yılından itibaren de bu kapsamda öğrenci aldıkları, bazı kurumlarda Sosyal Etkinlik / Rehberlik kapsamındaki görevlere ödeme yapılmadığı, bu hususun tereddüt oluşturması neticesinde Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün durumu

Bakanlığa sorduğu, 28.11.2018 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel

Müdürlüğü’nün Antalya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne sayılı yazı ile verdiği cevapta

“ek ders ücretlerinin ödenmesi gerektiği”nin belirtildiği, Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve

Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın 6 ncı Maddesinin 2 fıkrasının 5 inci bendinde

“Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri ile bölüm, atölye ve laboratuvar şefliği görevi verilen öğretmenler hariç olmak üzere, örgün eğitim kurumlarında ilgili mevzuatında belirtilen sosyal etkinlik faaliyetlerinde danışman öğretmen olarak görevlendirilen öğretmenler ile sınıf veya şube sorumluluğu verilen sınıf/şube rehber öğretmenlerinin bu görevlerinin haftada 2 saati ek ders görevi sayılır. Bu dersler, ders dağıtım çizelgesinde ‘Öğrenci Sosyal ve Kişilik Hizmetleri’ adıyla gösterilir. Bu kapsamda aynı kişiye hem danışman öğretmenlik hem de sınıf/şube rehber öğretmenliği görevi verilmesi hâlinde sadece bir görev için ek ders ücreti ödenir” hükmü bulunduğu, M.E.B. Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin 16 ıncı maddesi 2. Fıkrasında “Rehberlik hizmetlerinin yürütülmesi, mevzuatın takip edilmesi tamamen okul müdürünün sorumluğunda olduğu”nun hüküm altına alındığını ifade ederek 27.06.2018 tarihinden 03.02.2020 tarihine dek şube öğretmenliği görevi yürüttüğü halde tarafına ödenmeyen ek ders ücretlerinin yasal faiziyle hesaplanarak ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz tarafından gönderilen bilgi belge isteme yazısına istinaden İstanbul İl Milli Eğitim

Müdürlüğü tarafından verilen 21.04.2020 tarihli cevabi yazıda; Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve

Öğretmenlerin Haftalık Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Çizelgeye göre Mesleki Eğitim

Merkezlerinde öğrenci sosyal ve kişilik hizmetleri başlığında ek ders saati tanımlanmadığı, ayrıca

Talim Terbiye Kurulu tarafından yayınlanan haftalık ders çizelgelerinde rehberlik ders saati bulunmadığı, bu yüzden hiçbir öğretmene sınıf rehberlik ücreti adı altında ödeme yapılamadığı, 2.1. Mesleki Eğitim Merkezleri 09.12.2016 tarihinde Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü’nden ayrılarak Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü’ne bağlandığı, Mesleki ve Teknik Eğitim Genel

Müdürlüğü bu tarihten 2 yıl sonra Antalya Valiliği’ne yazdığı “Öğrenci Sosyal ve Kişilik Hizmetleri” konulu ve 28.11.2018 tarihli yazıda “Öğrenci Sosyal ve Kişilik Hizmetleri” için ödeme yapılacağı bildirildiği ancak ödeme için fiilen yerine getirme şartı getirildiği, 2.2. Başvuran “fiilen yapılma şartına bağlı olan” bu görevin, faaliyet raporlarını, sınıf rehberliği adına yürütülmesi gereken görevleri için rehberlik çerçeve planının tarafına verilmediğini, gerekçe göstererek teslim etmemesine rağmen sınıf rehber öğretmenliği faaliyetlerini yürüttüğünü iddia ettiği, başvuranın bu görev için yaptığı tek işin ,branş dersinde, sınıf karnesini dağıtmak olduğu, bu bağlamda başvuranın geçmişe dönük olarak ek ders ücreti ödeme imkanı bulunmadığı, 2.3. Başvuranın “Ek ders ücretinin geçmişe dönük olarak ödenmemesi nedeniyle zarara uğradığı, İdare’nin sorumluluklarını yerine getirilmediği” iddialarına binaen 23.11.2020 tarihli Ümraniye

Kaymakamlığı’nın Oluru ile soruşturma açıldığı, soruşturma sonucunda “ işleme gerek olmadığı” yönünde teklifte bulunulduğu, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5. 16.12.2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve

Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın “Görevin Fiilen Yapılması” başlıklı 25 inci maddesinde: “Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu

Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır. …” hükmü yer almaktadır.

6. 09.12.2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 6764 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve

Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde

Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 23 üncü Maddesi ile 14/6/1973 tarihli ve

1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun 26 ncı maddesinde: “Ortaöğretim; ilköğretime dayalı dört

yıllık zorunlu örgün veya yaygın öğrenim veren genel, mesleki ve teknik öğretim kurumları ile mesleki

eğitim merkezlerinin tümünü kapsar. Bu okul ve kurumları bitirenlere, bitirdikleri programın özelliğine göre diploma verilir. Ancak mesleki eğitim merkezi öğrencilerinin diploma alabilmeleri için Millî Eğitim

Bakanlığınca belirlenen fark derslerini tamamlaması zorunludur.”şeklinde değiştirildiği,

7. Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın 6 ncı Maddesinin 2 fıkrasının 5 inci bendinde “Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri ile bölüm, atölye ve laboratuvar şefliği görevi verilen öğretmenler hariç olmak üzere, örgün eğitim kurumlarında ilgili mevzuatında belirtilen sosyal etkinlik faaliyetlerinde danışman öğretmen olarak görevlendirilen öğretmenler ile sınıf veya şube sorumluluğu verilen sınıf/şube rehber öğretmenlerinin bu görevlerinin haftada 2 saati ek ders görevi sayılır. Bu dersler, ders dağıtım çizelgesinde “Öğrenci Sosyal ve Kişilik

Hizmetleri” adıyla gösterilir. Bu kapsamda aynı kişiye hem danışman öğretmenlik hem de sınıf/şube rehber öğretmenliği görevi verilmesi hâlinde sadece bir görev için ek ders ücreti ödenir”,

8. 26.07.2014 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve

İlköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin “Şube rehber öğretmeni” başlıklı 48 inci Maddesinde: “(1)

Okul müdürlüğünce eğitim ve öğretim yılı başında ortaokul ve imam-hatip ortaokullarının her şubesinde bir şube rehber öğretmeni görevlendirilir. İlkokullarda bu görevi sınıf öğretmenleri yürütür. (2) Şube rehber öğretmenleri, Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliğinde sınıf rehber öğretmeni için belirtilen görevler ile bu Yönetmelikte kendilerine verilen görevleri yaparlar. (3)

Şube rehber öğretmeni, müdür ve ilgili müdür yardımcısına karşı sorumludur”,

9. Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü’nün 27.02.2007 tarih ve 2007/19 sayılı

Genelgesinde : “Kararın 6’ncı maddesinin (5) numaralı fıkrasında; “Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri ile bölüm, atölye ve laboratuvar şefliği görevi verilen öğretmenler hariç olmak üzere, örgün eğitim kurumlarında ilgili mevzuatında belirtilen sosyal etkinlik faaliyetlerinde danışman öğretmen olarak görevlendirilen öğretmenler ile sınıf veya şube sorumluluğu verilen sınıf/şube rehber öğretmenlerinin bu görevlerinin haftada 2 saati ek ders görevi sayılır. Bu dersler, ders dağıtım çizelgesinde “Öğrenci Sosyal ve

Kişilik Hizmetleri” adıyla gösterilir. Bu kapsamda aynı kişiye hem danışman öğretmenlik hem de sınıf/şube rehber öğretmenliği görevi verilmesi hâlinde sadece bir görev için ek ders ücreti ödenir.” hükmüne yer verilmiştir. Bu hükme göre, Millî Eğitim Bakanlığı İlköğretim ve Orta Öğretim Kurumları Sosyal

Etkinlikler Yönetmeliği çerçevesinde sosyal etkinlik faaliyetlerinde danışman öğretmen olarak görevlendirilenler ile sınıf veya şube sorumluluğu verilen sınıf/şube rehber öğretmenleri, bu görevleri karşılığında, diğer görevlerine bağlı olarak almaları gereken ek ders ücretlerinden bağımsız olarak haftada

2 saat ek ders ücretinden yararlandırılacaklardır. İki görevin birlikte yapılması durumunda da sadece bir

görev için ek ders ücreti ödeneceği dikkate alınarak, danışman öğretmenlik ve sınıf/şube rehber öğretmenliği görevinin birlikte aynı öğretmene verilmemesi uygun olacaktır. Bu hüküm kapsamında haftada 2 saat ek ders ücretinden yararlandırılan söz konusu öğretmenler tarafından dönüşümlü olarak okutulan “Rehberlik/Sosyal Etkinlikler/Sosyal

Etkinlik” dersi için ayrıca ek ders ücreti ödenmeyecek; ancak, haftalık ders programında yer alan bu ders saati, bu dersi fiilen okutan öğretmenin hazırlık ve planlama görevi karşılığı ek ders ücretinin belirlenmesinde dikkate alınacaktır.”

10. 10.12.2017 tarih ve 30236 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik

Hizmetleri Yönetmeliği’nin;

10.1. “Öğretim kademelerine göre rehberlik hizmetleri” başlıklı 8 inci Maddesinde: “(1) Rehberlik hizmetleri öğretim kademelerine göre beşe ayrılır:…. c) Ortaokul kademesinde rehberlik hizmetleri; öğrencinin ilgi, yetenek ve kişilik özellikleri doğrultusunda seçmeli derslere, eğitsel ve sosyal kulüplere

yönelmesine ve hobi edinmesine; güçlü ve zayıf yönlerini tanımasına ve geliştirilmesi gereken yönlerini fark etmesine; gelişim dönemi özelliklerini tanımasına ve uyum sağlamasına yönelik olarak eğitsel, mesleki ve kişisel/sosyal rehberlik hizmetleri kapsamında yürütülür. ç) Ortaöğretim kademesinde rehberlik hizmetleri; öğrencinin bireysel özelliklerini değerlendirip sağlıklı bir kimlik oluşturarak yetişkinlik yaşamına hazırlanmasına; değerlerini fark etmesine ve kendi değerleri ile toplumsal değerler arasında bağ kurabilmesine; yükseköğretim kurumlarına devam etmeye istekli olmasına ve kendisine uygun bir alana yönelmesine, iş yaşamına hazırlanmasına ve meslek edinmesine yönelik olarak eğitsel, mesleki ve kişisel/sosyal rehberlik hizmetleri kapsamında yürütülür. d) Yaygın eğitimde rehberlik hizmetleri; bireyin gelişim dönemi özellikleri, ihtiyaçları, beklentileri, çevre koşulları, sosyoekonomik ve kültürel özellikleri dikkate alınarak hayat boyu öğrenmeyi destekleyen, meslek öncesi eğitim, iş yaşamına hazırlık, yeni bir meslek edinme, aktarılabilir becerilerin iş ve meslek yaşamındaki önemine yönelik olarak eğitsel, mesleki ve kişisel/sosyal rehberlik hizmetleri kapsamında yürütülür.”,

10.2 “Sınıf rehber öğretmeninin görevleri” başlıklı 35 inci Maddesinde: (1) Sınıf rehber öğretmeni

aşağıdaki görevleri yapar: a) Eğitim kurumunun yıllık rehberlik planı çerçevesinde sınıfının yıllık çalışmalarını planlar. Bu planlamanın bir örneğini ders yılının ilk ayı içinde rehberlik servisine iletir; plan dâhilinde uygulamalarını gerçekleştirir. b) Bireyi tanıma tekniklerinden uzmanlık bilgisi gerektirmeyenleri sınıfında uygulayarak sonuçlarını rehberlik öğretmeni ile paylaşır. c) e-Okul sistemindeki öğrenci gelişim dosyalarının sınıf rehberlik hizmetleri ile ilgili bölümlerini doldurur, gerektiğinde rehberlik servisiyle iş birliği yapar. ç) Sınıfa yeni gelen öğrencilerin uyum sürecinde rehberlik öğretmeni ile iş birliği içerisinde çalışır. d) Rehberlik öğretmeni ile iş birliği yaparak öğrencilerin ilgi, yetenek, değer, akademik başarı ve kişilik özelliklerine göre öğrenci meclisine, öğrenci kulüplerine, seçmeli derslere ve sosyal etkinliklere yönlendirme işlemlerini yürütür. e) Sınıfındaki öğrencilerin risk altında olduğuna ilişkin veri elde ettiğinde gerekli desteği sağlamak üzere rehberlik servisine bilgi verir.”

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

12. Başvuran 27.06.2018 tarihinde Ümraniye İMES Mesleki Eğitim Merkezinde Din Kültürü ve Ahlak

Bilgisi Öğretmeni olarak görev başladığını, kendisine göreve başladığı tarihten Şubat 2020 tarihine kadar şube sınıf öğretmenliği görevi verilmesine rağmen kendisine ek ders ücreti ödenmediğini belirterek bahsi geçen süre için “Sosyal Etkinlik/Rehberlik kapsamındaki görevler” için ek ders ücreti ödenmesini talep etmektedir.

13. İlgili mevzuatın incelenmesi neticesinde; üzere, örgün eğitim kurumlarında ilgili mevzuatında belirtilen sosyal etkinlik faaliyetlerinde danışman öğretmen olarak görevlendirilen öğretmenler ile sınıf veya şube sorumluluğu verilen sınıf/şube rehber öğretmenlerinin bu görevlerinin haftada 2 saati ek ders görevi sayıldığı ve bu derslerin, ders dağıtım çizelgesinde “Öğrenci Sosyal ve Kişilik Hizmetleri” adıyla gösterildiği, diğer taraftan, Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Haftalık Ders ve Ek Ders

Saatlerine İlişkin Çizelge incelenmiş olup Mesleki Eğitim Merkezleri için Öğrenci Sosyal ve Kişilik

Hizmetleri için haftalık ders saati tanımlanmadığı,

13.1. Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği’nde sınıf rehber öğretmeninin görevlerinin sayıldığı, sınıf rehber öğretmeninin görevleri arasında “Bireyi tanıma tekniklerinden uzmanlık bilgisi gerektirmeyenleri sınıfında uygulayarak sonuçlarını rehberlik öğretmeni ile paylaşır. c) eOkul sistemindeki öğrenci gelişim dosyalarının sınıf rehberlik hizmetleri ile ilgili bölümlerini doldurur, gerektiğinde rehberlik servisiyle iş birliği yapar. ç) Sınıfa yeni gelen öğrencilerin uyum sürecinde rehberlik öğretmeni ile iş birliği içerisinde çalışır.”gibi görevler sayılmıştır.

14. İlgili mevzuat hükümlerin değerlendirilmesi neticesinde; sınıf veya şube sorumluluğu verilen sınıf/şube rehber öğretmenlerinin bu görevlerinin haftada 2 saati ek ders görevi sayıldığı ancak Millî Eğitim

Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Haftalık Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Çizelge’de Mesleki

Eğitim Merkezileri’nde görev yapan öğretmenlerin üstlendikleri sınıf/şube rehber öğretmenliği görevleri için sayılmadığı, bu durumun ise, Mesleki Eğitim Merkezleri’nin Ortaöğretim kapsamına alınmasının

09.12.2016 tarihli Kanunla gerçekleşmesi bu hususta mevzuat çalışmalarının devam etmesi neticesinde

oluştuğu anlaşılmıştır.

15. Başvuran sınıf rehber öğretmenliği görevi kendisine verildiği, 2 seneye yakın bu görevi ifa etmesine rağmen kendisine 2020 yılına kadar ek ders ücreti verilmediğini iddia ettiği anlaşılmaktadır. Yukarıda belirtildiği üzere, sınıf rehber öğretmenleri ilgili mevzuatla belirlenen bazı vazifelerin yapılmasını ihtiva eden bir görevdir. Dolayısıyla, Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği’nde belirtilen görevlerin yerine getirilmeden bu görevin ifa edildiğini iddia etme imkanı bulunmamaktadır. Başvuran mezkur görev için herhangi bir çalışma yaptığı konusunda bir iddiada bulunmadığı ve bu hususta bir belge sunmadığı anlaşılmış olup, tüm bu hususlar beraber değerlendirildiğinde, İdare’nin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde

“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Red Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili İdarenin işlemine karşı (varsa)

dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi