|
ÖZET: Başvuran, mühendislik bilgi ve birikimi gerektiren işinde mühendislik kadrosuna atanmayı veya unvan değişikliği sınavında endüstri mühendisliği kadrosunun yer almasını talep etmiştir. Ancak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde unvan değişikliği sınavlarının, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir. İdarelerin bu konudaki takdir yetkisi, kamu yararı ve hizmet gereklilikleri doğrultusunda kullanılmalıdır.
Başvuranın talebinin yerine getirilmemesi, unvan değişikliği sınavının yalnızca belirli mühendislik alanları için açılması gerektiği ve başvuranın talebinin bu alanlar arasında yer almadığı gerekçesiyle hukuka uygun bulunmuştur. İdarenin, mühendislik unvanında görev yapacak personel ihtiyacını göz önünde bulundurarak karar vermesi, hukukun öngördüğü ilkelerle uyumlu bir yaklaşım olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/13137-S.21.21075
BAŞVURU NO : 2021/6060
KARAR TARİHİ : 14/09/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Unvan değişikliği sınavında endüstri mühendisliği kadrosunun da yer alması talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 15/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
̆ 1. Başvuran özetle; 1996 yılında Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakü ltesi Endü stri Mühendisligi
Bö lü münden mezun olduğunu 03.03.2014 tarihinde Engelli kadrosunda memur olarak atandığ ını ve VHKI ̇ olarak Afyankarahisar İl Milli Eğitim Müdü rlüğü Destek Hizmetleri bö lümü nde satın alma, ihale iş ve işlemlerini yürüttü ğ ü nü, yaptığ ı isin mü hendislik bilgi ve birikimi gerektirdiğ ini belirterek, mü hendislik
̧
̆ ̆ ̆ kadrosuna atanmayı veya unvan degişikligi sınavında endü stri mü hendisligi kadrosunun da yer almasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi belge talebine istinaden Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; 2.1. Bakanlık personelinin görevde yükselme ve unvan değişikliğine ilişkin iş ve işlemlerinin Millî Eğitim
Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması
Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılmakta olduğu ve anılan Yönetmelik hükümleri kapsamında da ihtiyaç duyulan bilgisayar, elektrik/elektronik, harita, inşaat ve makine alanlarından
Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatında görev yapan personele yönelik 2-4 Mart 2021 tarihleri arasında unvan değişikliği sınavı yapıldığı belirtilerek, başvuranın isteği doğrultusunda işlem tesis edilmesinin mümkün olmadığı
2.2. Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatında yer alan mühendis unvanlı kadroların alan bazlı normu bulunmadığı merkez ve taşra teşkilatında görev yapan personele yönelik unvan değişikliği sınavında
/
duyuruya çıkılan unvan ve alanlar, norm kadro ve hizmet gereklerine göre anılan Yönetmelik hükmü doğrultusunda 02.06.2020 tarihli ve sayılı Bakanlık Onayıyla oluşturulan Merkez Sınav Kurulu tarafından belirlendiği
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” ana başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Amaç” başlıklı 2 nci maddesinde “Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler.”,
5.2. “Temel ilkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: Sınıflandırma: A)
(Değişik: 31/7/1970 – 1327/2 md.) Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır.
Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır.
Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”,
6. 18/04/1999 tarihli ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde (Değişik: 1/3/2010-2010/192 K.) “Bu Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurları ile 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadî
/
teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,
6.2. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde “Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden; g) (Ek: 1/3/2010-2010/192 K.) Unvan değişikliği sınavı: En az ortaöğretim düzeyinde meslekî veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin görevlere atanabilmek için yapılan sınavı, ifade eder.”
6.3. Ek Madde 3: “Bu Yönetmelik kapsamındaki personelin, en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin görevlere atanmaları, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacak unvan değişikliği sınavı sonundaki başarısına göre gerçekleştirilir.
(Değişik birinci cümle: 17/10/2016-2016/9380 K.) Unvan değişikliği yazılı sınavları, kurumlarca belirlenecek görev alanları ve atama yapılacak görevin niteliğine ilişkin konularda yaptırılır ve bu sınavlara katılacaklarda, kurumda veya öğrenim durumları ile ilgisi bulunmayan görevlerde belirli süre hizmet yapmış olma şartı aranmaz. (Ek cümle: 1/3/2010- 2010/192 K.)
Unvan değişikliği sınavı kapsamındaki görevlere, sadece kurumun kendi personeli başvurabilir.”
7. 12/10/2013 tarihli ve 28793 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin
Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği Ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında
Yönetmeliğin; 7.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde “Bu Yönetmelikte geçen;… j) (Değişik:RG-13/1/2018-
30300) Unvan değişikliği sınavı: Bu Yönetmelik hükümlerine göre unvan değişikliği suretiyle
atanacakların belirlenmesi amacıyla yapılan yazılı ve sözlü sınavı,”
7.2. “Unvan değişikliği suretiyle atanacaklarda aranan şartlar” başlıklı 7 nci maddesinde: “Bu
Yönetmelik kapsamında unvan değişikliği suretiyle yapılacak atamalarda; yapılacak unvan değişikliği sınavında başarılı olma koşulunun yanında aşağıdaki şartlar aranır.
a) Mimar, mühendis, (Mülga ibare:RG-13/1/2016-29592) (…) istatistikçi, grafiker, kütüphaneci, veteriner hekim, psikolog, (Ek ibare:RG-10/12/2014-29201) sosyal çalışmacı, biyolog, fizyoterapist, diyetisyen, mütercim, film yapımcısı, fotoğrafçı, kameraman kadroları için mesleğin gerektirdiği alanda yüksek öğretim (Değişik ibare:RG-13/1/2018-30300) mezunu olmak…”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran; yaptığı işin mühendislik bilgi ve birikimi gerektirdiğini belirterek, mühendislik kadrosuna atanmayı veya unvan değ iş ikliğ i sınavında endüstri mühendisliği kadrosunun da yer almasını talep etmektedir
10. 657 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ile liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri esas alınarak Devlet memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliğine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş ve anılan Yönetmeliğin ek üçüncü maddesiyle kurumlara bu Yönetmeliğin belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde unvan değişikliği sınavı yapılmasına olanak tanımakta olup, unvan değişikliği yazılı sınavlarını kurumlarca belirlenecek görev alanları ve atama yapılacak görevin niteliğine ilişkin konularda yaptırılacağı yönünde yetki verilmiştir.
11. Söz konusu Genel Yönetmelik hükmüne dayanılarak çıkarılan Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin
Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği Ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliği ile
Milli Eğitim Bakanlığı personelinin görevde yükselme ve unvan değişikliği esasları belirli kurallara bağlanmıştır. Anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan; “ Yazılı sınav, sınavın
Bakanlıkça yapılması hâlinde, Personel Genel Müdürlüğünce sınav tarihinden en az bir ay önce duyurulur.
Duyuruda; atama yapılacak kadroların sınıfı, unvanı, derecesi ve sayısı ile başvuru tarihi, süresi ve yeri belirtilir. Duyuruda, atama yapılacak kadrolara ilişkin sınav konularının başlıklarına ve sınavdaki ağırlıklarına da yer verilir.” hükmüne göre merkez ve taşra teşkilatında boş bulunan kadroların sınıfı, unvanı, derecesi ve sayılarını gösterir şekilde kılavuz yayınlanır. Dolayısıyla Kurumlar tarafından gerek görevde yükselme sınavı gerekse unvan değişikliği sınavı planlanırken kamu düzeninin sağlanması için hizmet gerekleri, personel ve kadro planlamasının dikkate alınması gerekmektedir.
12. Unvan değişikliği sınavı açılmasına ilişkin mevzuat hükümlerinde bir süre şartı bulunmadığı hususu ile personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasların, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak belirlenmesi gerektiği yönündeki düzenlemeler dikkate alındığında, konuya ilişkin idarelere takdir yetkisi verildiği anlaşılmaktadır.
13. Nitekim 657 sayılı Kanuna tabi kurumlarda yardımcı hizmetler sınıfında çalıştırılan memurların görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarının düzenli şekilde yapılmaması ve diğer sebeplerle mağdur oldukları yönündeki başvuruya ilişkin, mülga Devlet Personel Başkanlığının 20/05/2014 tarihli görüşünde; kamu kurum ve kuruluşlarının belirli görevler için görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı düzenlemelerinin, hizmet gerekleri ve söz konusu kurum ve kuruluşların personel ihtiyaçları çerçevesinde gerçekleşeceği ve söz konusu hususun gerçekleşmesi için açılması gereken görevde yükselme sınavının kurumların takdirinde bulunduğu ifade edilmiştir.
14. İdarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir yetkisi denilir.
Takdir yetkisi idareye bırakılan belli ölçüde karar alma özgürlüğüdür. Hukuken kabul edilebilir koşulların oluşumu halinde tanınmış bir serbestidir. Keyfi bir hareket olmayıp ancak hukuka uygun olarak kullanılabilir. Hukuk Devleti olmanın gereği, idarenin takdir yetkisine dayalı olarak tesis ettikleri bireysel ya da düzenleyici işlemlerin hukuken geçerli ve objektif bir sebebe dayanmasıdır. Takdir yetkisine dayalı işlemlerin hukukun belirlediği sınırların ve eşitlik kuralı gözetilerek kamu yararına ve hizmetin gereklerine
/
uygun şekilde, objektif makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak tesis edilmesi gerekir (Danıştay 8. Dairesinin 27/01/2020 tarihli ve E.2010/2, K.2010/2 sayılı Kararı, https://www.corpus.com.tr/#!/Danistay, Erişim:04/08/2021).
15. Bu kapsamda, idarenin iş ve işlemlerinde kamu yararına ve hizmet gereklerine riayet etmesi, yasal ve makul gerekçeye dayanması, nesnel ve adil olması, eşitlik ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereği olup, idarenin mevzuatla kendisine tanınan takdir yetkisini bu ilke ve ölçütleri göz önünde tutarak kullanması gerekmektedir.
16. Başvuranın unvan değişikliği talebinin Ancak sınavla gerçekleşmesi mümkün olduğundan ve İdare tarafından, Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatında mühendislik unvanında görev yapacak olan bilgisayar, elektrik/elektronik, harita, inşaat ve makine alanlarından personele ihtiyaç duyulduğu değerlendirildiğinden başvuranın talebinin yerine getirilmemesinde hukuka aykırılık görülmemektedir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; mühendislik kadrosuna atanma veya unvan
̆ degiş ikliği sınavında endüstri mühendisliği kadrosunun da yer alması talepli başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Afyonkarahisar İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi