Zabıta personeline maktu mesai ücretinin fiili çalışmaya dayalı ödenmesi ve rıza olmadan bağlanmasının hukuki değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/9840-S.21.15908

BAŞVURU NO : 2021/6108

KARAR TARİHİ : 05/07/2021

RET KARARI

/

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Maktu mesai ücretinin iptal edilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 15/03/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; Talebi ve rızası olmadan tarafına bağlanan maktu mesai ücretinin kesilmesini yine 2013- 2014- 2015- 2016- 2017 yıllarında da talebi ve rızası olmadan tarafına maktu mesai ücreti verildiğini belirterek bu mesai ücretinin iptal edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanlığının sayılı ve 28/04/2021 tarihli yazı ve eklerinde özetle; Başvuranın, Zabıta Daire Başkanlığının ihtiyacına binaen 2007 yılında sözleşmeli personel olarak

Başkanlıkta göreve başladığı, 2013 yılı Eylül ayında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun Geçici

Madde 41/b bendince memur kadrosuna atandığı ve tekniker unvanına sahip olduğu, Başkanlık Makamının

15.01.2020 tarihli ve sayı onaylı yazısı gereği Daire Başkanlıklarında istihdam edilerek bu durumun

kendisine tebliğ edildiği,

2.1 Maktu mesai uygulamasının, Merkezi Bütçe Yönetim Kanununun K Cetvelinin 3­B maddesinde

belirtilen “Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti Bütçe Kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla

Belediye Meclisi Kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.” hükmü doğrultusunda uygulandığı,

2.2 Bu bağlamda Daire Başkanlıklarında fiilen denetim görevini yürütenler hakkında maktu mesai

uygulaması yapıldığı, başvuran personelin de halen Daire Başkanlıkları denetim görev alanında bulunan

Mahrukatçılar Sitesi içerisinde bulunan Kömür Kontrol noktasında fiilen zabıta görevi yaptığı, başvuran gibi tekniker kadrosunda olup maktu mesai almak suretiyle zabıta görevi yapan personellerin bulunduğu bildirilmiştir.

/

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;

“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” , 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 5393 sayılı Belediye Kanununun “Zabıtanın görev ve yetkileri” başlıklı 51 inci maddesinde; “ (…), Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet

Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.

6. 2021 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun K cetvelinin “Fazla Çalışma ücreti” başlıklı III.

Kısmının, “Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı (B) Bölümünün 1 inci maddesinde; Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç) görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye ve zabıta hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç) belediye meclisi ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir.

Hükümleri mevcuttur.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, rızası ve talebi olmadan tarafına bağlanan maktu mesai ücretinin kesilmesi talebiyle

Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.

9. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat hükümlerinin incelenmesinde; 5393 sayılı Belediye Kanununda

Zabıta hizmetlerinin kesintisiz olarak yürütüleceği, Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenleneceği, Belediyenin, zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödeyeceği kurala bağlanmıştır.

10. Bu bağlamda 5393 sayılı Belediye Kanunu ve Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli (K) sayılı Cetvel gereğince zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele fazla çalışma ücreti ödendiği, zabıta memurlarına ödenen fazla çalışma ücretinin fiili çalışmaya bağlı bir ödeme olduğu, dolayısıyla fiilen çalışma karşılığı ödenmesi gerektiği mevzuatında açıkça belirtilen söz konusu maktu fazla çalışma ücretinin ancak yerine getirilen bir mesai ve emek karşılığında verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

11. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde ise; “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.”

Şeklinde tanımlanmış, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” durumu kamu zararına sebebiyet veren haller arasında sayılmış, Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usul ve esasların, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmış, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve

Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Kamu zararından doğan alacakların tahsil şekilleri” başlıklı 12 nci maddesinde de; Kamu zararından doğan alacakların, sorumlulardan ve/veya ilgililerden, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edileceği, Tespit edilen kamu zararlarının rızaen ve sulh yoluyla da ödenebileceği hüküm altına alınmıştır.

12. Konuya ilişkin ilgili idarece yapılan açıklamalarda ise Maktu mesai uygulamasının, Merkezi Bütçe

Yönetim Kanununun K Cetvelinin 3­B maddesinde belirtilen “Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti Bütçe

Kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla Belediye Meclisi Kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.” hükmü doğrultusunda uygulandığı, bu bağlamda Daire Başkanlıklarında fiilen denetim görevini yürütenler hakkında maktu mesai uygulaması yapıldığı, başvuran personelin de halen Daire Başkanlıkları denetim görev alanında bulunan Mahrukatçılar Sitesi içerisinde bulunan Kömür Kontrol noktasında fiilen zabıta görevi yaptığı bildirilmiştir.

13. Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri ve idare hukukumuza egemen olan “idari işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlanması” ilkesi göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın kendisine haksız olarak ödendiğini belirttiği maktu mesai ücretini, 5018 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda ilgili

Belediye hesaplarına iade etmesine engel bir durum bulunmadığı değerlendirilmekle birlikte konuya ilişkin idarece yapılan açıklamalar mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulduğunda başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi

Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; söz konusu ilkelere aykırı davranıldığına ilişkin herhangi bir hususa rastlanmamıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Gaziantep İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURAN ve GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/