Tıbbi protez otez teknisyeninin uzmanlık alanı dışındaki görevlerde çalıştırılmasının hukuki uygunluğu ve sağlık riskleri değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/11406-S.21.18344

BAŞVURU NO : 2021/7422

KARAR TARİHİ : 06/08/2021

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SAMSUN BAFRA DEVLET HASTANESİ BAŞHEKİMLİĞİ

Görev tanımına uygun işlerde görevlendirilme talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 08/04/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle, Bafra Devlet Hastanesi Ortopedi Servisi ve

Polikliniğinde protez ortez teknikeri olarak görevlendirildiğini, ancak görev tanımında olmayan işleri yapmak durumunda kaldığını, uygun eğitimi almamış olması nedeniyle hasta sağlığına zarar vermemek adına görev tanımında olmayan işleri yapmak istemediğini belirterek, protez ortez teknikeri olarak görev tanımına uygun işlerde çalıştırılmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Samsun Bafra Devlet Hastanesinin 20/03/2021 tarih ve – sayılı yazısı ve eklerinde;

2.1) Başvuranın Sağlık Teknikeri (Protez Ortez) kadrosunda bulunduğu, Bafra İlçe Sağlık Müdürlüğünde

Covid-19 temaslı İzlem Ekibi saha fılyasyonunda geçici görevle çalıştığı,

2.2) Başvuranın görev tanımına uygun görevini icra edebileceği net tanımlı bir ünitenin olmadığı, sağlık

hizmetinin bir bütün ve iş birliği çerçevesinde yapılan işlemler olması nedeniyle görev tanımına en yakın ameliyathane, acil travma ve müdahale odası ile ortopedi servis ve poliklinik birimlerinde bulunan müdahale işlemlerinde görevlendirmelerinin yapıldığı,

2.3) Hastane bünyesinde 3 (üç) adet Sağlık Teknikeri (Protez Ortez) çalıştığı, mevcut görev tanımlarına

uygun ünite bulunmaması nedeniyle; ameliyathane, acil travma ve müdahale odası ile ortopedi servis ve poliklinik birimlerinde alçı, atel ve pansuman hizmet alanında görev tanımlarına en yakın işleri hekimin bilgisi dahilinde veya gözetiminde gerçekleştirdiği,

2.4) Resmi Gazetede yayımlanan 22/05/2014 tarih ve 29007 sayılı yayınlanan Sağlık Meslek Mensupları

ile sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarına dair yönetmeliğin Tıbbi

Protez Otez Teknisyeni/Teknikeri başlığı altındaki (ç) maddesinde “Hekim eşliğinde dışarıdan stabilizasyon için ön hazırlığı yapar, yumuşak ve alçı sargı yapar, dışarıdan yapılan stebilizasyonu çıkarır…” denildiği, ilgili maddeye istinaden yukarıda bahsedilen ameliyathane, acil travma ve müdahale odası ile ortopedi servis ve poliklinik biriminde bulunan müdahale işlemlerinde görevlendirmelerinin yapıldığı,

2.5) Hastane bünyesindeki Sağlık Teknisyenlerinin (Protez Ortez) yapılan tüm görevlendirmelerde

kendilerine tebliğ edilen işlerle ilgili görev tanımlarında olmadığını beyanla itiraz ettiği, hasta mağduriyetlerinin oluştuğu, 06/04/2021 tarih ve barkod numaralı yazı ile İl Sağlık

Müdürlüğüne Hastanede yer alan Sağlık Teknikeri (Protez Ortez) kadrosunun görev tanımına uygun bire bir iş ve işlemler olmadığı gerekçesiyle Sağlık Bakanlığı Personel Dağılım Cetvelinden Bafra Devlet

Hastanesine tanımla ilgili kadronun kaldırılmasının talep edildiği, İfade edilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;

“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun ek 13 üncü maddesinde, “(…)

j)Tıbbi protez ve ortez teknisyeni/teknikeri; sağlık meslek liselerinin ve ön lisans seviyesindeki tıbbi protez ve ortez programlarından mezun; kaybedilen organların işlevlerini kısmen de olsa yerine getirecek yapay organlar ile desteklenmesi, korunması ve düzeltilmesi gereken vücut kısımlarına uygulanacak yardımcı cihazları ve aletleri tasarlayan, kullanıma hazır hale getiren, onarımını yapan ve uzman tabip denetiminde hastaya uygulayan sağlık teknisyeni/teknikeridir. (…) Sağlık meslek mensuplarının iş ve görev ayrıntıları ile sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde çalışma şartları, iş ve görev tanımları; sertifikalı eğitime ilişkin usûl ve esaslar Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. (…)”

6) Sağlık Meslek Mensupları İle Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve

Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin;

6.1) “İş ve görev tanımları” başlıklı 6 ıncı maddesinde, “(1) Sağlık meslek mensuplarının unvanlara göre

iş ve görev tanımları Ek 1’de düzenlenmiştir. (…)”

6.2) “Sağlık Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımları” başlıklı Ek 1’de, “(…) Tıbbi protez ve ortez

teknisyeni/teknikeri a) Tıbbi protez ve ortezin imalatında ve hastadan ölçü alımında görev alır, alçı modeli hazırlar, protezi ve ortezi imal eder, provasında görev alır. Hastaya protez ve ortezin işleyişi, bakımı ile ilgili bilgi verir. b) Tıbbi protez ve ortezin bakımı, tamiri ve kontrolünde görev alır. Yapı parçalarını

birleştirir, söker ve yeniler. c) Hazır mamulleri ve meme protezini hasta üzerine uygular, yarı hazır mamulleri hasta üzerine uyarlar, yardımcı cihazları hastaların kullanımına uygun hale getirir. ç) Hekim eşliğinde dışarıdan stabilizasyon için ön hazırlığı yapar, yumuşak ve alçı sargı yapar, pozisyonlama yapar, dışarıdan yapılan stabilizasyonu çıkarır. Olası yan etkileri kontrol eder ve hastayı bilgilendirir. d) Tıbbi protez ve ortez yapım ve uygulama hizmetlerinin yürütülmesinde atölye sarf ve demirbaş malzemeleri temin eder, bakımı ve onarımını yaptırır, uygulanacak protez ve ortezin hijyenini sağlar. (…)”

Hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü yönündeki

öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8) 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere başvuran; tıbbi protez otez teknikerleri olarak görev tanımına

uygun işlerde çalıştırılmayı talep etmektedir.

9) Konuyla ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde, Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair

Kanunun ek 13 üncü maddesi kapsamında Sağlık Meslek Mensupları İle Sağlık Hizmetlerinde Çalışan

Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin düzenlendiği, söz konusu

Yönetmeliğin 6 ıncı maddesinde sağlık meslek mensuplarının unvanlara göre iş ve görev tanımlarının Ek 1’de düzenlendiğinin belirtildiği, bu kapsamda sağlık meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarının yer aldığı ek1’de tıbbi protez ve ortez teknisyeni/teknikeri mesleğinin görev tanımına da yer verildiği anlaşılmaktadır.

10) Gaziantep BİM Başkanlığı 1. İdare Dava Dairesi Başkanlığının 11/10/2016 tarihli ve E:2016/116,

K:2016/352 sayılı kararında; “Sağlık hizmetlerinin uzmanlık gerektirdiği, uzman olan görevlilerce yerine getirilmesi gerektiği, yapılan yanlışların telafisi mümkün olmayan sonuçlara yol açabileceği, tedaviyi yapanları sorumluluk altına sokabileceği gibi çalıştıkları kurumları, hastaların sağlıklılarının riske gerekebileceği açıktır. Olayda: davacının ortez protez teknisyeni olup, Yasada, aldığı eğitime göre yürütebileceği görevleri açıkça belirtilmiştir. Dava konusu işlemle davacının atandığı bu yerdeki pansuman yapma görevinin uzmanlık alanına girmediği pansuman hizmetlerinin de ayrı bir uzmanlık gerektirdiği, uzman olmayan kimselerce yapılacak pansumanların hastaların sağlığını riske atabileceği kuşkusuz olduğundan dava konusu işleme karşı açılan davayı reddeden mahkemenin kararının bozularak işlemin iptali hukuka uygun olacaktır. Öte yandan, davacının ortez/protez bölüntü olan başka sağlık biriminde uzmanlığına uygun görevde görevlendirilmesi de mümkündür. Yine hastanede ortez/protez bölümünün açılmamış olmasının da, davacının uzmanlık alanı dışında görevlendirilerek hastaların sağlıklarının riske atılması sonucu doğuracak işlemlerin tesis edilmesi hukuken uygun değildir.” Denilmektedir.

11) Tüm bu açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; başvuruya konu İdare tarafından

Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden, tıbbi protez otez teknikerlerinin ameliyathane, acil travma ve müdahale odası ile ortopedi servis ve poliklinik birimlerinde alçı, atel ve pansuman hizmet alanında

görevlendirildiği, söz konusu görevlendirmenin tıbbi protez otez teknikerlerinin ilgili Yönetmelikle belirlenen görev tanımlarına uygun olmadığı, bu hususun ilgili İdarece de kabul edildiği, bu nedenle başvuranın mevcut görev tanımına uygun ünite bulunmadığı gerekçesiyle başvurandan görev tanımına en yakın işlerin hekimin bilgisi dahilinde veya gözetiminde yerine getirmesinin istendiği, ancak yukarda yer verilen mahkeme kararından da anlaşıldığı üzere sağlık hizmetlerinin uzman olan görevlilerce yerine getirilmesi gerektiği, yapılan yanlış müdahalelerin telafisi mümkün olmayan sonuçlara yol açabileceği, yanlış tedavi uygulanması durumunda tedaviyi yapanların sorumluluk altına girebileceği gibi hastaların sağlıklılarının da tehlikeye girebileceği anlaşıldığından, başvuranın uzmanlık alanı dışında görevlendirilmemesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

12) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarelerin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak

İdarelerin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarelerin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

13) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ

tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile

Sağlık Teknikeri (Protez Ortez) kadrosunda bulunan başvuranın görev tanımına uygun işlerde çalıştırılması yönünde SAMSUN BAFRA DEVLET HASTANESİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA, Bu kararın BAŞVURANA ve SAMSUN BAFRA DEVLET HASTANESİNE tebliğine;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Samsun

Bafra Devlet Hastanesince bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi