|
ÖZET: Danıştay kararında, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Denizli Bölge Müdürlüğü’nde 4/B sözleşmeli anketör olarak çalışan bir başvuran, Ankara, İstanbul ve İzmir Bölge Müdürlüklerinde çalışan anketörlere verilen ücret farkının diğer bölgelerdeki anketörlere de uygulanmasını talep etmiştir. İdare, bu talebi reddetmiş ve başvuranın ücret farkının belirlenmesinde görev yapılan birim, iş hacmi ve görev yerinin özelliklerinin dikkate alındığını belirtmiştir.
Yapılan değerlendirmede, başvuranın, diğer bölgelerdeki anketörlerin çalışma koşullarının, Ankara, İstanbul ve İzmir’deki anketörlerle eşit veya daha zorlayıcı olduğuna dair herhangi bir veri sunmadığı ifade edilmiştir. Bu nedenle, idarenin ücret farkı belirleme işleminin mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmamıştır. Bu karar, kamu hizmetinde sözleşmeli personel ücretlendirmesi ve eşitlik ilkeleri açısından önemli bir içtihat oluşturmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/13884-S.21.22263
BAŞVURU NO : 2021/7678
KARAR TARİHİ : 28/09/2021
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : TÜİK Bölge Müdürlüklerinde anketör olarak çalışanların ücret farklılığına ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 13/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza gizlilik kaydıyla yapılmış olan başvuruda şikâyetçi özetle; Türkiye İstatistik Kurumu
Başkanlığı (TÜİK) Denizli Bölge Müdürlüğünde anketör olarak 4/B sözleşmeli statüsünde çalıştığını, Ankara, İstanbul ve İzmir Bölge Müdürlüklerinde anketör olarak çalışanların kendisinden %15-%20 daha fazla ücret aldığını belirterek Ankara, İstanbul ve İzmir Bölge Müdürlüklerinde anketör olarak çalışanlara verilen farkın diğer 23 bölgede çalışan anketör personele de verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 22/04/2021 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talebine
istinaden TÜİK Personel Daire Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 03/05/2021 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1) Kurumda çalışan geçici personellerin ücretleri -12/12/2016 tarihli ve 2016/9612 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararına göre- İstanbul, İzmir ve Ankara illerinde görev yapanlara artırımlı olarak ödenmekteyken, Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında çıkarılan 696 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname ile 657 sayılı Kanuna eklenen Geçici 43 üncü madde gereğince, söz konusu
Kanunun 4 üncü maddesinin (C) fıkrası mülga edilerek bu fıkra kapsamında Kurumun merkez ve taşra teşkilatlarında geçici personel pozisyonlarında çalışmakta olanların, 02/04/2018 tarihi itibarıyla anılan
Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında Sözleşmeli Personel (Anketör) pozisyonlarına tüm haklarıyla geçirildikleri,
2.2) Sözleşmeli personelin aylık ücretlerinin; görev yapılan birim ve iş hacmi, iş güçlüğü, görev yerinin
özelliği ile çalışma süreleri de dikkate alınarak İstanbul ilinde görev yapanlara %20, Ankara ve İzmir illerinde görev yapanlara %15 oranında artırımlı olarak Hazine ve Maliye Bakanlığının 02/04/2018 tarihli
ve sayılı yazıları ile belirlendiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
5.1) “İstihdam şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinin (B) fıkrasında “Sözleşmeli personel: Kalkınma
planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir…
(Ek paragraf: 4/4/2007 – 5620/4 md.) Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbaşkanınca belirlenir. (Ek cümle: 25/6/2009 – 5917/47 md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler…”,
5.2) Geçici 43 üncü maddesinin birinci fıkrasında (Ek: 20/11/2017-KHK-696/18 md.; Aynen kabul:
1/2/2018-7079/18 md.) “Kamu kurum ve kuruluşlarında 4/12/2017 tarihi itibarıyla, adam/ay esasına göre kısmi süreli çalıştırılmakta olanlar ile saat ücreti karşılığı çalışmakta olanlar hariç olmak üzere bu Kanunun
4 üncü maddesinin mülga (C) fıkrası kapsamında tahsis edilmiş geçici personel pozisyonlarında çalışmakta
olanlar, pozisyonlarının tahsis edildiği teşkilat ve birimde, halen yürütmekte oldukları hizmetleri aynı şekilde yerine getirmeye devam etmek üzere, bu Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında ihdas edilecek sözleşmeli personel pozisyonlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde kurumlarınca geçirilirler.”,
6) 2 sayılı Genel Kadro Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin;
6.1) “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde “(1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 10/12/2003 tarihli ve
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan
idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı Kararnameleriyle kurulan diğer idareler, fonlar ve kefalet sandıkları hakkında uygulanır.”,
/
6.2) “Sürekli işçi kadroları ve sözleşmeli personel pozisyonları” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci
fıkrasının (a) bendinde “Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kuruluşların, a) Sözleşmeli personel pozisyonları; sayı, unvan, nitelik, sözleşme ücreti ve sürelerinin belirlenmesi suretiyle merkezde toplam sayı olarak, taşrada ise bölge veya il bazında Cumhurbaşkanınca ihdas edilebilir.”,
7) 28/06/1978 tarihli ve 16330 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esasların;
7.1) 14 üncü maddesinde (Değişik: 9/2/1979- 7/17150) “657 sayılı Kanunun değişik 4 üncü maddesinin
(B) fıkrasına göre çalıştırılacak sözleşmeli personelin sayısı, unvanı, nitelikleri, sözleşme ücreti ve süreleri ilgili Bakanlığın önerisi ve Devlet Personel Başkanlığının olumlu görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca saptanır.
Bu saptamaya dayanılarak ilgili Bakanın onayı ile sözleşmeli personel çalıştırılabilir.
(Ek: 2/3/2009-2009/14799) Sözleşmeli personel pozisyonları merkezde toplam sayı olarak, taşrada ise
il veya bölge bazında tahsis edilir. Maliye Bakanlığınca vize edilen pozisyonlara ilişkin cetvellerin bir örneği ilgili kurumlar tarafından vize tarihinden itibaren bir ay içinde elektronik ortamda Devlet Personel
Başkanlığına gönderilir.”,
7.2) Geçici 11 inci maddesinde (Ek:26/3/2018-2018/11587) “657 sayılı Kanunun geçici 43 üncü maddesi
çerçevesinde sözleşmeli personel statüsüne geçiş hakkına sahip olup; anılan Kanunun 4 üncü maddesinin mülga (C) fıkrasına göre Türkiye İstatistik Kurumunda çalışanlar “anketör” unvanlı, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlardan yükseköğrenim mezunu olanlar “idari büro görevlisi” unvanlı, diğerleri ise
“idari destek görevlisi” unvanlı pozisyonlara idarelerince atanır. Bu kapsamda atanacaklarda (4) sayılı
Cetvelde yer alan nitelikler aranmaz.
Bu şekilde atanacakların pozisyonları, atama işleminin yapıldığı tarih itibarıyla başka bir işleme gerek kalmaksızın merkezde toplam sayı olarak, taşrada ise bölge teşkilatı bulunan kurumlarda bölge, diğer kurumlarda il bazında vize ve tahsis edilmiş sayılır. (Ek: 14/05/2018-2018/11809) Bu kapsamda ihdas edilen pozisyonlar herhangi bir şekilde boşalmaları halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Vize ve tahsis edilen pozisyonların teşkilatı, birimi, unvanı ve sayısı ilgili kurumlarca atama işleminin yapıldığı tarihten itibaren bir ay içerisinde Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığına gönderilir.”,
7.3) 18 inci maddesinde “Bu Esasları Cumhurbaşkanı yürütür.”,
8) 10/01/2012 tarihli ve 28169 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sözleşmeli Personele Ek Ödeme
Yapılmasına Dair Kararın “Ek ödeme” başlıklı 1 inci maddesinin birinci fıkrasında “(1) Sözleşme ücretleri 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli
Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının son cümlesi ile üçüncü fıkrası kapsamında belirlenenler, idarelerin yurt dışı teşkilatlarında istihdam edilenler ile ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışanlar hariç olmak üzere kamu kurum ve kuruluşlarında; a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre usulüne uygun olarak vizesi yapılmış sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilen sözleşmeli personele, bu Karara ekli
“Sözleşmeli Personel Ek Ödeme Oranları Cetveli”nde yer alan pozisyon unvanlarına karşılık gelen oranların,…
en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil) uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda, sözleşme ücreti ile ilişkilendirilmeksizin her ay ek ödeme yapılır…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
/
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) TÜİK Denizli Bölge Müdürlüğünde anketör olarak 4/B sözleşmeli statüsünde çalışmakta olan başvuran;
Ankara, İstanbul ve İzmir Bölge Müdürlüklerinde anketör olarak çalışanlara verilen ücret farkının, diğer 23 bölgede çalışan anketör personele de verilmesini talep etmektedir (§1).
11) 657 sayılı Kanunda (§5) sözleşmeli personel; kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer
alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşmeyle çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri olarak tanımlanmıştır.
12) 2 sayılı Genel Kadro Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (§6) ile Kararname kapsamına
giren kuruluşların, sözleşmeli personel pozisyonlarının; sayı, unvan, nitelik, sözleşme ücreti ve sürelerinin belirlenmesi suretiyle merkezde toplam sayı olarak, taşrada ise bölge veya il bazında Cumhurbaşkanınca ihdas edilebileceği hususu düzenlenmiştir.
13) Cumhurbaşkanı tarafından yürütülen ve kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak
sözleşmeyle çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanmak üzere düzenlenen Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda (§7); 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre çalıştırılacak sözleşmeli personelin sayısı, unvanı, nitelikleri, sözleşme ücreti ve sürelerinin ilgili Bakanlığın önerisi ve Devlet Personel Başkanlığının olumlu görüşü üzerine Maliye
Bakanlığınca saptanacağı düzenlenmiştir.
14) Dosya kapsamında yer alan Mülga Maliye Bakanlığının (Hazine ve Maliye Bakanlığı) TÜİK’e hitaplı,
02/04/2018 tarihli, sayılı ve ‘Geçici personelin sözleşmeli personel statüsüne geçirilmesi’ konulu yazısında; “657 sayılı Devlet Memurları Kanununa 696 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 18 inci maddesi ile eklenen geçici 43 üncü madde ve 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların geçici
11 inci maddesi uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarında geçici personel statüsünde görev yapmakta
olanların sözleşmeli personel statüsüne geçirilmesi gerekmektedir. Anılan hüküm uyarınca, Anketör unvanlı sözleşmeli personel pozisyonlarına geçirileceklere ilişkin vizeli tip sözleşme örneği ile bu pozisyonda çalıştırılacakların sözleşme ücretleri ekte yer aldığı şekilde belirlenmiştir.” denilmektedir.
Yazıya ekli olan, ilgililere ödenecek ücretlere yer verilen cetvelin dipnotunda “Görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önemi ve güçlüğü, görev yerinin özelliği ile çalışma süreleri de dikkate alınarak, brüt aylık ücretler; İstanbul ilinde görev yapanlara %20’ye, Ankara ve İzmir illerinde görev yapanlara %I5’e kadar artırılarak ödenebilir.” açıklaması yer almaktadır.
/
15) Ayrıca, Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda (§8); kamu kurum ve
kuruluşlarında, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre usulüne uygun olarak vizesi yapılmış sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilen sözleşmeli personele, anılan Karara ekli
‘Sözleşmeli Personel Ek Ödeme Oranları Cetveli’nde yer alan pozisyon unvanlarına karşılık gelen oranların, en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil) uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda, sözleşme ücreti ile ilişkilendirilmeksizin her ay ek ödeme yapılacağı düzenlenmiştir. Söz konusu Karar eki
Sözleşmeli Personel Ek Ödeme Oranları Cetvelinde, anketör pozisyon unvanı için %20 ek ödeme oranı belirlendiği görülmektedir.
16) İdare tarafından (§2); TÜİK bünyesinde çalışan geçici personellerin, 657 sayılı Kanunun Geçici 43
üncü maddesi uyarınca, söz konusu Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli personel (Anketör) pozisyonlarına tüm haklarıyla geçirildikleri, aylık ücretlerinin; Hazine ve Maliye
Bakanlığı tarafından -görev yapılan birim ve iş hacmi, iş güçlüğü, görev yerinin özelliği ile çalışma süreleri de dikkate alınarak- İstanbul, Ankara ve İzmir illerinde görev yapanlara artırımlı olarak belirlendiği ifade edilmiştir.
17) Bu kapsamda; görev yapılan birim ve iş hacmi, iş güçlüğü, görev yerinin özelliği ile çalışma süreleri
de dikkate alınarak ücret farkının belirlenmiş olduğu, belirtilen hususlar açısından başvuran tarafından
Ankara, İstanbul ve İzmir Bölge Müdürlüklerinde anketör olarak çalışanların şartlarına eş veya daha fazla zorlukla karşılaşıldığına ilişkin herhangi bir verinin dosyaya sunulmadığı anlaşılmakla şikâyete konu ücret farkı belirlenmesi işleminin mevzuat çerçevesinde tesis edildiği değerlendirilmiştir.
18) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Ankara, İstanbul ve İzmir Bölge
Müdürlüklerinde anketör olarak çalışanlara verilen ücret farkının, diğer 23 bölgede çalışan anketör personele de verilmesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderilmiş olduğu tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Denizli İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi