Devlet memurunun istifa talebine yasal sürede yanıt verilmemesi ve istifa hakkının ihlali değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/12076-S.21.19405

BAŞVURU NO : 2021/8030

KARAR TARİHİ : 19/08/2021

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : UŞAK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : İstifa talebi ile ilgili sürecin sonlandırılması talebine ilişkindir

BAŞVURU TARİHİ : 16/04/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; 23/02/2021 tarihinde Uşak Üniversitesi’nden ayrılmak için istifa dilekçesini Uşak Üniversitesi’ne sunduğunu, dilekçesinin üzerinden 52 gün geçmesine rağmen herhangi bir yanıt alamadığını, ayrıca 23/032021 tarihinde dilekçesinin akıbetini öğrenmek için tekrar dilekçe sunduğunu; ancak bu dilekçesine de cevap alamadığını, aldığım maaşı Kurumuna geri vereceği için harcayamadığını, aylık düzenli ödemesi gereken harcamalarını ödeyemediğini, istifası onaylanmadığı için geri ödeyeceği maaş için de ayrıca faiz ödeyeceğini belirterek istifa dilekçesinin onaylanarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Uşak Üniversitesi

Rektörlüğü tarafından gönderilen 24/05/2021 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Meyve Yetiştirme ve Islahı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

Doç. Dr. ’ın 657 sayılı Kanunun 94 üncü maddesi gereği 14/03/2021 tarihinde istifasını talep ettiği, Bilgi Edinme Birimi Tarafından 06/05/2021 tarihli yazı ekinde gönderilen Doç. Dr.

ın dilekçesine istinaden yapmış olduğu istifa dilekçesinin onaylanmadığı, 07/05/2021 tarih ve sayılı kadro aktarımı konulu yazının Yükseköğretim Kuruluna gönderildiği, kadro aktarımı talebine henüz cevap verilmediği ve verilecek cevaba göre hareket edileceği, 2.2. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümünde 1 Doçent 2 Doktor Öğretim Üyesi bulunduğu, Doç. Dr.

istifa ettiği takdirde söz konusu bölümde asgari öğretim elemanı kadrosu sayısı azalacağından istifa talebine olumlu yanıt verilmediği, 2.3. Şikâyet konusu talebe ilişkin olarak şikâyet sahibi ile Kurum arasında yargı organlarında görülmekte olan ve/veya yargı organlarınca karara bağlanmış bir uyuşmazlık bulunmadığı

Hususları ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesi, “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.” 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrası;

“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Genel Haklar” başlıklı üçüncü bölümünde düzenlenen “Çekilme” başlıklı 20 nci maddesi; “Devlet memurları, bu kanunda belirtilen esaslara göre memurluktan çekilebilirler.” 5.2. “Memurluğun Sona Ermesi” başlıklı dördüncü bölümünde düzenlenen “Çekilme” başlıklı 94 üncü maddesi; “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir. (Ek hüküm: 31/7/1970 – 1327/75 md.) Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır.

Çekilmek isteyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam eder. Yerine atanan kimse bir aya kadar gelmediği veya yerine bir vekil atanmadığı takdirde, üstüne haber vererek görevini bırakabilir.” 6. 04/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun; 6.1. “Öğretim üyesi ihtiyacının karşılanması” başlıklı 41 inci maddesi; “Yükseköğretim Kurulunca; bu kanun kapsamındaki Devlet yükseköğretim kurumlarının, çeşitli bilim ve sanat dallarındaki öğretim üyesi ihtiyaçları ve bu öğretim üyesi ihtiyaçlarının hangi yükseköğretim

kurumlarından karşılanacağı, öğretim üyesi mevcutları dikkate alınarak tespit edilir ve ihtiyaçlar karşılanmak üzere ilgili üniversitelere bildirilir. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 28/4/2011 tarihli ve E.: 2009/56, K.: 2011/71 sayılı Kararı ile.) Bu görevlendirmeler bir yarıyıldan az, dört yarıyıldan fazla olmamak üzere kadroları kendi üniversitelerinde kalmak kaydıyla yapılır.

Bu madde hükümlerine göre veya 40 ıncı maddenin (b) fıkrası hükmüne göre yapılan görevlendirmelerde tebligat, işten ayrılma, mehil müddeti ve işe başlama konularında Devlet memurlarına ilişkin hükümler uygulanır.

Bu madde veya bu Kanunun 40 ıncı maddesinin (b) fıkrası hükümlerine göre yapılan görevlendirmelerde, görevlendirme kararında görev süreleri belirtilir. Bunlara özlük hakları kurumlarında devam etmek kaydıyla görev yapacağı kurumun bulunduğu yer ve özelliklerine göre o kurum kadrolarında çalışanların yararlandıkları ödenek ve diğer haklar ve 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre geçici görev yolluğu, görev yapacağı üniversite bütçesinden ödenir.

Bu maddede veya bu Kanunun 40 ıncı maddesinin (b) fıkrasında belirtildiği şekilde görevlendirildikleri kendilerine tebliğ edilenlerden kanuni süresi içinde göreve başlamayanlar istifa etmiş sayılır. Bu şekilde istifa etmiş sayılanlar, bu hizmeti yerine getirmedikçe herhangi bir yükseköğretim kurumunda yeniden görevlendirilemezler ve diğer kamu kuruluşlarında çalıştırılamazlar.” 6.2. “Kurumlara dönüş” başlıklı 60 ıncı maddesinin (b) bendi; “Yükseköğretim kurumlarından, mahkeme veya disiplin kararları ile çıkarılanlar hariç olmak üzere herhangi bir nedenle kendi isteği ile ayrılan öğretim üyeleri başvuruları üzerine bu Kanun hükümleri çerçevesinde kadro koşulu aranmaksızın tekrar ayrıldıkları yükseköğretim kurumlarına dönebilirler.” 6.3. “Özlük hakları” başlıklı 62 nci maddesi, “Üniversite öğretim elemanları ve üst kuruluşlar ile üniversitelerdeki memur ve diğer görevlilerin özlük hakları için bu kanun, bu kanunda belirtilmeyen hususlar için Üniversite Personel Kanunu, Üniversite

Personel Kanununda bulunmayan hususlar için ise genel hükümler uygulanır.” 7. 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesi, “Bu Kanunun amacı, 4/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda yer alan öğretim elemanları tanımına giren personeli sınıflandırmak, aylıklarını ve ek göstergelerini düzenlemek, derece yükseltilmesi ve kademe ilerlemesinin şekil ve şartları ile sosyal haklardan yararlanma, ek ders ücreti, üniversite, idari görev ve geliştirme ödeneklerinin miktarını tespit etmek, emekli ve yabancı öğretim elemanlarının sözleşmeli olarak çalıştırılma usul ve esaslarını belirlemektir.” 7.2. “Uygulanacak diğer kanun hükümleri” başlıklı 20 nci maddesi, “Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 657 sayılı Devlet

Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.”

Hükümlerini amirdir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine ilişkin tavsiye karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 23/02/2021 tarihinde ayrılmak için istifa dilekçesini Uşak Üniversitesi’ne sunduğunu, üniversite tarafından dilekçelerine cevap verilmediğini belirterek istifa dilekçesinin onaylanmasını talep etmektedir.

10. İdare tarafından gönderilen cevabi yazıda ise özetle; ’ın 14/03/2021 tarihinde istifasını talep ettiği, Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümünde 1 Doçent 2 Doktor Öğretim Üyesi bulunduğu, Doç. Dr. istifa ettiği takdirde söz konusu bölümde asgari öğretim elemanı kadrosu sayısı azalacağından istifa talebine olumlu yanıt verilmediği, 07/05/2021 tarih ve sayılı kadro aktarımı konulu yazının Yükseköğretim Kuruluna gönderildiği, kadro aktarımı talebine henüz cevap verilmediği ve verilecek cevaba göre hareket edileceği hususları ifade edilmiştir.

11. Başvuranın iddiaları ve idarenin cevabi yazısı incelendiğinde söz konusu uyuşmazlığın, başvuranın görev yaptığı bölümde öğretim elemanı azlığı gerekçe gösterilerek istifa talebinin onaylanmaması noktasında düğümlendiği görülmektedir.

12. Somut olayda, başvuranın 23/02/2021 tarihinde istifa dilekçesini Kurumuna gönderdiği, idarenin yasal süre olan 30 gün içerisinde dilekçenin akıbetine dair başvurana herhangi bir cevap vermediği, başvuranın 23/03/2021 tarihinde istifa talebini yenilediği ve hizmet belgesinin tarafına verilmesini istediği görülmektedir.

13. Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden; başvuranın 23/02/2021 tarihli dilekçesine karşı herhangi bir cevap verilmediği, 07/05/2021 tarihinde kadro aktarımı konulu yazının Yükseköğretim Kuruluna gönderildiği, kadro aktarım konulu talebe gelecek cevabi yazı sonrası işlem tesis edileceği bildirilmiştir.

Uşak Üniversitesi Rektörlüğü; başvuranın istifa etmesi halinde asgari öğretim elemanı kadrosu sayısı azalacağından istifa talebine olumlu yanıt verilemediği hususunu ifade etmiştir.

14. Öğretim elemanları Anayasanın 128 inci maddesinde yer verilen memurlar ve diğer kamu görevlileri ayrımında diğer kamu görevlileri kategorisinde yer almaktadır. Hakları, yükümlülükleri, çalışma koşulları

2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda yer alan hükümlere

göre düzenlenmektedir. Her iki Kanun da, öğretim elemanlarının tabi olacakları hükümleri bütünüyle düzenlememiş, hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunu referans göstermiştir.

15. 657 sayılı Kanuna yapılan atıflar 2914 sayılı Kanunun 20 nci maddesinde yer alan, “Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.” hükmü ile 2547 sayılı Kanunun 62 nci maddesinde yer alan, “Üniversite öğretim elemanları ve üst kuruluşlar ile üniversitelerdeki memur ve diğer görevlilerin özlük hakları için bu kanun, bu kanunda belirtilmeyen hususlar için Üniversite Personel Kanunu, Üniversite Personel Kanununda bulunmayan hususlar için ise genel hükümler uygulanır.” hükmüyle sağlanmıştır. Genel hükümlerden kastın 657 sayılı Kanun olduğu hususuna tereddüt bulunmamaktadır.

16. Bu kapsamda, 657 sayılı Kanun gereğince, çekilmek isteyen memurun yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam edeceği, yerine atanan kimsenin bir aya kadar gelmediği veya yerine bir vekil atanmadığı takdirde, üstüne haber vererek görevini bırakabileceği ilgili Kanunda açıkça düzenlenmektedir.

17. 2547 sayılı Kanunun 60 ncı maddesinde istifa ile ilgili olarak, Yükseköğretim kurumlarından, mahkeme veya disiplin kararları ile çıkarılanlar hariç olmak üzere herhangi bir nedenle kendi isteği ile ayrılan öğretim üyelerinin başvuruları üzerine bu Kanun hükümleri çerçevesinde kadro koşulu aranmaksızın tekrar

ayrıldıkları yükseköğretim kurumlarına dönebilecekleri ifade edilmiştir. Kanunun üniversitelerin öğretim üyesi ihtiyaçlarının diğer üniversiteler bünyesinde görev yapanlar arasından karşılanmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen 41 inci maddesinde ise bu kapsamda başka bir üniversitede görevlendirildikleri kendilerine tebliğ edilenlerden kanuni süresi içinde göreve başlamayanların istifa etmiş sayılacağı, bu şekilde istifa etmiş sayılanların, bu hizmeti yerine getirmedikçe herhangi bir yükseköğretim kurumunda yeniden görevlendirilemeyecekleri ve diğer kamu kuruluşlarında çalıştırılamayacakları hüküm altına alınmıştır. Bu hükümden zımnen öğretim üyelerinin genel olarak istifa hakkına sahip olduğu istifa sonrası da diğer üniversitelere atanabilecekleri anlaşılmaktadır.

18. 657 sayılı Kanunun 20 nci maddesinde çekilme memurlar için bir hak olarak düzenlenmiştir. Kanunun

94 üncü maddesinde, “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle

memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir. Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır. Çekilmek isteyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam eder. Yerine atanan kimse bir aya kadar gelmediği veya yerine bir vekil atanmadığı takdirde, üstüne haber vererek görevini bırakabilir” hükmü ile çekilme işleminin usul ve esasları düzenlenmiştir.

19. Somut olayda başvuran 23/02/2021 tarihinde çekilme isteğini mevzuata uygun bir şekilde çalıştığı

Kuruma bildirdiği; ancak Rektörlük makamının hem yasal süre içerisinde tarafına olumlu veya olumsuz herhangi bir dönüş yapmadığı, hem de Kanunda gösterilen süre içerisinde çekilme isteğinde bulunan başvuranın yerine atanacak kimse veya vekil için harekete geçmediği görülmektedir. Kanunda belirtilen süreler göz önünde bulundurulduğunda; idarenin 23/02/2021 tarihli dilekçe sonrasında 1 aylık süre içinde, çekilme isteğinde bulunan personel yerine kamu hizmetinin ve sürekliliğin aksamaması için yeni personel alımı için ilgili Kurumlar ile iletişime geçmesi gerekirken; 28/04/2021 tarihinde

Yönetim Kurulu toplantısında öğretim elemanı yetersizliği ve eğitim kalitesinin artırımı amacıyla karar aldığı ve bu karar kapsamında 07/05/2021 tarihinde Yükseköğretim Kurulundan kadro aktarımı talep ettiği görülmektedir.

20. 15/06/2021 tarihli ve sayılı Noter onaylı ihtarnamede başvuran; hizmet belgesinin ve hizmet cetvelinin hala tarafına verilmediğini, 23/02/2021 tarihli istifa dilekçesine 110 günden fazla zaman geçmesine rağmen cevap alamadığını belirterek 657 sayılı Kanunun 94 üncü maddesi kapsamında öğretim üyeliği görevini bıraktığını Uşak Üniversitesi Rektörlüğü’ne noter ihtarnamesi aracılığıyla bildirmiştir.

Belgeden de anlaşılacağı üzere; Uşak Üniversitesi rektörlüğü tarafından 23/02/2021 – 15/06/2021 tarihleri arasında başvurana, istifa dilekçesinin akıbeti ile alakalı geri dönüş yapmadığı anlaşılmaktadır.

21. Kurumumuzca yapılan değerlendirmede; 657 sayılı Kanunun 94 üncü maddesinde memurların ve diğer kamu görevlilerinin çekilme işlemlerini düzenlediği, yasa koyucunun istifa istifanın kabul edilmemesi durumunda idareye 1 ay süre tanıdığı, bu süreden maksadın kamu hizmetinin aksamaması sebebiyle personel ihtiyacının karşılanması olduğu, 1 aylık süre sonrası ilgililerin usulüne uygun olarak görevi bırakabileceği hususlarının düzenlendiği görülmektedir. Bu kapsamda somut olayda idarenin 100 günü aşan bir sürede istifa sürecini nihayete erdirememesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi

yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği; ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi merciye başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

23. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Uşak İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuru konusu istifa talebi ile ilgili sürecin sonlandırılması ve başvurana hizmet dökümü ve hizmet cetvelinin verilmesi konusunda UŞAK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE

BULUNULMASINA

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, UŞAK

ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde

Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve gereği için UŞAK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi