|
ÖZET: Başvuran, Tekirdağ Ticaret İl Müdürlüğünde sözleşmeli büro personeli olarak çalışmakta olup, eşinin Batman’da görev yapması nedeniyle Batman iline tayin talep etmiştir. İdare, başvuranın talebini, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar çerçevesinde değerlendirerek, Batman ilinde boş pozisyon bulunmadığı ve eşinin görev yerinin değiştirilemeyeceği gerekçesiyle reddetmiştir. Ancak, başvuranın eş durumu mazereti nedeniyle yer değişikliği talebinin, ilgili mevzuatın şartlarını taşımadığı belirtilmiştir.
Bununla birlikte, başvuranın aile birliğini sağlama hakkının korunması gerektiği vurgulanmış ve idarenin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebinin kısmen kabul edilerek, Batman iline atanmasının mümkün olmaması durumunda çevre illerdeki boş kadrolara tayin talebinin dikkate alınması için Ticaret Bakanlığına tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, aile birliğinin sağlanması ve kamu hizmetinin etkinliği açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/14327-S.21.22940
BAŞVURU NO : 2021/8286
KARAR TARİHİ : 06/10/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın tayin talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 19/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 05/03/2019 tarihinde sözleşmeli büro personeli olarak Tekirdağ Ticaret İl
Müdürlüğünde göreve başladığını, eşinin Batman Beşiri Devlet Hastanesinde 4/D sürekli işçi olarak veri giriş kontrol işletmeni olarak görev yaptığını ifade ederek Tekirdağ Ticaret İl Müdürlüğünde fiilen iki yılını tamamlamış olması ve eşinin Tekirdağ iline tayininin yapılması mümkün olmaması sebebiyle
Batman iline tayininin yapılmasını, mümkün olmaması halinde Diyarbakır, Siirt veya Mardin iline tayininin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içerikli yazımıza istinaden Ticaret
Bakanlığı tarafından gönderilen 02/06/2021 tarihli yazıda özetle;
2.1. Başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 4/13 maddesi ile 06.06.1978 tarihli 7/15754 sayılı
Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenen Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslara tabi olarak
Bakanlık Tekirdağ Ticaret İl Müdürlüğünde 05.03.2019 tarihinde Sözleşmeli Büro Personeli olarak göreve başladığı, eşi Sağlık Bakanlığı Batman Beşiri Devlet Hastanesinde Sürekli İşçi Veri
Giriş Kontrol İşletmeni olarak çalışması nedeniyle Batman iline atamasının yapılması, bunun mümkün olmaması halinde Diyarbakır, Siirt veya Mardin illerine atanma talebine ilişkin
2.2. Maliye Bakanlığının 11.05.2018 tarih ve sayılı yazısı ile Sözleşmeli Büro Personeli unvanı için
Batman ilinde 2 pozisyon vizelenmiş olup, halihazırda o pozisyonun da dolu olduğu, Diyarbakır, Siirt veya
/
Mardin illerine ise Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 17.07.2020 tarihli ve sayılı yazısı ile belirtildiği üzere yakın illere atanmasının mümkün olmadığı,
2.4. SözIeşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Kurum İçi Yer Değişikliği başlıklı Ek 3 üncü maddesinin (b) fıkrasında “Personelin eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması, geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması ve kamu personeli olan eşin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması kaydıyla yerine getirilebilir.” Denildiği, bugün itibariyle Batman ilinde Sözleşmeli Büro Personeli unvanında boş pozisyon bulunmadığı,
2.5. sağlık mazeretine istinaden yer değişikliği talebi ise Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Esasların Kurum İçi Yer Değişikliği başlıklı Ek 3 üncü maddesinin (c) fıkrasında “Sağlık sebebine bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; mazeret süresince geçerli olmak üzere, personelin geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması, pozisyonunun bulunduğu ildeki Devlet ve
Universite hastanesinde kendisi, eşi ve çocukları ile mevzuat uyarınca bakmakla yükümlü olduğu ana ve babasının hastalığının tedavisinin mümkün olmadığına ilişkin sağlık kurulu raporunu kuruma ibraz etmesi halinde yerine getirilebilir.” hükmü gereğince değerlendirilmekte olup, Batman ilinde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunmadığından karşılanamadığı,
2.6. Başvuranın eşi dilekçesinde eş durumu mazeretine istinaden talebine önceki yazımız ile cevap verildiği, annesinin sağlık sorunları nedeniyle Batman iline atanma talebinde bulunmuş ise de annesine kanunen bakmakla yükümlü olduğuna dair belge ibraz etmediği, diğer taraftan kardeşlerinin
Batman ilinde ikamet ettiklerinin anlaşılmış olduğu ve ayrıca Batman ilinde bugün itibarıyla halen boş pozisyon bulunmadığından talebinin karşılanamadığı hususunun bildirildiği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
3.1 ) “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde “Devletin temel amaç ve görevleri,
Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
3.2. Ailenin korunması ve çocuk hakları 41 inci maddesinde; “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/4 md.) Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir.
3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına
İlişkin Esasların “Kurum içi yer değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde (Ek: 2/3/20092009/14799) “Sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapılamaz.
Sözleşmeli personelin kurum içi yer değişikliği ise aşağıdaki hallerde Kurumca gerçekleştirilebilir…
b) Personelin eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması, geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması ve kamu personeli olan eşin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması kaydıyla yerine getirilebilir…”,
hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hazırlanan Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran sözleşmeli büro personeli olarak Tekirdağ Ticaret İl Müdürlüğünde göreve başladığını, eşinin
Batman Beşiri Devlet Hastanesinde 4/D sürekli işçi olarak veri giriş kontrol işletmeni olarak görev yaptığını ifade ederek Tekirdağ Ticaret İl Müdürlüğünde fiilen iki yılını tamamlamış olması ve eşinin
Tekirdağ iline tayininin yapılması mümkün olmaması sebebiyle Batman iline tayininin yapılmasını, mümkün olmaması halinde Diyarbakır, Siirt veya Mardin iline tayininin yapılmasını talep etmektedir.
8. Başvuru konusuna ilişkin idare tarafından verilen cevapta; Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Esaslar’ın Ek 3 üncü maddesi (§5) hükmü ve hizmetin gerekleri ile boş pozisyon olmaması nedeniyle başvuranın talebinin yerine getirilmesinin mümkün bulunmadığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının yazısı gereğince de çevre illere atamasının yapılmasının da mümkün olmadığı ifade edilmiştir (§2.4).
9. Sözleşmeli personelin kurum içi yer değişikliğine ilişkin, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Esaslarda; eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği talebinin, personelin vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması, geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması ve kamu personeli olan eşin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması kaydıyla yerine getirilebileceği hüküm altına alınmıştır.
/
10. Aile birliği mazereti nedeniyle yer değişikliği talep eden başvuranın, Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek 3 üncü maddesinde belirtilen şartları taşıyıp taşımadığına ilişkin;
10.1. Dosya kapsamında yer alan, İdareden gelen yazıda, başvuranın 05/03/2019 tarihinde atandığı belirtilmekte olup bu kapsamda; aile birliği mazereti nedeniyle yer değişikliği talep eden başvuranın, söz konusu Esasların Ek 3 üncü maddesinde belirtilmiş olan şartlardan vizeli olduğu birimde en az bir yıl çalışmış olma şartını taşıdığı,
10.2. İdarenin Kurumumuza verdiği cevapta, kadro durumu için ise başvuranın pozisyonunda Batman ilinde boş pozisyon bulunmadığı, dolayısıyla personelin geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması şartının da sağlamadığı,
10.3. Başvuranın kurum içi yer değişikliği talebiyle Kurumuna verdiği ve idarenin yazısı ekinde
Kurumumuza gönderilmiş olan yazıda; eşinin, Batman Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Batman Beşiri Devlet
Hastanesinde 4/D sürekli işçi kanunu kapsamında veri giriş kontrol işletmeni olarak görev yaptığı, Sağlık
Bakanlığının05/02/2021 tarihli yazısında “… idaremize, kadro ve ihtiyaçlar çerçevesinde naklen tayin hususunda kamu hizmetinin yürütülmesinde çalıştığı yerde hizmetine duyulan ihtiyacın ön plana çıkarılarak atama yapma yetkisi verildiği açıkça görülmektedir.. genel müdürlüğümüzce yapılan personel ihtiyacı planlaması hususunun göz ardı edilemeyeceği… hal bu iken adı geçenin talebi, ayrılmak ve atanmak istediği ildeki kadro ve personel ihtiyaçları ile toplu iş sözleşmesinin iş ve işyeri değişikliği başlıklı 19 uncu maddesi uyarınca kadro ve ihtiyaçlar çerçevesinde değerlendirilerek COVİD-19 salgını nedeniyle pandemi sürecinde istihdam edildiği kadro/branşta batman ilinde personele ihtiyacı olduğu ve hizmetine duyulduğundan uygun görülmediği” açıklamalarına yer verilmiş olup, bu kapsamda pandemi sürecinde olunduğundan idarenin bu açıklamasının eşin kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan bir görevde bulunması şartının kapsamında değerlendirilmesi hakkaniyet gereği yerinde olacağı, değerlendirilmektedir
11. Diğer yandan, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek 3 üncü maddesiyle sözleşmeli personelin aile birliği mazeretine bağlı olarak yer değişikliği talebinde bulunabileceği yönündeki düzenlemede, ilgililerin bu yöndeki talebinin kabul edilip edilmemesi konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı görülmektedir. Ancak, idarenin takdir yetkisine sahip olması keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye mevzuatla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdarenin takdir yetkisini kullanırken; kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmesi, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranması, eşitlik ve hakkaniyet kuralını gözetmesi, orantılılık ilkesine uyması, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uyması; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanması gerekmektedir.
12. Anayasamızın “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” başlıklı üçüncü bölümünün 41 inci maddesinde; ailenin Türk toplumunun temeli olduğu vurgulanmış, Devletin, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunmasını ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirler alması ve teşkilatını kurması hükme bağlamıştır.
13. Bu düzenleme ile ailenin korunmasına yönelik olarak devlete verilen görevin öngörüldüğü şekliyle yerine getirilebilmesinin temel koşullarından birisinin de aile birliğinin sağlanması olduğu; aksi bir uygulamanın ise, ailenin huzurunu temelden sarsarak maddi ve manevi anlamda toplum açısından giderilmesi çok zor olan zararları beraberinde getireceği, böylesi bir durumun ise, günümüzün evrensel anlamda kabul görmüş sosyal ve hukuk devleti anlayışıyla da bağdaşmayacağı ortadadır (Danıştay 2.
/
Dairesinin 27/02/2017 tarihli ve YD:2016/14817 Esas sayılı kararı). Bu çerçevede, 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi kapsamında çalıştırılan sözleşmeli personelin haklarını düzenleyen Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esaslara 29/03/2009 tarihli ve 2009/14799 sayılı Bakanlara Kurulu Kararı ile eklenen Ek 3 üncü madde ile sözleşmeli personele eş durumuna (aile birliği mazeretine) bağlı yer değişikliği hakkı getirilmiştir.
14. Hâlihazırda Batman iline Aile birliği mazereti nedeniyle yer değişikliği talep eden başvuranın, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek 3 üncü maddesindeki şartları taşımadığından karşılanamayacağı, ancak başvuranın Tekirdağ ilinde görev yapması, eşinin ise Batman ilinde görev yapması ve iki il arasındaki mesafenin uzaklığı sebebiyle başvuranın aile birliğinin sağlanmasını teminen kadro durumu dikkate alarak makul bir zaman içinde tayin talebinin yerine getirilmesi için Ticaret
Bakanlığına tavsiyede bulunulmasına, aile, çalışma ve sosyal hizmetler bakanlığının 17/07/2020 tarihli sayılı yazısında “Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslara 29/03/2009 tarihli ve 2009/14799 sayılı Bakanlara Kurulu Kararı ile eklenen Ek 3 üncü maddesine ilişkin yapılan değerlendirmede hükmün getiriliş amacının aile birliğini sağlamak olduğu, bu amacın ise ancak sözleşmeli personelin eşinin görev yaptığı ile atanması ile gerçekleşebileceği değerlendirilmesinde bulunulmuşsa da somut olaya bakıldığında karayoluyla 18 saatlik mesafede çalışan başvuran ve eşinin aile birliğinin çevre illere yapılacak atamalarla da sağlanabileceği değerlendirilmektedir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Esasların Ek 3 üncü maddesinde belirtilen şartları taşımadığı anlaşılan başvuranın, eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliğinin Batman iline yapılması talebinin reddine, ancak başvuranın mazereti ve idarenin kadro durumu dikkate alınarak makul bir zaman içinde Batman iline mümkün olmaması halinde çevre illerde boş kadro olması halinde tayin talebinin yerine getirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
VII. KARAR
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiği takdirde, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE;
Başvuranın sözleşmeli personel olarak çalışmakta olduğu ve eş durumu özrü nedeniyle Batman iline atanmasının hukuken mümkün olmadığından talebinin REDDİNE,
Ancak, başvuranın mazereti ve idarenin kadro durumu dikkate alınarak makul bir zaman içinde Batman iline mümkün olmaması halinde çevre illerde boş kadro olması halinde tayin talebinin yerine getirilmesi için TİCARET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana ve gereği için TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Celile Özlem TUNÇAK
Kamu Başdenetçisi V.
/