|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın 3713 sayılı Kanun kapsamında, sınavsız olarak Genel İdare Hizmetleri Sınıfına atanma talebi incelenmiştir. İdarenin, belirli bir hukuki çerçeve içinde hareket etme zorunluluğu olduğu vurgulanarak, başvuranın talebinin hukuka uygun bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuranın, hizmetli kadrosundan Genel İdari Hizmetler Sınıfına geçişinin görevde yükselme niteliğinde olduğu ve bu nedenle 3713 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde sınav şartına tabi olduğu belirtilmiştir.
Başvuranın atama teklifinin yapıldığı tarihte ilkokul mezunu olması ve daha sonra lise eğitimini tamamlaması, mevcut mevzuat gereği atanma talebinin reddedilmesine neden olmuştur. Dolayısıyla, başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu karar, idarenin bağlı yetki çerçevesinde hareket etme zorunluluğunu ve mevzuatın öngördüğü şartların önemini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/13438-S.21.21583
BAŞVURU NO : 2021/13022
KARAR TARİHİ : 20/09/2021
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
6
BAŞVURUYA KONU İDARE : OSMANİYE VALİLİĞİ
3713 sayılı Kanun kapsamında göreve başladıktan sonra
BAŞVURUNUN KONUSU :
bitirilen lise öğrenimi nedeniyle Genel İdare Hizmetleri
Sınıfında bir kadroya sınavsız atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/07/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza şikâyet başvurusunda bulunan başvuran vekili başvuran şehit yakın ilkokul mezunu olarak hizmetli kadrosunda göreve başladığını, 03/02/2021 tarihi itibariyle lise tahsilini bitirdiğini, 3713 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesi ile unvan değişikliği yapılarak Yardımcı Hizmetler Sınıfından Genel İdari Hizmetler Sınıfına atanma imkânının olduğunu belirterek, Genel İdari Hizmetler Sınıfına tabi bir kadroya atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Osmaniye Valiliği İl Yazı
İşleri Müdürlüğünün 02/09/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle, başvuranın 657 Sayılı DMK göre Yardımcı Hizmetler sınıfında Hizmetli kadrosunda görev yaptığı, İl Özel İdareleri İle İl Özel İdarelerinin Üyesi Oldukları Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevdi
Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik hükümlerine tabi olması nedeniyle talebinin karşılanmasının mümkün olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 5.1. Ek 1 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, “Bu madde kapsamında atanacakların, atamalarının yapılacağı kadro veya pozisyonlar için sınavlara ilişkin hükümler hariç olmak üzere ilgili mevzuatında öngörülen nitelik ve şartları taşımaları zorunludur.”, 5.2. Ek 1 inci maddesinin altıncı fıkrasında, “Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul, ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonlara atama teklifleri
Devlet Personel Başkanlığınca yapılır. (…)” 5.3. Ek 1 inci maddesinin 25/07/2016 tarihli ve 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan 7 inci fıkrasına 06/02/2014 tarihli ve 6518 sayılı Kanun ile eklenen cümlesinde, “Bu madde kapsamında atama teklifi yapılarak göreve başlayanlar, niteliklerini taşıdıkları veya eğitim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadro ve pozisyonlara görev yaptıkları kamu kurum ve kuruluşlarınca atanabilir.”, 5.4. Bu fıkranın 14/04/2016 tarihli ve 6704 sayılı Kanunun 12 inci maddesiyle değiştirilmiş olan halinde, “Bu madde kapsamında göreve başlayan personel, Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara, kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanabilirler.”, 5.5.Geçici 15 inci maddesinde, “Bu maddenin yürürlük tarihinden önce, ek 1 inci madde kapsamında göreve başlayan personelden, Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alanlar, bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanırlar. İhraz etmiş bulundukları kadroların atandıkları kamu kurumlarında olmaması halinde ilgililer asli memurluğa atandıktan sonra bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanabilir.” 6. İl Özel İdareleri İle İl Özel İdarelerinin Üyesi Oldukları Mahalli İdare Birlikleri Personelinin
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin, 6.1. “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5 inci maddesinde, “(1)
Görevde yükselmeye tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir: (…) d) İdari hizmetler grubu; 1) Ayniyat saymanı, muhasebeci, kontrol memuru, eğitmen, 2) Bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni,
veznedar, anbar memuru, ayniyat memuru, gemi adamı, koruma ve güvenlik görevlisi, gişe memuru, memur, mutemet, tahsildar, şoför. (…)” 6.2. “Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için aranacak özel şartlar” başlıklı 7 inci maddesinde; “(…) h) Bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, veznedar, anbar memuru, ayniyat memuru, gişe memuru, memur, mutemet, tahsildar kadrolarına atanabilmek için; 1) En az ortaöğrenim mezunu olmak, 2) Veri hazırlama ve kontrol işletmeni ile bilgisayar işletmeni kadrolarına atanabilmek için ayrıca Milli Eğitim Bakanlığı onaylı bilgisayar işletmeni sertifikasına sahip olmak veya bitirdiği okulun ders müfredatında en az iki dönem bilgisayarla ilgili ders aldığını belgelemek veya bilgisayara ilişkin konularda kurumlarca açılan en az 60 saatlik hizmet içi eğitimlere katılıp başarılı olduğunu gösterir belgeye sahip olmak, 3) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde yer alan kadrolarda ayrı ayrı veya toplam en az iki yıl hizmeti bulunmak, (…) gerekir.”
Düzenlemeleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin re yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Kurumumuza şikâyet başvurusunda bulunan başvuran vekili başvuranın 3713 sayılı
Kanuna istinaden sınavsız olarak Genel İdari Hizmetler Sınıfına tabi bir kadroya atamasının yapılmasını talep etmektedir.
9. İdarenin nasıl işlem tesis edeceğinin sınırları önceden bir hukuk kuralıyla kesin olarak belirlenmişse, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetki söz konusudur. İdarenin bağlı yetki içinde tesis ettiği işlemlerde, sebep ve konu unsuru açısından takdir yetkisi söz konusu değildir. İdare, bağlı yetki durumunda, kanunun öngördüğü sebebi tespit ettiğinde yine kanunun öngördüğü işlemi yapmak zorundadır.
10. Konuya ilişkin daha önce talep edilen Devlet Personel Başkanlığı görüşünde, “3713 sayılı Kanununun
Ek-l inci maddesinin 14/04/2016 tarihli ve 6704 sayılı Kanunun 12 inci maddesiyle değiştirilmiş olan yedinci fıkrasında yer alan düzenlemenin, daha önce Kanunun Ek-l inci maddesi gereğince kamu görevine başlamış bulunan personelin Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama tekliflerinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibariyle ihraz etmiş oldukları unvanlara ilişkin kadrolara, diğer bir ifade ile kurumların görevde yükselme veya unvan değişikliği yönetmeliklerinde unvan değişikliğine tabi kadro veya pozisyon olarak gösterilen kadro veya pozisyonlara, mevzuatta aranan diğer koşullara sahip olmaları kaydıyla unvan değişikliği sınavlarına katılmaksızın atanabilmelerine imkân veren bir düzenleme olduğu tespitinden hareketle; “Teknisyen Yardımcısı” unvanlı kadrodan “Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni”, “Bilgisayar
İşletmeni”, “Santral Memuru” ve “Memur” kadrolarına veya diğer üst düzey kadrolara atanmanın görevde yükselme niteliğinde bir atanma olması sebebiyle, bahsi geçen personelin belirtilen madde hükmüne istinaden görevde yükselme sınavına tabi tutulmadan ifade edilen kadrolara atanmasının mümkün olmadığı” belirtilmiştir. (7/6/2016 tarihli ve E.340 sayılı yazı)
11. İlgili mevzuat hükümleri ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü çerçevesinde, başvuranın hizmetli kadrosundan Genel İdari Hizmetler Sınıfında yer alan memur veya VHKİ unvanlı kadrolara atamasının görevde yükselme mahiyetinde bir atama olduğu ancak 3713 sayılı Kanunda unvan değişikliği mahiyetinde kadrolara sınavsız atamaya yönelik düzenlemenin bulunduğu, bu nedenle başvuranın 3713 sayılı Kanun gereğince sınavsız atamaya ilişkin öngörülen hükme istinaden görevde yükselme sınavına tabi tutulmaksızın söz konusu kadrolara atanmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
12. Ayrıca, başvuruya konu 3713 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin yedinci fıkrasının 06/02/2014 tarihli halinde öğrenim durumları itibariyle sınava tabi olmaksızın atanma imkânının ilgili idarenin takdirine bağlı olarak atama teklifi yapılarak göreve başlayan ve öğrenim şartını taşıyan personel için öngörüldüğü ancak 14/04/2016 tarihinde yapılan değişiklik ile atama teklifinin yapıldığı tarihte ilgililerin öğrenim şartını taşımaları gerektiği şeklinde düzenlendiği, 25/07/2016 tarihinde ise söz konusu fıkranın yürürlükten kaldırıldığı görülmektedir.
13. Yürürlüğe konulan nihai değişiklik ile 3713 sayılı Kanun kapsamında, ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvana atanmaları düzenlendiğinden geçici 15 inci madde ile ek 1 inci madde kapsamında daha önce göreve başlayan personelin, hak kaybına uğramaması amacıyla atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanacakları hükme bağlanmıştır.
14. Başvuruda ise, başvuranın atama teklifinin yapıldığı tarihte ilkokul mezunu olduğu, atamasının yapıldığı tarihten sonra lise eğitimini tamamladığı, başvuru tarihi itibariyle başvuranın görevde yükselmeye tabi bir kadro unvanı olan memur veya VHKİ olarak atanma talebine imkan veren herhangi bir düzenleme mevcut olmadığından yürüklükte olan mevzuat itibariyle tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
15. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın 3713 sayılı Kanun gereğince hizmetli unvanlı kadrodan Genel İdari Hizmetler Sınıfında yer alan memur veya VHKİ unvanlı kadrolara atamasının yapılmasına ilişkin talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılığın bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa) kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adana İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve OSMANİYE VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/