Kurumlar arası nakil talebinin reddi ve muvafakat sürecinde haklı beklenti ve idareye güven ilkeleri değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/18413-S.21.29387

BAŞVURU NO : 2021/13604

KARAR TARİHİ : 30/12/2021

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne kurumlar arası naklen atamasının yapılması talebi hakkındadır

BAŞVURU TARİHİ : 12/08/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve

Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne kurumlar arası nakil için yapmış olduğu başvurunun 06.08.2019 tarihinde kabul edilerek çalışmakta olduğu Adalet Bakanlığından muvafakat talep edildiğini, Adalet Bakanlığının

10.12.2019 tarih – sayılı muvafakat verilmemesine ilişkin işleminin Ankara 6. İdare

Mahkemesinin 17.02.2020 tarih E: / , K: / sayılı kararı ile iptaline karar verildiğini, iş bu kararın 27.02.2020 tarihinde Adalet Bakanlığına e-tebligat yoluyla tebliğ edildiğini ve bunun üzerine Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına Adalet Bakanlığınca mahkeme kararı doğrultusunda muvafakat verildiğine dair yazı gönderildiğini, 2020 yılı Mart ayında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına giden bu yazı üzerine

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı kurumlar arası yer değişikliğini gerçekleştirmediğini, 2020 yılı Mart ayından itibaren ilgili Bakanlığı arayarak talebinin akıbetini sorduğunda talebinin beklemede olduğuna dair bilgi verildiğini, konu ile ilgili olarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel

Müdürlüğünün 04.08.2021 tarihli yazısında; muvafakat işlemlerinin yargılama sonucuna göre neticelenerek uzamış olması, Genel Müdürlüğe Cumhurbaşkanlığınca sınırlı sayıda verilen atama kontenjanları nedenleri ile kurumun öncelikli ihtiyaçları aradan geçen iki mali yıla yakın süre dikkate alındığında değişikliğe uğradığından naklen atama işleminin sonuçlandırılamadığından söz edildiğini, her ne kadar atama kontenjanlarından bahsedilmiş ise de atama için başvurmuş olduğu 05.08.2019 tarihinden sonra

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü için 75 kişilik kontenjan açılmış olduğunu, iki mali yıla yakın süre geçtiğinden söz edildiği ancak MAPEG’in verdiği muvafakat ile

Adalet Bakanlığından mahkeme kararı ile alınan muvafakat arasında geçen sürenin 6 aya yakın bir süre olduğunu, İdareye güven ilkesi gereği belirli bir süre dilekçe ile başvuru yapmadığını, Maden ve Petrol

İşleri Genel Müdürlüğünde çalışmasının maddi ve manevi varlığının gelişmesi bakımından daha faydalı olacağını ifade ederek kurumlar arası naklen atamasının yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden gönderilen Enerji ve Tabii Kaynaklar

Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün 16.09.2021 tarihli ve – – sayılı yazısında özetle; ’un 21.05.2019 tarihli ve

05.08.2019 tarihli dilekçeleri ile Genel Müdürlüğe nakil için yapmış olduğu başvurularına ilişkin

çalışmakta olduğu Adalet Bakanlığına 06.08.2019 tarihli ve sayılı yazı ile muvafakat talebinde bulunulduğu, Adalet Bakanlığından alınan 13.09.2019 ve sayılı cevabi yazıda; İcra Müdür ve

Yardımcıları ile İcra Kâtiplerinin Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin 32’nci maddesinin son fıkrasında yer alan “İcra müdür ve yardımcıları ile icra kâtiplerinin başka kuruma naklen atanabilmeleri için muvafakat talep edilmesi halinde; Bakanlığın personel ihtiyacı, ilgililerin bu görevlerde bulundukları süre ve atanmak istedikleri kadroların üst unvanlı olup olmaması ve niteliğine göre değerlendirme yapılır.” hükmü uyarınca adı geçenin Kurum emrinde hangi göreve atanacağının ve atanacağı unvanın üst unvan olup olmadığının yapılacak işleme esas olmak üzere Başkanlıklarına bildirilmesinin istenmesi üzerine,

24.10.2019 tarihli ve sayılı yazı ile adı geçenin bilgisayar işletmeni veya VHKİ kadrosundan

birisine atanmasının düşünüldüğünün bildirildiği, Adalet Bakanlığının 10.12.2019 tarihli ve – sayılı yazısı ile adı geçen personele muvafakat verilmediği, 2019 yılında Genel Müdürlük için toplamda 5+45=50 adet atama kontenjanı belirlendiği, Maden ve Petrol Uzman Yardımcısı unvanlı kariyer meslek alımı ve açıktan ilk defa teknik personel alımı için toplamda 45 personel alımı yapıldığı ve diğer verilen sınırlı kontenjandan ise avukat ve bilgisayar işletmeni gibi unvanlı personel için kullanıldığı, 2020 yılında

Genel Müdürlük için toplamda 5+20=25 adet atama kontenjanı belirlendiği, Müfettiş Yardımcısı unvanlı kariyer meslek alımı açıktan ilk defa teknik personel alımı için 20 kontenjan kullanıldığı, verilen sınırlı kontenjandan ise içdenetçi, mali hizmetler uzmanı gibi unvanlı personel alımı yapıldığı, diğer taraftan, başvurucu çalışmakta olduğu idarece muvafakat verilmemesi üzerine Ankara 6. İdare Mahkemesinde açmış olduğu iptal davası neticesinde verilen iptal kararı doğrultusunda Adalet Bakanlığınca muvafakat verildiğine dair yazının 20.04.2020 tarihinde Genel Müdürlüğe intikal ettiği, aradan geçen sure zarfında, Genel Müdürlükte başvurucunun atanacağı idari kadrolara, naklen veya özelleştirilen kurumlardan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından re’sen olmak üzere 24 personel için açıktan atama yapıldığı, Genel

Müdürlüğün 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ilk defa bağlı kuruluş şeklinde kurulduğundan, yeni teşkilata uygun olarak personel ihtiyacı da arttığı, Cumhurbaşkanlığı Kararı ile verilen yıllık sınırlı atama kontenjanının; Daire Başkanı, kariyer meslek elemanı, mühendis, tekniker, istatistikçi gibi teknik personel, avukat-hukuk müşaviri ve idari personel ataması için kullanılmakta olduğu, ayrıca, 2021 yılı kontenjanın 20 olarak belirlenmiş ve bu kontenjan kamu hizmetinin etkin ve verimli kullanılabilmesi için daha ziyade teknik personel alımında kullanılacağı, son olarak başvurucunun, mezuniyetinden ziyade halen bulunduğu kadro dikkate alınarak naklen atama talebinde bulunulmuş olduğu, o dönemdeki ihtiyacın idari kadrolardaki eksiklikten kaynaklandığı ve bu ihtiyacın sonradan karşılandığı ifade edilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;

3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”, 3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlığı altında yer alan 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı

74 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların

muvafakati ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür.”

6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun; “Kararların sonuçları” başlıklı 28 inci maddesinin ilk fıkrasında; “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.”, hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Yukarıda 1 numaralı paragrafta ayrıntısıyla yer verildiği üzere; Başvuranın; Enerji ve Tabii

Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne kurumlar arası nakil için yapmış olduğu başvurunun kabul edildiğini ancak açılan dava neticesinde çalışmakta olduğu Adalet Bakanlığınca mahkeme kararı doğrultusunda muvafakat yazısının verildiğini, akabinde geçen süre zarfında Enerji ve

Tabii Kaynaklar Bakanlığının kurumlar arası yer değişikliğini gerçekleştirmediğini, Maden ve Petrol İşleri

Genel Müdürlüğünde çalışmasının maddi ve manevi varlığının gelişmesi bakımından daha faydalı olacağı dolayısıyla kurumlar arası naklen atamasının yapılmasını talep etmektedir.

9. İdarenin 2 numaralı paragrafta ayrıntısıyla yer verildiği üzere bilgi ve belgelerinden; ’un nakil için yapmış olduğu başvurularına ilişkin çalışmakta olduğu Adalet Bakanlığına yazı ile muvafakat talebinde bulunulduğu, Adalet Bakanlığının başvuran tarafından Ankara 6. İdare

Mahkemesinde açılmış olan iptal davası neticesinde verilen iptal kararı doğrultusunda muvafakat verdiğine dair yazının 20.04.2020 tarihinde Genel Müdürlüğe intikal ettiğini, aradan geçen sure zarfında, Genel

Müdürlükte başvurucunun atanacağı idari kadrolara, naklen veya özelleştirilen kurumlardan Çalışma ve

Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından resen olmak üzere 24 personel için açıktan atama yapıldığı, başvurucunun, mezuniyetinden ziyade halen bulunduğu kadro dikkate alınarak naklen atama talebinde bulunulmuş olduğu, o dönemdeki ihtiyacın idari kadrolardaki eksiklikten kaynaklandığı ve bu ihtiyacın sonradan karşılandığı savunulmaktadır.

10. Anayasa Mahkemesi’nin 05.11.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 17.04.2008 günlü, E.2005/5, K.2008/93 sayılı kararında belirtildiği üzere; “Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.

Yasa kuralı, ilgili kişilerin mevcut şartlar altında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini makul bir düzeyde öngörmelerini mümkün kılacak şekilde düzenlenmelidir. “Öngörülebilirlik şartı” olarak nitelendirilen bu ilkeye göre yasanın uygulanmasında takdirin kapsamı ve uygulama yöntemi bireyleri keyfi ve öngöremeyecekleri müdahalelerden koruyacak düzeyde açıklıkla yazılmalıdır. Belirlilik, kişilerin hukuk güvenliğini korumakla birlikte idarede istikrarı da sağlar.” şeklindedir.

11. Yukarıda 5 numaralı paragrafta yer verildiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 74’üncü maddesine göre, memurların mezkûr Kanuna tabi kurumlar arasında naklinin gerçekleştirilebilmesi için maddede sayılan diğer şartların varlığının yanında, ilgilinin hâlihazırda görevli olduğu Kurum ile naklen atanmak istediği Kurumun muvafakatinin alınmış olması gerekmektedir. Bu doğrultuda başvuranın naklen atamasını kabul eden Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün

Adalet Bakanlığına 06.08.2019 tarihli ve sayılı yazı ile muvafakat talebinde bulunduğu, Adalet

Bakanlığınca başvuranın Ankara 6. İdare Mahkemesinde açmış olduğu iptal davası neticesinde verilen iptal kararı doğrultusunda muvafakat verildiğine dair yazısının 20.04.2020 tarihinde Maden ve Petrol İşleri

Genel Müdürlüğüne intikal ettiği, başvurucunun, mezuniyetinden ziyade halen bulunduğu kadro dikkate alınarak naklen atama talebinde bulunulmuş olduğu, o dönemdeki ihtiyacın idari kadrolardaki eksiklikten kaynaklandığı ve bu ihtiyacın sonradan karşılandığı gerekçesi ile idarece naklen atama işleminin tamamlanamadığı anlaşılmıştır.

12. Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri, İdarenin cevabi yazıları ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74 üncü maddesi gereğince atama suretiyle diğer bir kuruma geçmek isteyen memurun çalıştığı kurumdan muvafakat alması gerektiği, somut olayda başvuranın naklen atamasına ilişkin muvafakat yazısının 24.10.2019 tarihinde idarece istenildiği halde başvuranın çalışmakta olduğu kurum tarafından muvafakat verilmemesi dolayısıyla başvuranın Ankara 6. İdare Mahkemesinde açmış olduğu iptal davası neticesinde verilen iptal kararı doğrultusunda Adalet Bakanlığınca muvafakat verildiğine dair yazının 20.04.2020 tarihinde Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğe intikal ettiği, yaklaşık 6 aylık gecikmenin söz konusu olduğu, idarece;

“başvuranın mezuniyetinden ziyade halen bulunduğu kadro dikkate alınarak naklen atama talebinde bulunulmuş olduğu, o dönemdeki ihtiyacın idari kadrolardaki eksiklikten kaynaklandığı ve bu ihtiyacın sonradan karşılandığı” şeklinde açıklama ile başvuranın talebinin reddi işleminin; haklı beklentiye uygunluk ve idareye güven yönüyle hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusu kapsamında idarenin başvuranla ilgili işlemleriyle ilgili bilgi ve belgelerin, süresi içinde ve gerekçeli olarak

Kurumumuza gönderildiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket edildiği, ancak İdarenin daha önce naklen atama işlemini kabul ettiği halde mevzuata göre muvafakat işleminin başvurandan kaynaklanmayan nedenlerle iptal davası ile 6 ay kadar gecikmesi dolayısıyla naklen atama işleminden vazgeçmesinin

‘kazanılmış hakların korunması ve haklı beklentiye uygunluk’ ilkesine ve şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın naklen atanma işleminin tamamlanması için ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR

BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın başvurana ve gereği için ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi