Aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan fiyatların idarece ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmaması mümkün müdür (KİK)

Tokat Devlet Hastanesi Baştabipliğitarafından 25.01.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “10 Aylık Hastane Temizliği, Hasta Taşıma ve Çamaşır Yıkama Personeli Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Şbs Group İnş. Tem. Sağlık İlaçlama Yemek ve Gıda Enerji Dayanıklı Tüketim Malları San. ve Tic. Ltd. Şti. nin 19.02.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 20.02.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.02.2013 tarih ve 7303 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.02.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

            Başvuruya ilişkin olarak 2013/890 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Mert İnşaat Turz. Teks. Güv. ve Sist. Tem. Hizm. Tic. Ltd. Şti. tarafından idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında 228 işçiye verilmesi gereken yazlık ve kışlık kıyafetler için 19,16 TL bedel öngörüldüğü, idarece söz konusu tutarın ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesine rağmen ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı, idarece kıyafet giderinin tevsik edilmesi amacıyla sunulan belgelerin usulüne uygun olup olmadığının incelenmesi yanında belgelerdeki fiyat bilgilerinin de gerçeğe uygun olup olmadığının gerektiğinde piyasa araştırması ve ilgili yerlerden bilgi, belge istemek suretiyle araştırılarak karar verilmesi gerektiği, gerçeğe aykırı fiyatlar ile açıklamada bulunan isteklilerin belgeleri usulüne uygun olsa bile tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, istikrar kazanmış mahkeme kararlarının da bu yönde olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartnamenin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu hizmetin adının “10 Aylık Hastane Temizliği, Hasta Taşıma ve Çamaşır Yıkama Personeli Hizmet Alımı” olarak belirtildiği,

İdari Şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde,

“25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuatı gereğince ödenecek vergi (KDV hariç), resim, harç ile ulaşım giderleri teklif fiyata dahildir

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

10 Aylık Hastane Temizliği, Hasta Taşıma ve Çamaşır Yıkama Personeli hizmeti 228 (iki yüz yirmi sekiz) işçi ile yapılacaktır.

Resmi – Dini Bayram- 1 Mayıs günlerinde personel çalıştırılacak olup, bir günde üç vardiya personel çalıştırılacaktır. 07-15 vardiyasında (çamaşır yıkama için 08-16 vardiyasında 4 işçi)  69 işçi, 15-23 vardiyasında 35 işçi, 23-07 vardiyasında 35 işçi çalıştırılacaktır. 4857 sayılı kanunun 47. Mad. uyarınca her kişi için, her gün için bir günlük ücret ödenir. 2013 yılında 01 Mart – 31 Aralık arası  Resmi – Dini Bayram – 1 Mayıs günleri toplam 13,5 (on üç buçuk) gün ve bir günde çalışacak işçi sayısı (üç vardiyada) 139 olup bir yıl boyunca çalışılacak günler toplamı 1876,5`dır.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

Yüklenici tarafından karşılanacak yol masrafı aylık gün sayısı olarak 26 (yirmi altı) gün, yemek masrafı aylık gün sayısı olarak 26 (yirmi altı) gün esas alınacaktır.
Personelin yol gideri günlük brüt (2,60 TL) olarak hesaplanacaktır. Yüklenici, teklif fiyatına personel yol giderini dahil edecek ve bordroda gösterecektir. Çalışacak personelin yemek ihtiyacı idarenin yemekhanesinden karşılanacak ve bedeli yüklenicinin hak edişinden kesilecektir. Yemek bedelinin ayni olarak karşılanacağı kabul edilecektir. Bir işçi için bir günlük yemek bedeli 3,50-TLdir.

Yüklenici, çalıştırılacak personelin giyim bedelini ayni olarak karşılayacaktır.

25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Personelin iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranı %1,5 (bir nokta beş) olarak tespit edilmiştir.”düzenlemesinin yer aldığı, Sözleşme Tasarısının 9.1’inci maddesinde işe başlama tarihinin 01.03.2013, bitiş tarihinin ise 31.12.2013 olarak belirtildiği,

Teknik Şartname’nin “Temizlik ve Hasta Taşıma ve Çamaşır Yıkama Personelinin Kılık ve Kıyafetleri” başlıklı 8’inci maddesinin (d) bendinde “Her bir işçi için iki takım forma verilecektir. Takım, pantolon ve iş gömleği olmak üzere iki parçadan oluşacaktır. İş gömleği önden kapalı, yandan yırtmaçlı ve fermuarlı yakalı olacaktır. Kollar uzun ve düz olup, normal genişlikte olacaktır. Kumaş %67 polyester, % 33 viskon çekmez ve solmaz alpakadan olacaktır. Forma üzerinde yüklenici firmaya ait amblem olacaktır. Hasta Taşıma personeline ve çamaşır yıkama personeline de iki takım forma verilecektir. Formaların rengi temizlik personelinden ayrı renklerde olacaktır. Bu renkler idare tarafından belirlenecektir. Ayrıca tıbbi atıkların taşınmasında kullanılmak üzere 3 adet personele 9 çift eldiven, 3 çift çizme ve 9 adet özel koruyucu turuncu renkli tulum vereceklerdir. 3 kişiye normal temizlik işçisi forması verilmeyecektir.” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dâhil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde;

“78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Tebliğ’in 78’inci maddesindeki açıklamalar dikkate alındığında, başvuru konusu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olan bir hizmet alımı olduğu anlaşılmaktadır.

Anılan Tebliğ’in hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin 79’uncu maddesinde;

“79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

79.2. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde; amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki giderlerin genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir. Sözleşme giderleri ve genel giderler içinde değerlendirilmesi öngörülen giderler idari şartnamelerde “teklif fiyata dahil olan diğer giderler” kısmında belirtilmeyecektir.

79.3.  Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

….

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

….

79.4.2.8. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.(Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

….

79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

….

79.4.2.18. İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

….

79.5 Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat uyarınca kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklilerden idarece aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerekmektedir. Başvuru konusu ihalede teklif fiyata dahil olan giderler dikkate alındığında idarece belirlenen kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının 3.304.576,94 TL olduğu, dolayısıyla bu tutarın altında geçerli teklif veren ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan başvuru sahibinden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

İdarece anılan isteklilerden teklif bileşenlerine ilişkin açıklama istenilmiş, her iki isteklinin de açıklama vermesi ve verilen açıklamaların uygun bulunması üzerine ihalenin Mert İnşaat Turz. Teks. Güv. ve Sist. Tem. Hizm. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakılmasına, başvuru sahibi Şbs Group İnş. Tem. Sağlık İlaçlama Yemek ve Gıda Enerji Dayanıklı Tüketim Malları San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmesine karar verildiği görülmüştür.

İhale dokümanındaki düzenlemeler dikkate alındığında ihale konusu işin 228 adet personel ile 10 ay boyunca yürütüleceği, 228 adet personele brüt asgari ücretin ödeneceği, çalışan personele ayni olarak Teknik Şartname’de miktar ve özellikleri belirtilen iş kıyafetleri ile ayda 26 gün üzerinden idareye günlük 3,50 TL ödenmesi karşılığında yemek verileceği, çalışan personele ayrıca nakdi olarak ayda 26 gün üzerinden günlük 2,60 TL yol ücreti ödeneceği, ihale konusu işe ilişkin iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranın %1,5 olduğu anlaşıldığından, kıyafet gideri hariç asgari işçilik maliyeti ile % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler toplamının 3.288.024,14 TL olduğu, ihale konusu işteki aşırı düşük teklif açıklamasına konu hususun kıyafet gideri hariç asgari işçilik maliyeti, kıyafet gideri ile asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler olduğu tespit edilmiştir.

Mert İnşaat Turz. Teks. Güv. ve Sist. Tem. Hizm. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde,

3.288.046,94 TL olan teklif bedeli içerisinde 3.288.024,14 TL kıyafet gideri hariç asgari işçilik maliyeti ile % 3 oranındaki sözleşme ve genel gider, 19,16 TL kıyafet gideri ile % 3 oranındaki sözleşme ve genel gider ve 3,64 TL yüklenici kârı öngörüldüğü,

KİK İşçilik Modülü kullanılarak hesaplanan kıyafet gideri hariç asgari işçilik maliyeti ile % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler toplamının teklif edilmesi gereken kıyafet gideri hariç asgari işçilik maliyeti ile % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler toplamına eşit olduğu,

Kıyafet giderinin tedarikçiden alınan proforma fatura ile ekinde maliyet satış tutarı tespit tutanağı (EK-O.5) sunularak tevsik edildiği, proforma faturada 450 adet “İş Elbisesi (Takım)” için 0,04 TL birim fiyat, 9 çift “Eldiven” için 0,02 TL birim fiyat, 3 çift “Çizme” için 0,02 TL birim fiyat, 9 adet “Tıbbi Atık Tulum (Turuncu Renk)” için 0,04 TL birim fiyat teklif edildiği, proforma faturanın SMMM tarafından onaylanmış olduğu ve üzerinde “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin bulunduğu, proforma faturadaki fiyatların tutanaktaki fiyatlar ile uyumlu olduğu, ancak gerek proforma faturada gerekse söz konusu tutanakta teklife konu mamuller olarak Teknik Şartname’de istenilen pantolon ve iş gömleğinden oluşan bir takım formanın birim satış tutarı veya pantolon ve iş gömleğinin ayrı ayrı birim satış tutarlarının belirtilmesi gerekirken “İş Elbisesi (Takım)” fiyatının belirtilmesi nedeniyle açıklamada bulunulan kıyafet cinsinin Teknik Şartname’de belirtilen kıyafet cinsi ile aynı olmadığı,

Dolayısıyla, anılan isteklinin Teknik Şartname’de belirtilen kıyafet cinsine ilişkin açıklamada bulunmaması nedeniyle idarece aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli görülmesi işleminin yerinde olmadığı ve teklifinin bu nedenle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.15’inci maddesinin son paragrafında isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan proforma faturalar ile maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifinin reddedilmeyeceği ancak proforma faturalar ile maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderileceği açıklaması yer almaktadır. Dolayısıyla, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kıyafet giderine ilişkin sunulan fiyatların idarece ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi nedeniyle ilgili vergi dairesine bildirimde bulunulmakla birlikte teklifinin değerlendirme dışı bırakılmaması işleminde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Başvuru sahibinin şikayet dilekçesinde örnek verilen mahkeme kararının ise olaya özgü ve taraflar açısından bağlayıcı olması nedeniyle başvuru konusu olayda uygulanması olanağı bulunmamaktadır.

Bu itibarla başvuru sahibinin iddiası kısmen uygun bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Mert İnşaat Turz. Teks. Güv. ve Sist. Tem. Hizm. Tic. Ltd. Şti.ninteklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.