Çocuğun sağlık durumu nedeniyle il içi yer değişikliği talebinin reddi ve idarenin takdir yetkisi kullanımı değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/1728-S.22.2633

BAŞVURU NO : 2021/14447

KARAR TARİHİ : 08/02/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

Çocuğunun sağlık mazereti sebebiyle il içi yer değişikliği talebi.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 27/08/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, çocuğunun 2018 tarihinden itibaren kanser tedavisi gördüğünü, 3 yıldır ağır tedavi ve ameliyat sürecinde maddi ve manevi olarak çok yıprandıklarını, çocuğunun bu sene okula başlayacağını, eşinin de öğretmen olması nedeniyle çocuğunun bakım ve ihtiyaçları ile kendisinin de ilgilenmesi gerektiğini, çocuğunun raporunda da belirtildiği üzere özel gereksinimi olduğunu, 26/07/2021 tarihli dilekçesi ile norm fazlası olduğu ve evine 4 km uzaklıkta olan okulundan evine daha yakın bir eğitim kurumuna yine norm fazlası olarak atamasının yapılmasını istediğini, Kırşehir İl Milli Eğitim Müdürlüğünün cevabi yazısı ile sosyal bilgiler branşından il merkezinde boş norm olmadığından bahisle talebinin reddedildiğini, kendisinin zaten şu anki okulunda norm fazlası olarak görev yaptığını, norm fazlası olduğu bu okuldan yine başka bir okula norm fazlası olarak atamasının yapılacağını belirterek; raporla sabit olduğu üzere 6 yaşında olan çocuğunun gerek evdeki ve gerekse okuldaki temel ihtiyaçlarının aksamaması için, evine ve çocuğunun eğitim gördüğü okula yakın bir eğitim kurumuna atamasının yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi yazımıza istinaden Milli Eğitim

Bakanlığının 03/11/2021 ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Kırşehir ili merkez Muharrem Sayan Ortaokulu Sosyal Bilgiler Öğretmeni olan başvuranın, Kırşehir ili Boztepe İlçesi Boztepe Ortaokulu öğretmeni iken, İl Milli Eğitim Müdürlüğü Maarif Müfettişlerinin 22/10/2021 tarihli ve sayılı yazısı ekindeki Ön Raporda belirtilen gerekçeler nedeniyle, Kırşehir ili merkez Muharrem Sayan Ortaokuluna Valilik Makamından alınan 24/03/2021 tarihli ve sayılı olur ile soruşturmanın selameti açısından görevlendirildiği; daha sonrasında, başvuranın İl Milli Eğitim

Müdürlüğüne vermiş olduğu 17/03/2021 tarihli dilekçesi ile Muharrem Sayan Ortaokuluna kadrosu ile atanmak istediği ve çocuğunun sağlık durumu göz önüne alınarak Valilik Makamının 22/03/2021 tarihli

sayılı inha oluru ile Muharrem Sayan Ortaokulunun Sosyal Bilgiler branşında norm kadrosunun

1 (bir ) olması nedeniyle norm kadro fazlası olarak atandığı,

2.2. Merkez Muharrem Sayan Ortaokulu Sosyal Bilgiler öğretmeni başvuranın şu anda kadrosunun bulunduğu okulda haftada 10 saat dersinin olduğu, Pazartesi ve Çarşamba günleri derslerine girdiği ve dersinin olduğu Pazartesi gününe nöbetinin de ayarlandığı, 2.3. Ayrıca Kırşehir il merkezindeki eğitim kurumlarında Sosyal Bilgiler branşında 58 norm, 87 mevcut,

29 norm fazlası öğretmen bulunduğu, eğitim-öğretim yılı içerisinde il içi yer değişikliği işlemlerinin

Bakanlığın duyurduğu takvim doğrultusunda her sene yapıldığı ve norm kadro fazlası öğretmenler il içi yer değiştirme döneminde görev yaptığı okulda 3 yıllık çalışma şartı aranmadan alanlarında norm açığı bulunan eğitim kurumlarına başvuru yapabildiği, 2.4. Başvuranın kurumları aleyhine tazminat davası bulunduğu, tazminat talebine ilişkin gerekçenin çocuğunun sağlık durumu ve okul yönetimi ile ilgili olduğu, bu davada Yozgat İdare Mahkemesinin davanın reddine karar verdiği ve kanun yolu açık olduğundan kişi tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu ve sonuçlanmadığı, 2.5. Ayrıca başvuranın öğretmen olan eşi ’in, çocuğunun sağlık sorunları nedeniyle, İl Milli Eğitim Müdürlüğü Maarif Müfettişlerinin 24/02/2020 tarihli ve sayılı yazıları ekindeki inceleme raporu sonucunda, Akpınar İlçesi Akpınar Ortaokulu Fen Bilimleri öğretmeni iken 5442 sayılı İl İdaresi Kanununun 8/C maddesi gereğince Kırşehir ili merkezinde Fen Bilimleri branşında norm kadro açığı bulunan Cumhuriyet Ortaokuluna Valilik Makamının 27/02/2020 tarihli ve sayılı inha oluru ile atandığı, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.” 6. 25/06/1983 tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet

Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin, 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla değişik

72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle

atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.” 6.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “a) Yer değiştirme suretiyle atanma, aynı kurumda çalışan memurların, bu Yönetmelikte tespit edilen hizmet bölgelerine belirli süreler dahilinde

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 76 ncı maddesindeki esaslar çerçevesinde atanmasını, …

ifade eder.” 6.3. “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir. Sağlık mazeretine dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde memur aynı hizmet bölgesi içinde başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir.” düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın yer değişikliği talebinin reddi; henüz 6 yaşında ve kanser tedavisi görmekte olduğu anlaşılan başvuranın çocuğunun özel gereksinimleri ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak, çocuğun yüksek yararı temel alınarak, evine daha yakın bir okula naklinin yapılması hususunun, il içi yer değişikliği döneminde tekrar değerlendirilmesi için tavsiyede bulunulması yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, çocuğunun 2018 tarihinden itibaren kanser tedavisi gördüğünü, 3 yıldır ağır tedavi ve ameliyat sürecinde maddi ve manevi olarak çok yıprandıklarını, çocuğunun bu sene okula başlayacağını, eşinin de öğretmen olması nedeniyle çocuğunun bakım ve ihtiyaçları ile kendisinin de ilgilenmesi gerektiğini, çocuğunun raporunda da belirtildiği üzere özel gereksinimi olduğunu, 26/07/2021 tarihli dilekçesi ile norm fazlası olduğu ve evine 4 km uzaklıkta olan okulundan evine daha yakın bir eğitim kurumuna yine norm fazlası olarak atamasının yapılmasını istediğini belirterek; raporla sabit olduğu üzere 6 yaşında olan çocuğunun gerek evdeki ve gerekse okuldaki temel ihtiyaçlarının aksamaması için, evine ve çocuğunun eğitim gördüğü okula yakın bir eğitim kurumuna atamasının yapılmasını talep etmektedir.

9. Başvuru konusuna ilişkin olarak İdareden temin edilen bilgi ve belgelerden; başvuranın, Kırşehir ili merkez Muharrem Sayan Ortaokulu Sosyal Bilgiler Öğretmeni olduğu, Kırşehir ili Boztepe İlçesi Boztepe

Ortaokulu öğretmeni iken, İl Milli Eğitim Müdürlüğü Maarif Müfettişlerinin 22/10/2021 tarihli yazısı ekindeki Ön Raporda belirtilen gerekçeler nedeniyle, Kırşehir ili merkez Muharrem Sayan Ortaokuluna

Valilik Makamından alınan 24/03/2021 tarihli olur ile soruşturmanın selameti açısından görevlendirildiği, daha sonrasında, başvuranın 17/03/2021 tarihli dilekçesi ile Muharrem Sayan Ortaokuluna kadrosu ile atanmak istediği ve çocuğunun sağlık durumu göz önüne alınarak Valilik Makamının 22/03/2021 tarihli oluru ile Muharrem Sayan Ortaokulunun Sosyal Bilgiler branşında norm kadrosunun 1 olması nedeniyle norm kadro fazlası olarak atandığı, merkez Muharrem Sayan Ortaokulu Sosyal Bilgiler öğretmeni olan başvuranın şu anda kadrosunun bulunduğu okulda haftada 10 saat dersinin olduğu, Pazartesi ve Çarşamba günleri derslerine girdiği ve dersinin olduğu Pazartesi gününe nöbetinin de ayarlandığı, ayrıca Kırşehir il merkezindeki eğitim kurumlarında Sosyal Bilgiler branşında 58 norm, 87 mevcut, 29 norm fazlası öğretmen bulunduğu, eğitim-öğretim yılı içerisinde il içi yer değişikliği işlemlerinin Bakanlığın duyurduğu takvim doğrultusunda her sene yapıldığı ve norm kadro fazlası öğretmenler il içi yer değiştirme döneminde görev yaptığı okulda 3 yıllık çalışma şartı aranmadan alanlarında norm açığı bulunan eğitim kurumlarına başvuru yapabildiği, ayrıca başvuranın öğretmen olan eşi ’in çocuğunun sağlık sorunları

nedeniyle, İl Milli Eğitim Müdürlüğü Maarif Müfettişlerinin 24/02/2020 tarihli ekindeki inceleme raporu sonucunda, Akpınar İlçesi Akpınar Ortaokulu Fen Bilimleri öğretmeni iken 5442 sayılı İl İdaresi

Kanununun 8/C maddesi gereğince Kırşehir ili merkezinde Fen Bilimleri branşında norm kadro açığı bulunan Cumhuriyet Ortaokuluna Valilik Makamının 27/02/2020 tarihli oluru ile atandığı anlaşılmıştır.

10. 25/06/1983 tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurlarının

Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer

Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinde; memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerektiği kurala bağlanmıştır.

11. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.

12. “Kişilerin aile birliği gibi bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı)

13. Başvuran, çocuğunun sağlık mazereti ve özel gereksinimleri sebebiyle, il içi yer değişikliği talebinde bulunmuş olup; bu anlamda, başvuranın talebi, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme

Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği hükmü kapsamında değerlendirilemeyecektir.

14. Başvuru kapsamında idare tarafından yapılan açıklamada; başvuranın talebi üzerine, çocuğunun sağlık mazereti dikkate alınarak, ilçeden Kırşehir il merkezine atamasının yapıldığı, yine öğretmen olan eşinin de talebi üzerine çocuğunun sağlık mazereti dikkate alınarak ilçeden Kırşehir il merkezine atamasının yapıldığı, başvuranın çalışmakta olduğu okulda norm fazlası öğretmen olarak haftada 10 saat dersinin olduğu ve bu derslerinin de iki gün olacak şekilde ve nöbetlerinin de okulda dersinin olduğu bu günlerde olacak şekilde planlandığı, bu anlamda İdare tarafından başvuranın çocuğunun özel gereksinimlerinin giderilmesi adına destekte bulunulduğu anlaşılmakta olup; bu kapsamda, başvuranın görev yapmakta olduğu okulun 4 km uzaklıkta olduğu ve il içi yer değişikliği talebinde bulunduğu okulda norm kadro fazlası olduğu hususları göz önünde bulundurulduğunda, İdare tarafından başvuranın yer değişikliğinin yapılmaması işleminde takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığına dair bir bulguya rastlanılmadığı, bu anlamda

İdarenin işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.

15. Benzer konuda Kurumumuzun 15/06/2020 tarihli ve 2020/4807 sayılı Ret Kararında da; Başvuran tarafından, çocuğunun hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığına veya mevcut görev

yerinin çocuğunun sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğine dair eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınmış herhangi bir sağlık kurulu raporu sunulmadığı, diğer taraftan başvuranın tayin talebinin, yine başvuranın, hali hazırda çalışmakta olduğu ildeki personel ihtiyacı ile tayin olmak istediği ildeki kadroların dolu olması ve bu alanda ihtiyaç bulunmaması nedenleriyle reddedildiği hususları göz önünde bulundurulduğunda, idarece tesis edilen işlemin kamu yararı ve hizmet gereklerine dayandığı dolayısıyla başvurunun reddine karar verilmiştir.

16. Bunun yanı sıra, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmenin 3 üncü maddesinde; kamusal ya da özel sosyal yardım kuruluşları, mahkemeler, idari makamlar veya yasama organları tarafından yapılan ve çocukları ilgilendiren bütün faaliyetlerde, çocuğun yararının temel düşünce olduğu; taraf Devletlerin, çocukların bakımı veya korunmasından sorumlu kurumların, hizmet ve faaliyetlerin özellikle güvenlik, sağlık, personel sayısı ve uygunluğu ve yönetimin yeterliliği açısından, yetkili makamlarca konulan ölçülere uymaları hüküm altına alınmıştır. Anılan Sözleşme hükmü kapsamında, henüz 6 yaşında ve kanser tedavisi görmekte olduğu anlaşılan başvuranın çocuğunun özel gereksinimleri ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak, çocuğun yüksek yararı temel alınarak, evine daha yakın bir okula naklinin yapılması hususunun, il içi yer değişikliği döneminde tekrar değerlendirilmesinde fayda bulunduğu ayrıca değerlendirilmektedir.

17. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdare tarafından başvuranın yer değişikliğinin yapılmaması işleminde takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığına dair bir bulguya rastlanılmadığı, bu anlamda İdarenin işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Yozgat İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle; Başvuruya konu il içi yer değişikliği talebinin REDDİNE, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi