Akademik personel alım ilanında “sahabe ile ilgili çalışma yapmak” şartının hukuka uygunluğu ve liyakat ile fırsat eşitliği açısından değerlendirilmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/541-S.22.833

BAŞVURU NO : 2021/15338

KARAR TARİHİ : 12/01/2022

RET KARARI TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Doktor öğretim üyesi kadrosu için “sahabe ile ilgili çalışma yapmak”

BAŞVURUNUN KONUSU :

şartını içeren ilanın hukuka aykırılığının tespit edilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 09/09/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, 23.06.2021 tarihli ve 31520 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Tekirdağ Namık Kemal

Üniversitesi Rektörlüğü’nden akademik personel alım ilanında Namık Kemal Üniversitesi İlahiyat

Fakültesi Temel İslam Bilimleri Hadis Ana Bilim Dalında istihdam edilmek üzere alınacak doktor öğretim üyesi kadrosu için “sahabe ile ilgili çalışma yapmak” şartı arandığı, getirilen bu şartın bilimsel kaliteyi artırma amacına yönelik objektif nitelikte olmadığı, belirli bir kişiyi tanımlar nitelikte olduğu dolayısıyla söz konusu şart, liyakat ve fırsat eşitliğini engellemek, tecrübe, birikim ve gerekli puanlamada rekabet edilemeyeceği düşüncesiyle rakibi saf dışı etmek amacıyla getirildiği, idarece kişi tercihi yapılarak aynı fakültedeki iki öğretim görevlisinden birinin çalıştığı bir makale konusu özel şart yapıldığı, 7 yıldır fakültede ders veren ve 3 buçuk yıldır kadro bekleyen şahsının müracaat hakkı bilimsel ve etik olmayan bir şekilde engellendiği dolayısıyla ilgili ilanın hukuka aykırılığının tespit edilmesi ve gereğinin yapılması talebiyle yapmış olduğu 06/07/2021 tarihli başvurusunun Kurumca, idari başvuru yolları tüketilmediği gerekçesiyle yapılan başvurunun ilgili idarelere (YÖK ve Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğüne)

gönderildiğini, ilgili Gönderme Kararına istinaden idarelerin cevaplarının tarafına tebliğ edildiğini, verilen cevaba göre mağduriyetinin devam ettiğini belirterek Namık Kemal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Temel

İslam Bilimleri Hadis Ana Bilim Dalında istihdam edilmek üzere alınacak doktor öğretim üyesi kadrosu için “sahabe ile ilgili çalışma yapmak” şartını içeren ilanın hukuka aykırılığının tespit edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğünün 08/11/2021 tarih ve E- sayılı cevabi yazısında özetle; ilgili ilanın tamamen

mevzuat çerçevesinde (YÖK Başkanlığının mevcut kadroları onaylaması akabinde işlemlerin gerçekleştirildiği) 23.06.2021 tarihli ve 31520 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Üniversitenin İlahiyat

Fakültesi Hadis Anabilim Dalına eğitim ve öğretim faaliyetinin ihtiyacına binaen gerçekleştirildiği, kişiye özgü olmayıp tamamen akademik işleyişin sürmesi adına yapılan idari eylem olarak görülmekte olduğu, üniversite tarafından hiç bir şekilde kişiye özel ilan çıkılmasının söz konusu olmadığı, işlemin 2547 Sayılı

Yükseköğretim Kanunu ve Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğine göre yapıldığı, İlahiyat Fakültesi Dekanlığınca konu hakkında yapılan değerlendirme sonucunda, “…söz konusu kadroya ait ilanın, Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinin 3. maddesine 9/3/2021 tarihli ve

31418 saylı Resmi Gazete’de yayınlanan Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinde

Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğe eklenen “İlana başvuru koşulu olarak adayların lisansüstü tez veya uzmanlık tez adlarının bir kısmı veya tamamı yazılamayacağı gibi ilanda sadece belirli bir adayı tanımlayan özel şartlara da yer verilemez.” hükmüne aykırı olmadığı; 07/07/2021 tarihinde ilan edilen

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi öğretim üyesi alım ilanında yer alan Hadis Ana Bilim Dalı Dr.Öğr.

Üyesi için ilan edilen şartın “Hadis alanında doktora yapmış olmak, Sahabe ile ilgili çalışma yapmış olmak.” şeklinde olduğu, ilanda belirli bir adayı tanımlayan özel bir şarta yer verilmediği, sahabe konusunun hadis alanının genel konularından olduğu, söz konusu kadroya iki kişinin müracaat ettiği, akademik kadro şartlarının İlahiyat Fakültesi Hadis Ana Bilim Dalı, Temel İslam Bilimleri Bölüm kurulu ve fakülte yönetim kurulu kararları ile Rektörlük Makamına arz edildiği”, şikayetçinin sözünü ettiği iddialarına ilişkin delil sunamadığı, başvuranın puanının kazanan adaydan daha fazla olduğunu iddia ettiği ancak bu hususta delil sunamadığı, şikâyet konusu talebe ilişkin olarak an itibarı ile şikâyet sahibi tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış herhangi bir davanın bulunmadığı ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 4/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun, 5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin “m” bendinde; “Öğretim Üyeleri: Yükseköğretim kurumlarında görevli profesör, doçent ve doktor öğretim üyeleridir.” 5.2. “Doktor Öğretim Üyesi” başlıklı 23 üncü maddesinde; “a) Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır. Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler.

b) Doktor öğretim üyeliğine atanabilmek için, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak gerekir.

c) Yükseköğretim kurumları, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama için Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler.

6. 12/06/2018 tarihli ve 30449 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve

Atanma Yönetmeliğinin, 6.1. “Genel şartlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre doktor öğretim üyesi, doçent ve profesör kadrolarına atanabilmek için; a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesindeki genel şartlara sahip olmak, b) Yükseköğretim kurumlarının, 2547 sayılı Kanunun 23 üncü, 24 üncü ve 26 ncı maddeleri uyarınca belirlenerek Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış öğretim üyeliğine yükseltilme ve atanmayla ilgili ek koşullar varsa, bu koşulları sağlamış olmak, gerekir.

6.2. “Doktor Öğretim Üyesi Kadrolarına Atanma” başlığı altında, “Atanma şartı” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1) Doktor öğretim üyesi kadrolarına başvurabilmek için doktora veya tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık ya da sanatta yeterlik eğitimini tamamlamış olmak gereklidir.” 6.3. “Başvuru ve atanma süreci” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Doktor öğretim üyesi kadrolarına başvuranlar özgeçmişlerini, bilimsel çalışma ve yayınlarını dört nüsha olarak ilgili dekanlık veya müdürlüğe teslim eder.

(2) Fakültelerde dekan, diğer birimlerde müdür; ilan edilen kadrolar için adayların durumlarını incelemek üzere, en az biri başka üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünden olmak üzere adayın başvurduğu bilim alanı ile ilgili olan üç profesör veya doçent kadrosunda bulunan doçenti, ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde tespit eder. İlan edilen kadronun bulunduğu birimin bölüm başkanının, profesör veya doçent kadrosundaki doçent olması halinde, tespit edilecek üç profesör veya doçent kadrosundaki doçentten biri olarak belirlenmesi zorunludur.

(3) Dekan veya ilgili müdür her aday için bu öğretim üyelerine, adaylarla ilgili bilimsel yayın ve çalışmalara ilişkin dosyaları göndererek bir ay içerisinde yazılı görüşlerini bildirmelerini ister. Dosya inceleme sonuçlarının bir ay içinde gelmemesi halinde aynı usulle tespit edilen başka profesör veya doçente dosyalar incelenmesi için gönderilir.

(4) Dekan veya ilgili müdür yazılı görüşlerin alınmasından sonra ilk yönetim kurulu toplantısında aday veya adaylar hakkında ayrı ayrı görüş alır. Bir açık kadroya birden fazla adayın başvurması halinde yönetim kurulu gerekçeli olarak tercihini belirtir. Dekan veya ilgili müdür kanaat ve önerilerini rektöre sunar. Rektör atamanın yapılıp yapılmayacağına karar vererek gerekli işlemleri yürütür…” düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Başvuran, 23.06.2021 tarihli ve 31520 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Tekirdağ Namık Kemal

Üniversitesi Rektörlüğü’nden akademik personel alım ilanında Namık Kemal Üniversitesi İlahiyat

Fakültesi Temel İslam Bilimleri Hadis Ana Bilim Dalında istihdam edilmek üzere alınacak doktor öğretim üyesi kadrosu için “sahabe ile ilgili çalışma yapmak” şartını içeren ilanın hukuka aykırılığının tespit edilmesini talep etmiştir.

9. Başvuru konusuna ilişkin olarak Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yapılan açıklamada, söz konusu kadroya ait ilanın, Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinin 3.

maddesine 9/3/2021 tarihli ve 31418 saylı Resmi Gazetede yayınlanan Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve

Atanma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğe eklenen “İlana başvuru koşulu olarak adayların lisansüstü tez veya uzmanlık tez adlarının bir kısmı veya tamamı yazılamayacağı gibi ilanda sadece belirli bir adayı tanımlayan özel şartlara da yer verilemez.” hükmüne aykırı olmadığı; 07/07/2021 tarihinde ilan edilen Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi öğretim üyesi alım ilanında yer alan Hadis Ana

Bilim Dalı Dr.Öğr. Üyesi için ilan edilen şartın “Hadis alanında doktora yapmış olmak, Sahabe ile ilgili çalışma yapmış olmak.” şeklinde olduğu, ilanda belirli bir adayı tanımlayan özel bir şarta yer verilmediği, sahabe konusunun hadis alanının genel konularından olduğu, söz konusu kadroya iki kişinin müracaat ettiği savunulmuştur.

10. Mevzuat yönünden yapılan inceleme neticesinde; doktor öğretim üyesi kadrosuna atanabilmek için; Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadrolarının rektörlükçe ilan edileceği, ilan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isteyeceği ve Yükseköğretim kurumlarının, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama için Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebileceği 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda hüküm altına alınmıştır. Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde ise, doktor öğretim üyesi, doçent ve profesör kadrolarına atanabilmek için; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun

48 inci maddesindeki genel şartlara sahip olmak gerektiği düzenlenmiştir. Anılan Yönetmeliğinin Doktor

Öğretim Üyesi Kadrolarına Atanma sürecine ilişkin 6.3. Paragrafta belirtilen hükmünde, nihai olarak

Rektör tarafından, atamanın yapılıp yapılmayacağına karar verilerek gerekli işlemleri yürüteceği düzenlenmiştir.

11. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İlahiyat Fakültesi Temel İslam Bilimleri

Hadis Ana Bilim Dalında istihdam edilmek üzere alınacak doktor öğretim üyesi kadrosu için “sahabe ile ilgili çalışma yapmak” şartı aranmasının belirtilen hususta müfredat kapsamında; Hadis Tarihi (Arapça), Hadis Usulü (Arapça), Hadis Metodolojisi ve Tarihi I, Klasik Hadis Metinleri I derslerinde işlendiği dolayısıyla bu dersleri veren öğretim üyesinin bilgi birikiminin ve bilimsel çalışmalarının olması gerektiği değerlendirilmiştir. İlan edilen kadroya 2 kişinin başvuru yaptığı dolayısıyla belli bir kişiye yönelik olmadığı anlaşılmıştır. Netice itibariyle; “sahabe ile ilgili çalışma yapmak” şartının bilimsel kaliteyi artırma amacına yönelik objektif nitelikte olmadığına, belirli bir kişiyi tanımlar nitelikte olduğuna, liyakat ve fırsat eşitliğini engellediğine, tecrübe, birikim ve gerekli puanlamada rekabet durumunu engellediğine ve kişiye özgü olmak suretiyle rakibi saf dışı etmek amacına hizmet ettiğine dair bir bulguya rastlanılmadığı, bu anlamda Üniversite idaresinin işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Tekirdağ İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi