|
ÖZET: Başvuran, 11/10/2014 tarihinde Vergi Başmüfettişliğine atanması gerektiğini, ancak 13/06/2019 tarihinde 1. derece ve kademe özlük hakkına ulaştığını belirterek, bu tarihler arasında yoksun kaldığı mali haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep etmiştir. İstanbul 11. İdare Mahkemesi, başvuranın atama koşullarını sağladığını tespit ederek, 16/12/2020 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğine hükmetmiştir. İdare, mahkeme kararına uymak yerine, başvuranın kaybı olmadığını öne sürerek talepleri reddetmiştir.
Danıştay, idarenin mahkeme kararına uymak zorunda olduğunu, kararın gereklerini yerine getirmemenin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir. Başvuranın 11/10/2014 tarihinde Vergi Başmüfettişliğine atanma koşullarını taşıdığı ve idarenin bağlı yetkisi bulunduğu, dolayısıyla atamanın zorunlu olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın özlük ve mali haklarının, mahkeme kararına uygun olarak, 16/12/2020 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. İdarenin başvuranın taleplerini reddetmesi, hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4439-S.22.6750
BAŞVURU NO : 2021/16728
KARAR TARİHİ : 01/04/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : VERGİ DENETİM KURULU BAŞKANLIĞI
Mahkeme kararına rağmen ödenmeyen mali haklarının ödenmesi
BAŞVURUNUN KONUSU :
talebi
BAŞVURU TARİHİ : 01/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan özetle; Vergi Başmüfettişliğine atanmak ve zamanında atanamamadan kaynaklı mali haklarının hesaplanarak tarafına ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun 02/12/2020 tarihinde reddine ilişkin işlemin iptali ile Vergi Başmüfettişliği kadrosunu 11/10/2014 tarihi itibariyle hak ettiği halde 1. Derece ve 1. Kademe özlük haklarına 13/06/2019 tarihinde ulaşması sebebiyle aradaki süre boyunca doğan özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebiyle açmış olduğu idari dava sonucunda İstanbul 11. İdare Mahkemesinin / esas nolu davada 01/09/2021 tarih, / nolu kararla talebinin yerinde bulunarak işlemin iptal edildiğini, mahkeme kararında net olarak 11/10/2014 tarihinde Vergi Başmüfettişliğine atanması gerektiğine yer verilerek, atanmama nedeniyle ortaya çıkan ve ödenmesi gereken mali hakkın hesaplanarak, dava açma tarihi olan 16/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verildiğini, mahkeme kararının uygulanması için 23/09/2021 tarihinde başvuru yaptığını, gelen cevabi yazıda ise 13/06/2019 tarihinden itibaren 1.derecenin 1.kademesinden müfettiş maaşı ödemesi yapıldığına yer verilerek 1.derece başmüfettiş maaşı arasında herhangi bir mali fark olmaması nedeniyle kaybın bulunmadığının belirtildiğini, ancak mahkeme kararında açıkça 11/10/2014 yılında atanması gerektiğinin belirtildiğini, bu durumda arada ciddi bir mali kaybının olduğunu belirterek, 11/10/2014 tarihi itibariyle hak ettiği halde 13/06/2019 tarihinde 1.derece ve kademe özlük hakkında ulaşması nedeniyle yasal faiz dahil 139.715,20 TL ödenmeyen mali hak kaybının ve 280,40
TL mahkeme masrafının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelere cevaben Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının 17/12/2021 tarih, sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Vergi Başmüfettişi ’nin taleplerinin mahkeme kararları çerçevesinde karşılandığı,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 129 uncu maddesinde; “…..Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.
………. ”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Kararların sonuçları” başlıklı 28 inci maddesinde;
“Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.”,
6. 375 sayılı KHK’nin “Vergi Müfettişi İstihdamı” başlıklı Ek 32 nci maddesinde; “…….Yardımcılık dönemi dahil Vergi Müfettişi olarak en az on yıl çalışan ve Vergi Müfettişliğine atanma tarihi sonrasında en az altı yıl performans değerlendirmesinde başarılı olanlar, Vergi Başmüfettişi kadrolarına atanırlar.”,
7. Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliğinin “Vergi Başmüfettişliğine yükselme” başlıklı 34 üncü maddesinde; “Yardımcılık dönemi dahil Vergi Müfettişi olarak en az on yıl çalışan ve Vergi Müfettişliğine atanma tarihi sonrasında en az altı yıl performans değerlendirmesinde başarılı olanlar, Vergi Başmüfettişi kadrolarına atanırlar.”,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka aykırılık bulunduğu tespit edildiğinden, idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, 11/10/2014 tarihi itibariyle Başmüfettişliği hak ettiği halde 13/06/2019 tarihinde 1.derece ve kademe özlük hakkına ulaşması nedeniyle yasal faiz dahil 139.715,20 TL ödenmeyen mali hak kaybının ve 280,40 TL mahkeme masrafının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
10. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığından istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare tarafından
Kurumumuza gönderilen belgeler incelenmiş, aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.
11. Başvuran, 11/04/2014 tarihi itibariyle başmüfettişliğe atanma koşullarını sağlamış olduğu, aradan geçen sürece kıdem esası dikkate alınmaksızın vergi başmüfettişliklerine atama yapıldığı, atamasının 5.5 yıla aşkın süredir gerçekleştirilmediği, ilgili mevzuata göre idarenin takdir yetkisinin bulunmadığı, bağlı yetkisi olduğundan atamasının zorunlu olduğu, dolayısıyla atama işleminin gerçekleşmemesi nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebiyle idari yargıya başvurduğu,
12. İstanbul 11. İdare Mahkemesinin 01/09/2021 tarih, E: / , K: / nolu kararında; dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava açıldığı tarih olan 16/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenmesine, 280,40 TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verildiği,
13. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu, İstanbul Bölge İdare
Mahkemesi Birinci İdare Dava Dairesinin 16/11/2021 tarih, E: / , K: / sayılı kararıyla istinaf başvurusunun reddedilerek idare mahkemesi kararının kesinleştiği,
14. İdare tarafından 10/12/2021 İstanbul 11. İdare Mahkemesine başvuru yapılarak mahkemenin 01/09/2021 tarih, E: / , K: / karar nolu ilamını tavzih talebinde bulunulduğu, mahkemenin 23/12/2021 tarihli ara kararıyla tavzih isteminin reddedildiği,
15. Başvuran, 04/10/2021, 19/11/2021 ve 07/01/2022 tarihlerinde İstanbul Sektörel-1 Denetim Daire
Başkanlığına tekrar başvuruda bulunarak İstanbul 11. İdare Mahkemesinin kararının yerine getirilmesini talep ettiği,
16. Ancak, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından Kurumumuza da verilen cevabi yazı ve eklerinde, başvuranın 13/06/2019 tarihinden itibaren 1. Derecenin 1. Kademesinden müfettiş maaşı ödemesi yapıldığı, 1. Derece müfettiş maaşı ile 1. Derece başmüfettiş maaşı arasında herhangi bir mali fark olmaması nedeniyle başvuranın kaybının bulunmadığı, mahkeme kararı doğrultusunda başvuranın talebinin karşılandığı hususlarının belirtildiği,
Anlaşılmış olup, Kurumumuza müracaat edilerek, mahkeme kararı doğrultusunda eksik yapılan ödemelerin tarafına ödenmesini talep edilmektedir.
17. 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 ve 3 üncü maddeleri gereğince 05/10/2021 tarihli Resmi
Gazetede yayımlanan karar ekinde başvuranın Vergi Başmüfettişliğine atanması nedeniyle kararda sadece mali yönden başvuranın talebi değerlendirilecektir.
18. Uyuşmazlığın İstanbul 11. İdare Mahkemesinin 01/09/2021 tarih, E: / , K: / nolu kararındaki “dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı tarih olan 16/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davacıya ödenmesine” hükmü dolayısıyla çıktığı,
19. İdare tarafından parasal hakların ödenmesi hususunda yapılacak bir işlem olmadığı değerlendirse de, karar hükmünün icrasında tereddüt yaşadığı, bu nedenle tavzih talep ettiği, ancak anılan mahkemenin 23/12/2021 tarihli ara kararında karar içeriğinin açık olduğu değerlendirilerek tavzih isteminin reddedildiği,
20. İstanbul 11. İdare Mahkemesinin 01/09/2021 tarih, E: / , K: / nolu karar içeriği ayrıntılı olarak değerlendirildiğinde; davanın başvuran tarafından 11/10/2014 tarihi itibariyle başmüfettişliğe atanma koşullarını sağladığı gerekçesiyle bu tarihten itibaren parasal hakların yasal faiziyle birlikte hesaplanması talebiyle açıldığı,
21. “15/07/2011 tarihinde vergi müfettişi kadrosuna atanan davacının 646 sayılı KHK’nin Geçici 12.
maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca Stajyer Gelirler Kontrolörü olarak atandığı tarihten itibaren vergi müfettişi kadrosunda görev yapmış sayılacağından, 11/10/2014 tarihi itibariyle vergi başmüfettişliği kadrosuna atanabilmek için 646 sayılı KHK ile eklenen Ek 29 uncu maddesinin 7 nci fıkrasında öngörülen
“Vergi Müfettişi olarak en az on yıl çalışma” koşulunu taşıdığı açıktır.
Öte yandan, 2012, 2013, 2014, 2015 yıllarında performans puanları gözetildiğinde, performans değerlendirmesi yönünden de başarılı olduğu, zira bu hususun davalı idarenin de kabulünde olduğundan
Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığınca davacının 2018 yılında ve 2020 yıllarında Vergi Başmüfettişliği kadrosuna atanmasının yapılması için Cumhurbaşkanlığı’na gönderilen liste ekinde bulunduğu görülmektedir.
Bu durumda, davalı idarenin, kanun gereğince bağlı yetki içerisinde bulunup takdir yetkisinde bulunmadığı, dolayısıyla mevzuata belirtilen şartları taşıyanların vergi başmüfettişi olarak atanması zorunlu olduğu dikkat alındığında, mevzuatta aranan şartları taşıdığı ve aradan 6 yıl gibi uzun bir süre geçtiği halde hukuki belirlilik ilkesine aykırı olacak şekilde davacının vergi başmüfettişi olarak atamasının yapılmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.” şeklinde hükme bağlandığı,
22. İdarelerin mahkeme kararlarına uymak zorunda oldukları, hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceğinin Anayasamız ile teminat altına alındığı, karar gereklerine göre işlemde veya eylemde bulunmanın hukuk devleti ilkesinin de bir gereği olduğu, idarelerin mahkeme kararlarının gereklerini hiç tesis etmemenin yanında eksik tesis etmenin de hizmet kusuru sayılacağı,
23. İstanbul 11. İdare Mahkemesinin yukarıda anılan kararında açıkça belirtildiği üzere, başvuranın 11/10/2014 tarihi itibariyle Vergi Başmüfettişliğine atanma koşulunu taşıdığı, 375 sayılı KHK’nin Vergi
Müfettişi İstihdamı başlıklı Ek 32 nci maddesi ile Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliğinin Vergi
Başmüfettişliğine yükselme başlıklı 34 üncü maddesindeki düzenlemeler uyarınca idarenin bağlı yetkisi bulunduğundan takdir yetkisinin bulunmadığı,
24. Bu doğrultuda, mahkeme kararı gereği ödenmemiş olan, 11/10/2014 tarihinden 1.derece ve kademeye atandığı 13/06/2019 tarihine kadar olan özlük ve mali haklarının davanın açıldığı 16/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte mahkeme masrafının da hesaplanarak başvurana ödenmesi gerektiği,
Anlaşılmış olup,
25. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan nedenlerle başvuranın taleplerinin idare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
26. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi
içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
11/10/2014 tarihinden 1.derece ve kademeye atandığı 13/06/2019 tarihine kadar olan özlük ve mali haklarının davanın açıldığı tarih olan 16/12/2020 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte mahkeme masrafının da başvurana ödenmesi yönünde makul sürede işlem tesis etmesi için Vergi Denetim Kurulu
Başkanlığına TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Vergi Denetim Kurulu
Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve VERGİ DENETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi