|
ÖZET: Başvuran, görevden uzaklaştırıldığı süreler için ek ders ücretlerinin ödenmesini talep etmiştir. İdare, 439 sayılı Kanun ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde, ek ders ücretinin fiilen yapılan derslere bağlı olduğunu belirtmiştir. Başvuranın görevde bulunmadığı sürelerde herhangi bir ders veya ek ders görevi yapmadığı için, bu süreler için ek ders ücreti ödenemeyeceği ifade edilmiştir.
657 sayılı Kanun’un 137. maddesi, görevden uzaklaştırma tedbirinin uygulanmasını düzenlerken, 141. maddesi bu süre içerisinde memurlara aylıklarının üçte ikisinin ödeneceğini belirtmektedir. Ancak, ek ders ücretinin ödenebilmesi için fiilen ders verilmiş olması gerektiği, bu nedenle başvuranın talebinin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Emsal yargı kararları da, fiilen yapılmayan dersler için ek ders ücreti ödenemeyeceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4680-S.22.7114
BAŞVURU NO : 2021/17212
KARAR TARİHİ : 06/04/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Makina teknolojileri öğretmeninin görevden uzaklaştırıldığı döneme
BAŞVURUNUN KONUSU :
ilişkin ek ders ücretlerinin ödenmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 09/10/2021
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, İlkadım Mesleki Eğitim Merkezi Müdürlüğünde makina teknolojileri alan şefi ve öğretmeni olarak görev yapmakta olduğunu, 14/10/2016 tarihinde açığa alındığını, 19/12/2017 tarihli Olur ile görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılarak 25/12/2017 tarihinde tekrar görevine başladığını, ilgili mevzuatta yer alan “Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir.” hükmü uyarınca göreve başlamasına müteakip tüm mali ve sosyal haklarımın tarafıma ödenmesi gerektiğini ancak açıkta kaldığı sürelere tekabül eden özlük, mali ve sosyal haklarından olan tüm alacaklarının ödenmediğini, bu sürelere tekabül eden hafta içi ek ders ücreti, işletmelerde mesleki eğitim (koordinatörlük) ücreti, atölye egzersiz ek ders ücretleri, nöbet görevi ek ders ücreti, Şubat 2016, Haziran 2016, Eylül 2016 Kalfalık ve
Ustalık ek ders ücretleri, 2017 yılı yaz ayında yapılan işletmelerde mesleki eğitim koordinatörlüğü ek ders ücretinin bugüne kadar tarafına ödenmediğini belirterek tüm ek ders ücretlerinin yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 1/2/2022 tarihli sayılı bilgi ve belge yazısına cevaben Milli Eğitim
Bakanlığının 18/02/2022 tarihli sayılı yazısında özetle;
2.1. Bilindiği gibi 5/3/1964 tarihli ve 439 sayılı Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli
Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında
Kanunun ek 1’inci maddesinde; “Anaokullarında, anasınıflarında, yetiştirme yurtlarında, okuma yazma kurslarında, gezici köy kurslarında görevli öğretmenler ile ilköğretim kurumlarında görevli sınıf öğretmenleri aylıkları karşılığında haftada 18 saat, branş öğretmenleri 15 saat ders okutmakla
yükümlüdürler. Bunlara; kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verilir.”
2.2. Belirtilen kurumlarda öğretmen ve yönetici olarak görev alanlarla diğer eğitim kurumlarında ve Milli
Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görev alanlardan kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı; birden fazla sınıf okutan öğretmenlere verilecek haftalık zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususlar 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesi hükümleri uyarınca düzenlenir…” hükmüne yer verilmiştir.
2.3. Bu kapsamda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89’uncu maddesinde; “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil) okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgili Bakanlığın teklifi ve Cumhurbaşkanı kararı (daha önce Bakanlar Kurulu kararı) ile tespit olunur.” hükmü yer almaktadır.
2.4. Bu hükümler çerçevesinde 16/12/2006 tarihli ve 26378 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin
Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararda; Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında görevli yönetici ve öğretmenler ile merkez ve taşra teşkilâtının diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları veya okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve benzeri diğer hususlar belirlenmiştir. Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında görevli öğretmenler, görev yaptıkları okulların özelliği ve alanları itibarıyla; “okul öncesi ve sınıf öğretmenleri”, “genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenleri” ve “atölye ve laboratuvar öğretmenleri” olmak üzere üç grupta toplanmıştır.
2.5. Sözü edilen Kararın 5’inci ve 6’ncı maddelerine göre; okul öncesi ve sınıf öğretmenleri haftada 18 saat aylık karşılığı, 12 saate kadar ek ders ücreti karşılığı; genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenleri haftada 15 saat aylık karşılığı, 15 saate kadar ek ders ücreti karşılığı; atölye ve laboratuvar öğretmenleri ise haftada 20 saat aylık karşılığı, 24 saate kadar da ek ders ücreti karşılığı ders okutmak durumundadır.
Anılan Kararın 25’inci maddesinin birinci fıkrasında ise; “Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır…” hükmü yer almaktadır.
2.6. Bu çerçevede aylığa bağlı özlük hakları kapsamında olmayan ek ders ücretinin makine teknolojisi öğretmenleri bakımından fiilen ders ve ek ders görevlerinin yapılmasına bağlı olarak ödendiği dikkate alındığında, görevde bulunmaması nedeniyle bu sürelerde fiilen yerine getirdiği veya getirmiş sayılacağı herhangi bir ders ve ek ders görevinden söz edilmesi mümkün olmayan ilgilinin, görevde bulunmadığı sürelere ilişkin ek ders ücretinden yararlandırılmasının mümkün bulunmadığı değerlendirilmektedir.
2.7. Kaldı ki birer örneği ekte gönderilen yargı kararlarında, öğretmenlere fiilen yapılmayan ders ve ek ders görevlerine bağlı olarak ek ders ücreti ödenemeyeceğine hükmedilmiştir.
Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 14/07/1965 tarih ve 12056 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun;
5.1. “Ders Görevi” başlıklı 89 uncu maddesinde “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile
Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur.”
5.2. “Görevden uzaklaştırma” başlıklı 137 nci maddesinde; “Görevden uzaklaştırma, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. Görevden uzaklaştırma tedbiri, soruşturmanın herhangi bir safhasında da alınabilir.”
5.3. “Görevden uzaklaştırılan veya görevinden uzak kalan memurların hak ve yükümlülüğü” başlıklı 141 inci maddesinde; “Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir.(…)”
5.4. “Memurun göreve tekrar başlatılması zorunlu olan haller” başlıklı 143 üncü maddesinde; “Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce: a) Haklarında memurluktan çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler; b) Yargılamanın men’ine veya bereatine karar verilenler; c) Hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar; ç) Görevlerine ve memurluklarına ilişkin olsun veya olmasın memurluğa engel olmayacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenenler; Bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır.”
6. 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve
Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının;
6.1. “Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinde “Bu Karar, Millî Eğitim Bakanlığının merkez ve taşra teşkilâtı ile Bakanlığa bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarını, hizmet içi eğitimleri, kurs ve seminerleri kapsar.”
6.2. “Aylık karşılığı ders görevi” başlıklı 5 inci maddesinde “(1) Kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli; a) Örgün ve yaygın eğitim kurumlarının müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcıları haftada 6 saat, b) Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri haftada 18 saat, c) Genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenleri haftada 15 saat, ç) Atölye ve laboratuvar öğretmenleri haftada 20 saat, ders
okutmakla yükümlüdürler. Bu yükümlülük öncelikle alanlarında, alanlarında ders bulunmayanlara ise ihtiyaç hâlinde ve istekleri üzerine alanları dışında ders görevi verilmek suretiyle yerine getirilir.”
6.3. “Ek ders görevi” başlıklı 6 ıncı maddesinde “(1) Kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli olup, aylık karşılığı ders görevini tamamlayan; a) Müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcılarına haftada 6 saate, b) Genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenlerine 6 saati zorunlu olmak üzere haftada 15 saate, c) Atölye ve laboratuvar öğretmenlerine 20 saati zorunlu olmak üzere haftada 24 saate, kadar alanlarında, alanlarında ek ders görevi verilemeyen veya kısmen verilebilenlere, ihtiyaç halinde ve istekleri üzerine alanları dışında da ek ders görevi verilebilir.”
6.4. “Görevin fiilen yapılması” başlıklı 25 inci maddesinde “(1) Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır. Ek ders ödemelerinden harcama yetkilisi, ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ve bu
Kararda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde ek ders görevinin gerçekleştiğine ilişkin belgeyi düzenleyen ve onaylayan diğer gerçekleştirme görevlileri müteselsilen sorumludur. (2) Yapılan inceleme sonucunda fiilen yapılmadan ve gerekli koşullar oluşmadan ödendiği anlaşılan ek ders ücretleri ilgililerden yasal faizi ile birlikte geri alınır. (3) Bu Kararın 10, 14 ve 21 inci maddeleri uyarınca ödenen ek ders ücretleri, yarım günlük izinler hariç, her ne şekilde olursa olsun izinli ve raporlu olunan sürelerde ödenmez.”
Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; açığa alındığını, görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılarak tekrar görevine başladığını, göreve başlamasına müteakip tüm mali ve sosyal haklarımın tarafıma ödenmesi gerektiğini ancak açıkta kaldığı sürelere tekabül eden özlük, mali ve sosyal haklarından olan tüm alacaklarının ödenmediğini belirterek açıkta kaldığı sürelere tekabül eden tüm ek ders ücretlerinin yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir.
9. İdarenin konuyla ilgili bilgi belge yazısında özetle; 439 sayılı Kanunda öğretmenlere ek ders görevinin düzenlendiği, kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı, haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı ve diğer hususların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesine dayanarak düzenlendiği, ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususların ilgili Bakanlığın teklifi ve Cumhurbaşkanı kararı (daha önce Bakanlar Kurulu kararı) ile tespit olunacağı, 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Millî Eğitim Bakanlığı
Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 25’inci maddesinin birinci fıkrasında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşmasının şart olduğu hususlarının yer verildiği, somut olayda aylığa bağlı özlük hakları kapsamında olmayan ek ders ücretinin makine teknolojisi öğretmenleri bakımından fiilen ders ve ek ders görevlerinin
yapılmasına bağlı olarak ödendiği dikkate alındığında, başvuranın görevde bulunmaması nedeniyle bu sürelerde fiilen yerine getirdiği veya getirmiş sayılacağı herhangi bir ders ve ek ders görevinden söz edilmesinin mümkün olmadığı bildirilmiştir.
10. Konuyla ilgili mevzuat kapsamında 657 sayılı kanunun 137 inci maddesinde görevden uzaklaştırma tedbirinin düzenlendiği, 141 inci maddesinde görevden uzaklaştırılan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisinin ödeneceğine ve 143 üncü maddesinde görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılacağı hallere ilişkin hükümlere yer verildiği, öğretmenlerin ders görevinin dayanağını teşkil eden 89 uncu maddesinde konunun Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunacağının düzenlendiği ve 2006/11350 sayılı Kararda ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması şartı getirildiği, bunun yanı sıra Samsun
İdare Mahkemesinin 2018/1123, Ankara 11. İdare Mahkemesinin 2019/1933, Ankara Bölge İdare
Mahkemesinin 7. İdari Dava Dairesinin 2018/1438, 2020/146 karar sayılı emsal yargı kararlarında öğretmenlere fiilen yapılmayan ders ve ek ders görevlerine bağlı olarak ek ders ücreti ödenemeyeceğine hükmedildiği görülmektedir.
11. Ayrıca başvuran hakkında Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma yürütüldüğü ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği, bu kapsamda Ombudsman’ın konuyla ilgili 2019/18025 numaralı benzer başvuruya ilişkin emsal Ret Kararında “(…) Somut olayda her ne kadar başvuranın görevden uzaklaştırılması nedeniyle fiilen görev yapamaması durumu kendi iradesi dışında gerçekleşmişse de başvuran hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbirinin, ilgili idarece, (…) soruşturmaya istinaden tesis edildiği, (…) 657 sayılı Kanunun 140. maddesi uyarınca görevden uzaklaştırma tedbirinin uygulanmasında takdir yetkisine sahip bulunan idarenin bu yetkiyi kullanırken soruşturma ve kovuşturma konusu eylemlerin niteliğini göz önünde bulunduracağının kuşkusuz olduğu, zira idari yargı kararlarında da belirtildiği gibi görevden uzaklaştırma tedbirinin, yalnızca yürütülen soruşturma ya da kovuşturma nedeniyle suç delillerinin ortadan kaldırılmasını engelleyen bir önlem olmayıp, memurun işlediği ileri sürülen suçun niteliğine göre görevi başında kalmasının sakıncalı olduğu hallerde kamu hizmetinin düzenli ve sağlıklı bir şekilde yürütülmesini amaçlayan geçici bir tedbir olduğu, dolayısıyla idarece uygulanmış olan görevden uzaklaştırma tedbirinde hukuka aykırılıktan söz etmeye olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.” gerekçesiyle karar verildiği görülmüştür.
12. Yukarıdaki açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Ombudsmanın konuyla ilgili 2019/18025 numaralı başvuruya ilişkin emsal ret kararı ve yargı kararları dahil tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; makina teknolojileri alan şefi ve öğretmeni olan başvuranın, görevde bulunmadığı sürelere ilişkin ek ders ücretinden yararlandırılmasının mümkün bulunmadığı ve idarenin işleminin hukuka uygun olduğu değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup başvuruya konu idarenin söz konusu ilkelere uygun davrandığı değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Samsun İdare Mahkemesine
yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nin uygun görüşlerine arz olunur.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi