|
ÖZET: Başvuran, Pendik Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi’nde görev yaparken sürekli yerinin değiştirildiğini ve bu durumun kötü muamele olarak nitelendirildiğini belirterek, görevine geri dönme talebinde bulunmuştur. Mobbing, işyerinde bir veya birden fazla kişi tarafından sistematik olarak gerçekleştirilen, mağdurun kişilik değerlerine zarar veren olumsuz tutum ve davranışlar bütünü olarak tanımlanmıştır. Mobbing iddialarının geçerli olabilmesi için, olayların tutarlılık göstermesi, kuvvetli emarelerin bulunması ve kasıtlı bir biçimde kişilik haklarına saldırı yapılmış olması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, başvuranın iddialarının somut delillerle desteklenmediği, COVID-19 pandemisi sürecinde yapılan görevlendirmelerin yalnızca başvurana özgü olmadığı ve başvuranın herhangi bir yazılı talebinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla, idarenin gerçekleştirdiği işlemlerin mobbing olarak nitelendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/5070-S.22.7746
BAŞVURU NO : 2021/17521
KARAR TARİHİ : 13/04/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Tarafına uygulanan kötü muamelenin sonlandırılarak görevini Pendik
Elçi sokakta yer alan Kurumunda sürdürme talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 14/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; Pendik Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi’nde olduğunu, sürekli yerinin geçici görevle değiştirildiğini, tarafına yapılan uygulamanın rotasyon olduğu ifade edilse de bu durumun bitmediğini, olayların Kasım 2020 tarihinden beri devam ettiğini artık bu duruma dayanamadığını belirterek, geçici görevlendirmenin sona erdirilerek kadrosunun bulunduğu Pendik Ağız ve Diş Sağlığı
Hastanesi’e geri dönme talebiyle Kurumumuza yaptığı başvuru sonrasında 11.10.2021 tarihinde görevlendirmesinin sonlandırıldığını ve 12.10.2021 tarihinde hasta randevularının açılacağının tarafına söylendiğini ancak gelir gelmez Tuzla ADSP’ye görevlendirildiğini rotasyon adı altında yapılan bu uygulamaya diğer hekimlerin de dahil edilmesini kendisinin zaten 01 Haziran 2021-15 Eylül 2021 tarihlerinde Tuzla ağız ve diş sağlığı hastanesine bağlı Tuzla ağız ve diş sağlığı semt polikliniğinde çalıştığını belirterek, tarafına uygulanan kötü muamelenin sonlandırılarak görevini Pendik Elçi sokakta yer alan Kurumunda sürdürmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Sağlık Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Tunceli Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde Diş Tabibi kadrosunda görev yapmakta iken, 06/02/2020 tarih ve sayılı karar ile İstanbul Derviş Ali Hesna Ceylan Ağız ve Diş Sağlığı
Merkezine naklen atandığı ve 17/02/2020 tarihinde görevine başladığı; anılan Hastanede görev yapmakta
iken kendi talebi üzerine 04/09/2020 tarih ve sayılı karar ile Pendik Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesine atanarak 10/09/2020 tarihinde buradaki görevine başladığı,
2.2. Başvuranın kadrolu kurumundan alınan 03/01/2022 tarih ve 2 sayılı yazıda, ilgilinin Hastaneye bağlı olan Tuzla Semt Polikliniğinde görevlendirildiğinin ancak ilgilinin söz konusu görevlendirmeye katılmak istememesi nedeniyle dilekçe ile yıllık izin talebinde bulunduğu,
2.3. Kayıtların tetkikinde ilgili kişinin İl Sağlık Müdürlüğünün 07/10/2021 tarih ve sayılı yazısı ile hakkında başlatılan incelemeye istinaden, 13/09/2021 tarih ve sayılı karar ile Maltepe İlçe Sağlık
Müdürlüğüne 2 ay geçici olarak görevlendirildiği ve 16/09/2021 tarihinde görevine başladığı söz konusu geçici görevinin soruşturmanın tamamlanması neticesinde 26 gün sonra 07/10/2021 tarih ve sayılı karar ile sonlandırılarak, 11/10/2021 tarihinde Maltepe İlçe Sağlık Müdürlüğündeki görevinden ayrıldığı,
2.4. . Başhekimlik tarafından hastaneye bağlı Tuzla Semt Polikliniğinde 01/06/202115/09/2021 tarihleri arasında görevlendirildiği, belirtilen tarihler arasında 16 gün yıllık izinli ve 3 gün sağlık raporlu olması nedeniyle çalıştığı gün sayısının 75 gün olduğu,
2.5. Hastanede ve ülkedeki diğer diş hekimlerinde olduğu gibi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 29/12/2020
– 01/03/2021 tarihleri ile 13/04/2021 – 01/06/2021 tarihleri arasında filyasyon ekibinde görevlendirildiği, 29/12/2020 tarih ve sayılı İl Sağlık Müdürlüğü yazısı ile resen görevlendirilme yapıldığı, başlangıçta fılyasyon görevlendirmelerinde gönüllülük esas alındığı ve gitmek istemeyen, mazereti olan personelin taleplerinin alınarak kimsenin mağdur edilmediği ancak başvuranın filyasyon görevlendirmelerine gitmek istememesi ile ilgili herhangi bir yazılı, sözlü talebinin bulunmadığı bununla birlikte filyasyon görevi boyunca döner sermaye, ek ödeme ve maaşının en üst seviyeden, tavandan aldığı, filyasyon görevlendirmelerinin ise İl Sağlık Müdürlüğü uhdesiyle pandeminin şiddetine göre zaman zaman sonlandırılıp, zaman zaman uzatıldığı,
2.6. Hastane Başhekimliğinin 03/01/2022 tarih ve 2 sayılı yazısının 7. Maddesinde “
Kurumumuza yapmış olduğu tüm başvuruları diğer hekimlerin başvuruları gibi değerlendirilmiş olup, hiçbir ayrımcılık gözetilmemiş ve tüm başvurularının çözüme kavuşturulması için çaba sarf edilmiştir. Dt.
Başhekimlik ile ilgili bir sorun yaşadığında Başhekim Yardımcısı ile görüşmesini, hastane ile ilgili bir sıkıntı yaşadığında ise İdari ve Mali İşler Müdürü ile görüşmesi gerektiği bilgisini, yapılan tüm toplantılarda dile getirilmiş ve toplantılarda, herhangi bir sorun yaşayıp yaşamadığı sorulduğunda ise, yaşamadığını dile getirmektedir.” denildiği,
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
/
“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun:
5.1. “Amir durumda olan devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “Amir, maiyetindeki memurlara hakkaniyet ve eşitlik içinde davranır. Amirlik yetkisini kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslar içinde kullanır.”
5.2. “Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Devlet memurları kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.”
5.3. “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ıncı maddesinde; “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler. Memurlar istekleri ile kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler.
Aşağı dereceye atananların 68 inci maddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle bereber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığına göderilmesini kabul etmeleri şartiyle) emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir.”,
6. 19/03/2011 tarihli ve 27879 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “İşyerlerinde Psikolojik Tacizin (Mobbing) Önlenmesi” konulu Başbakanlık Genelgesinde; kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işyerlerinde gerçekleşen psikolojik tacizin çalışanların itibarını ve onurunu zedelediği, verimliliğini azalttığı ve sağlığını kaybetmesine neden olarak çalışma hayatını olumsuz etkilediği, kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre çalışanın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması ve benzeri şekillerde ortaya çıkan psikolojik tacizin önlenmesi, iş sağlığı ve güvenliğinin ve çalışma barışının geliştirilmesi için bazı tedbirlerin alınması gerektiği, işyerinde psikolojik tacizle mücadelenin öncelikle işverenin sorumluluğunda olduğu, işverenlerin çalışanların tacize maruz kalmamaları için gerekli bütün önlemleri alacakları, bütün çalışanların psikolojik taciz olarak değerlendirilebilecek her türlü eylem ve davranışlardan uzak duracakları belirtilmiştir.
düzenlemeleri yer almaktadır.
/
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, tarafına uygulanan kötü muamelenin sonlandırılarak görevini Pendik Elçi sokakta yer alan Kurumunda sürdürme talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
9. Mobbing “işyerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan; mağdur ya da mağdurların kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine veya sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütünü” olarak tanımlanmış, mobbingin unsurları olarak; işyerinde gerçekleşmesi, sistemli bir şekilde yapılması, süreklilik kazanmış bir sıklıkla tekrarlanması, kasıtlı yapılması, yıldırma, pasifize etme ve işten uzaklaştırma amacında olması, mağdurun kişiliğinde, mesleki durumunda veya sağlığında zarar ortaya çıkması hususları 1 sayılmıştır.
10. Bununla birlikte, kamu görevlisinin anlattığı olayların mobbing olarak nitelendirilebilmesi için, anlatılanların tutarlık teşkil etmesi, kuvvetli emarelerin bulunması ve kişilik hakları veya sağlığın kasıtlı ve sistematik bir biçimde ağır saldırıya uğramış olması gerekmektedir. Ancak böyle bir durumun varlığı ve somut olarak ortaya konulmuş olması halinde kurum amirlerinin maiyetindeki kişiye personel mevzuatına aykırı hareket ederek mobbing uyguladığı ve bu yönüyle idarenin/kurum amirinin yürütmekle yükümlü olduğu hizmetin düzenlenmesinde, işleyişinde ve yürütülüşünde eksiklik, aksaklık, bozukluk ve sakatlık 2 bulunduğundan söz edilebilecektir.”
11. “…Bu bakımdan idarelerin yetkili merci ya da personelinin; statü hukukundan kaynaklanan hiyerarşik yetkilerini kullanırken ve görevlerini yerine getirirken; hizmetin niteliği ve gerekleri bakımından yetkili ve görevli oldukları konularda, hizmetin niteliği, gerekleri ve işleyişinin gerektirdiği kabul edilebilir amaçlarla ve yetki kuralının öngördüğü konularda tesis ettikleri işlemlerde ya da işyeri uygulamalarında salt “amaç ve neden” yönünden hukuksal sakatlıkların; salt ilgililerinin öznel değerlendirmeleri nedeniyle doğurduğu algı ve manevi zararların “işyerinde psikolojik taciz” olarak kabul edilmesine hukuksal olanak 3 bulunmamaktadır…”
12. Başvuru dosyasına sunulan bilgi ve belgelerden, başvuranın 10/09/2020 tarihinde kendi talebi ile naklen
Pendik Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesine atamasının yapıldığı, Covid-19 salgını süreci içerisinde 2020 yılının Aralık ayı sonunda hastanede kalan diş hekimlerine filyasyon görevlendirmelerinin İl Sağlık
Müdürlüğü tarafından resen yapıldığı, 29/12/2020 tarih ve 2946 sayılı İl Sağlık Müdürlüğünün resen yaptığı
1
[Bkz, İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberi, Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu, Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Mayıs 2014)] 2
Ankara BİM 10.İdari Dava Dairesi 2019/1470 2019/1873 3
İzmir BİM Altıncı İdare Dava Dairesi 2020-164 2020-364
görevlendirmelerde gönüllülüğün esas alındığı bu doğrultuda gitmek istemeyen ya da mazereti olan personelin taleplerinin alındığı ancak başvuranın herhangi bir yazılı talebinin bulunmadığı, 29/12/2020 – 01/03/2021 tarihleri arasındaki bu süreçte kişinin döner sermaye, ek ödeme ve maaşını tavandan aldığı ardından yine İl Sağlık Müdürlüğü’nün resen görevlendirme talebiyle 13/04/2021 – 01/06/2021 tarihleri arasında tekrar filyâsyon görevinde olduğu ve 01/6/2021 tarihinde Kurumdaki görevine başladığı,
Filyasyon görevinin biteceğinin Başhekimliğe bildirilmesi sonrasında hekimlerden hangi poliklinikte çalışmak istediklerine dair taleplerin toplandığı ancak başvuranın herhangi bir talep iletmediği ve başvuranın 1/6/2021- 15/9/2021 tarihleri arasında Tuzla Semt Polikliniğine görevlendirildiği (iki yer arasının Google mapsten hesaplanan mesafesinin 9.8km olduğu ve yaklaşık 12 dk sürdüğü),
Ardından başvurana açılan soruşturma kapsamında 13/9/2021 tarih ve sayılı karar ile Maltepe İlçe
Sağlık Müdürlüğüne 2 ay süre ile görevlendirildiği ancak soruşturmanın bitmesi sonucu kişinin geçici görevinin sonlandırılarak 11/10/2021 tarihinde Kurumundaki görevine tekrar başladığı soruşturma sonucunda 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunun 125. Maddesinin (A) fıkrasının (h) bendi gereğince uyarma cezası ile tecziyesi gerekmekte ise de daha önce herhangi bir disiplin cezası olmadığı gerekçesi ile hakkında herhangi bir disiplin işleminin uygulanmadığı ve başvuranın 12/10/2021 tarihinden itibaren
Başhekimlik tarafından Tuzla Ağız ve Diş Sağlığı Semt Polikliniğine görevlendirildiği, kişi ile İdare arasında devam eden ve sonuçlanan dava ve şikâyetler bulunmadığı görülmektedir.
13. Yukarıda belirtilen hukuksal ve yargısal metinler de dikkate alınarak yapılan incelemede; psikolojik taciz olduğu iddia edilen fiillerin psikolojik taciz oluşturabilmesi için uzun süreden bu yana devam etmekte olması, kasıtlılık, süreklilik ve sistemlilik niteliklerini taşıması gerekmektedir. Somut olay kapsamında ise, COVID-19 pandemisinin, tüm insanlık açısından olağanüstü bir durum olduğu ve olağanüstü süreçlerin ise olağan dönemlere göre daha farklı uygulamalara neden olduğu göz önünde bulundurulduğunda; İl Sağlık
Müdürlüğünce yapılan filyasyon görevlendirmelerinin sadece başvurana özgü olmadığı, kişinin gönüllülük esasının söz konusu olduğu dönemde herhangi bir yazılı dilekçesinin bulunmadığı, Tuzla Ağız ve Diş
Sağlığı Semt Polikliniğine olan görevlendirmelerin de aynı şekilde sadece başvurana özgü olmadığı ve
Pendik Ağız ve Diş Sağlığı Semt Polikliniğine ile arasındaki mesafenin 15 dk olduğu durumlar göz önünde tutulduğunda idarece gerçekleştirilen söz konusu işlem ve eylemlerin psikolojik taciz (mobbing) olarak nitelendirilebilecek seviyeye (yoğunluğa) ulaştığının, özel bir amaç veya ayrımcılık amacıyla ve sistematik bir şekilde yapıldığının veya başvuranı işyerinden ayrılmak zorunda bırakma amacına yönelik olarak gerçekleştirildiğinin somut olarak ortaya koyulamadığı değerlendirilmiştir.
14. Kurumuzca yapılan inceleme neticesinde, idarece gerçekleştirilen söz konusu işlem ve eylemlerin psikolojik taciz (mobbing) olarak nitelendirilmemesi ve görevlendirme işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilmediğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve
belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi