Görevde yükselme sınavında sözlü sınav puanlamasının nesnel kriterlere uygunluğu nasıl değerlendirilir (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/3701-S.22.5566

BAŞVURU NO : 2021/17980

KARAR TARİHİ : 16/03/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın görevde yükselme sözlü sınav sonucuna itirazı hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 22/10/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; Elazığ İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünde enformasyon memuru olarak görev yapmakta olduğunu, Kütüphane Müdürlüğü kadrosu için 2021 yılında yapılan görevde yükselme sınavına katıldığını, ancak sınavda ayrımcılık yapıldığından dolayı mağdur olduğunu, yazılı sınavda aldığı 93,75 puanının heba edildiğini, 02/08/2021 tarihinde yapılan sözlü sınavının gayet başarılı geçtiğini ve 4 sorudan

2 soruya net cevap verdiğini, ama sonuçta 200 üncü sıradaki adayın kazandırıldığını, kendisinin ise ilk 12

nci sırada olmasına ve mülakatının başarılı geçmesine rağmen mülakattan 63 puan verildiğini ve mülakat baraj puanı 70 puan olduğundan yedek listeye bile alınmadığını belirterek, kendisine mülakat sınavında takdir edilen 63 puanının düzeltilmesini ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında 10/02/2022 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Kültür ve Turizm Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 23/02/2022 tarihli ve – – sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. Başvuranın Bakanlık Elazığ İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünde Enformasyon Memuru olarak görev yapmakta olduğu, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavına Kütüphane Müdürü unvanı için başvurduğu, 2.2. Mevzuata uygun olarak teşkil edilen sınav kuruluna ait bilgiler ve ilgili Makam onayının, sınav kurulunca başvurana sorulan sorular ve cevaplarına ait sözlü sınav değerlendirme formlarının yazı ekinde sunulduğu,

2.3. 18/04/1999 tarihli ve 23670 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında

Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ile 03/06/2014 tarihli ve 29019 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kültür ve Turizm Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan

Değişikliği Yönetmeliğinin ilgili maddeleri uyarınca sözlü sınavın uygulandığı, 2.4. Bakanlıkta boş bulunan 93 adet Kütüphane Müdürü kadrosu için yapılan yazılı ve sözlü sınav sonucuna göre başarılı olan 93 adayın atamalarının gerçekleştirilerek görevlerine başladıkları, bu nedenle başvuranın şikayeti hususunda Bakanlıkça tesis edilecek herhangi bir işlem bulunmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”, 5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: …Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.” 6. 18/04/1999 tarih ve 23670 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında

Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin “Sözlü sınav” başlıklı 12/A maddesinde; “(Ek : 6/5/2013-2013/4957 K.) Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, e) Genel kültürü ve genel yeteneği, f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”

7. 03/06/2014 tarihli ve 29019 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kültür ve Turizm Bakanlığı

Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Sözlü sınav duyurusu ve sözlü sınav” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-4/6/2017-30086) (1) Yazılı sınavda başarılı olup en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır.Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. (2) Sözlü sınav tarihi, yeri ve sınava ilişkin diğer hususlar sınavın yapılacağı tarihten en az onbeş gün önce Bakanlık internet sitesinde duyurulur.(3) İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Yapılan değerlendirmeye göre verilen puanlar tutanağa geçirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kısmen kabul-kısmen reddi yönünde hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle; Elazığ İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünde enformasyon memuru olarak görev yapmakta olduğunu, Kütüphane Müdürlüğü için 2021 yılında yapılan görevde yükselme sınavına katıldığını, ancak sınavda ayrımcılık yapıldığını, yazılı sınav puanı yüksek olmasına rağmen sözlü sınavda tarafına düşük puan verilerek elendiğini belirterek, kendisine mülakat sınavında takdir edilen puanının düzeltilmesini ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

10. İlgili idare olan Kültür ve Turizm Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünce başvuranın girmiş olduğu sözlü sınavla ilgili olarak sınav kurulunun mevzuata uygun olarak teşkil edildiği, sınav kurulunca başvurana sorulan sorular ve cevaplarına ait sözlü sınav değerlendirme formlarının kayıt altına alındığı, mevzuatta belirtilen sözlü sınav kriterleri uyarınca yapılan puanlama neticesinde başvuranın başarısız sayıldığı, 27/09/2021 tarihinde ilan edilen sınav sonuçlarına istinaden atanmaya hak kazanan 93 adayın mevzuat çerçevesinde belirlenen süre içerisinde atamalarının gerçekleştirilerek görevlerine başladıkları, bu nedenle başvuranın şikayeti hususunda Bakanlıkça tesis edilecek herhangi bir işlem bulunmadığı savunulmaktadır.

11. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

12. Kültür ve Turizm Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Sözlü sınav duyurusu ve sözlü sınav” başlıklı 13 üncü maddesinde; sözlü sınava alınan ilgili personelin, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, genel kültürü ve genel yeteneği, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirileceği belirtilmektedir.

13. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararında, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.

14. Somut olayda, başvuranın girmiş olduğu sözlü sınav ile ilgili olarak sınav kurulu tarafından önceden hazırlanan soruların adaylara yöneltilmek üzere kapalı ve mühürlü zarflara konulduğu ve sözlü sınav esnasında adaylara kendi inisiyatifleri doğrultusunda seçmiş oldukları zarf içerisinden çıkan soruların yöneltildiği anlaşılmıştır. Öte yandan, başvuranın sözlü sınav esnasında seçtiği no.lu zarf içerisinde yer alan sorulara verdiği yanıtların Kültür ve Turizm Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan

Değişikliği Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinde belirtilen kriterler çerçevesinde sınav kurulu üyeleri tarafından değerlendirildiği ve kurul üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav değerlendirme formunda ayrı ayrı gösterildiği belirlenmiştir.

15. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen sınav kurulu değerlendirme formları incelendiğinde ise, kurul üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu görülmüş olup, sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.

16. Başvuruya konu sözlü sınav ile ilgili olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinde kurul üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri notların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanının tespit edileceği, sözlü sınavda yüz üzerinden toplam en az 70 puan alanların başarılı sayılacağı belirtilmiş olup kurul üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanın 63 olması nedeniyle başvuranın başarısız sayılması işleminde hukuka aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.

17. Başvuranın Kütüphaneci kadrosunda olmadığı için sınavda kendisine ayrımcılık yapıldığı iddiası hakkında yapılan incelemede; yapılan sınav neticesinde Kütüphane Müdürlüğü ihtisas elemanı olanların dışında Uzman kadrosunda 5, Şef kadrosunda 15, Enformasyon Memuru kadrosunda 1, Tekniker kadrosunda 3, Arkeolog kadrosunda 3, Folklor Araştırmacısı kadrosunda 2 ve Müze Araştırmacısı

kadrosunda 1 aday olmak üzere Kütüphane Müdürlüğü ihtisas elemanı olmayan toplam 31 adayın başarılı olduğu anlaşıldığından sınav kurulu tarafından Kütüphaneci kadrosu dışındaki meslek gruplarına herhangi bir ayrımcılık yapıldığı iddiasını destekleyici bir kanıta ulaşılamamıştır.

18. Ayrıca, başvuranın yazılı sınavda 93,75 puan ile ilk 12 nci sırada olmasına rağmen sözlü sınavda düşük puan verilerek elendiği iddiası ile ilgili olarak yapılan inceleme neticesinde; başvuranın yazılı sınavda 93,75 puan alarak kendisiyle aynı puanı alan 5 kişiyle beraber 11-15 sıralamasında olduğu, başvuranın yer aldığı 90-100 puan aralığında sözlü sınava katılan 30 kişinin bulunduğu, bunlar arasından yazılı ve sözlü sınav ortalamalarına göre asil olarak 19 ve yedek olarak 7 kişi olmak üzere toplamda 26 kişinin sınavı kazandığı anlaşıldığından, bu veriler uyarınca yazılı sınavda yüksek puan alan adayların sözlü sınav sonucunda elendiği iddiası doğrulanamamıştır. Diğer taraftan, başvuranın sözlü sınavının gayet başarılı geçtiği ve 4 sorudan 2 soruya net cevap verdiği iddiaları bakımından ise başvuran tarafından sorulara verilen cevaplara ilişkin sınav kurulu üyeleri tarafından doldurulan değerlendirme formları uyarınca, başvuranın 4 sorudan

2 soruyu yanlış cevapladığı 2 soruyu ise kısmen cevapladığı anlaşılmakta olup, başvuranın sözlü sınavdaki

performansını ayrıntılı olarak tespit edebilecek sesli ve görüntülü bir kayıt bulunmadığı için bu konuda başka bir değerlendirme yapmak mümkün olamamıştır.

19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın girmiş olduğu görevde yükselme sözlü sınavının, Kültür ve Turizm Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Yönetmeliğinin hükümleri çerçevesinde yapıldığı ve mezkur Yönetmelikte sözlü sınav kriterleri dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda başvuranın başarısız sayıldığı anlaşıldığından ve başvuranın sözlü sınav sonucu ile ilgili idarece gerçekleştirilen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum tespit edilemediğinden, başvuranın sözlü sınavda kendisine takdir edilen puanın düzeltilmesi talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde

“kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak

İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

21. Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, bir puanlama kriteri düzenlenmesi, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi kurul üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve

‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi ve sınavın ses ve görüntü ile kayıt altına alması sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden başvurana sorulan soruların, başvuran tarafından sorulara verilen cevaplara ilişkin kurul üyeleri tarafından yapılan değerlendirmelerin ve mevcut puanlama kriterleri uyarınca kurul üyelerince verilen puanların ayrı ayrı tutanağa geçirildiği, ancak sorulacak sorular için bir cevap anahtarı hazırlanmadığı, başvurana verilen puanların gerekçelerinin tutanağa bağlanmadığı ve sözlü sınavda ses ve görüntü kaydı alınmadığı anlaşılmıştır. İdarenin bundan

sonra düzenleyeceği sözlü sınavları ses ve görüntü ile kayıt altına alması, sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması ve sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması gerektiği değerlendirilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa)

dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

Başvuranın, sözlü sınavda kendisine takdir edilen puanın düzeltilmesi talebinin REDDİNE; Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavları ses ve görüntü ile kayıt altına alması, sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması ve sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; KÜLTÜR

VE TURİZM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde

Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi