Aşırı düşük sorgulamasında isteklinin iş kalemi için belirtilen tutarı, kâr öngörülmeden açıklaması kabul edilebilecek midir (KİK)

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:    

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Neveser Peyzaj Turizm ve İnş. Tic. A.Ş.,

Ali Kahya Fatih Mah. Seymen Cad. Kartepe İş Merkezi No: 46 Kapı No: 7 İzmit/KOCAELİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Park Bahçe Yeşil Alanlar Dairesi Başkanlığı Park Bahçeler Şube Müdürlüğü,

Karabas Mahallesi Oramiral Salim Dervişoglu Caddesi No: 80 41040 İzmit/KOCAELİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/460453 İhale Kayıt Numaralı “Kocaeli Genelinde Ağaç Çukuru Açımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Park Bahçe Yeşil Alanlar Dairesi Başkanlığı Park Bahçeler Şube Müdürlüğü tarafından 09.12.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kocaeli Genelinde Ağaç Çukuru Açımı” ihalesine ilişkin olarak Neveser Peyzaj Turizm ve İnş. Tic. A.Ş.nin 09.01.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.01.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 20.01.2017 tarih ve 4005 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.01.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/239 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki;

1) “100x100x60 cm ebatlarında elle yumuşak toprakta çukur açma” iş kalemine ilişkin olarak;

a) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyat listesindeki 14.012/1 poz numaralı “El ile her derinlikte yumuşak ve sert toprak dar derin kazı yapılması” iş kaleminin söz konusu iş kalemi ile benzer nitelikte olduğu, bu poz numaralı iş kaleminin 2016 yılı kâr hariç birim fiyatının 30,54 TL/m³ olarak belirlendiği, 1 m³ kazı yapılabilmesi için toplam 4,125 saat düz işçi çalıştırılacağının belirtildiği, 2016 yılı saatlik asgari ücretin 7,32 TL/sa olduğu dikkate alındığında, bir adet çukurun minimum fiyatının 18,12 TL/adet (4,125 x 7,32 = 30,20 TL/m³ >>>30,20 TL x 0,60 m³ = 18,12 TL/adet) olması gerektiği, ancak anılan istekli tarafından teklif edilen fiyatın, söz konusu tutardan daha düşük olduğu,

b) Bu iş kaleminin tevsiki için sunulan fiyat teklifinin bu alanda faaliyet gösteren firmadan alınmadığı, altında meslek mensubuna ait ibare ve imzanın bulunmadığı, ibarede yazılması gereken tarih ve sayı bilgisinin mevcut olmadığı, ayrıca meslek mensubuna ait iletişim bilgilerinin de yer almadığı, diğer yandan fiyat teklifi veren firmanın 2016 yılının 2. ve 3. geçici vergi döneminde imalatın aynısı için kesilmiş bir faturasının bulunmadığı, ilgili meslek mensubundan Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağı ile bu tutanağa dayanak teşkil eden faturaların istenilmesi halinde bu hususun görülebileceği, satış tutarı tespit tutanaklarının geçmiş yıllarda yapılan işlere yönelik hak ediş ödemelerine ilişkin olarak düzenlendiği, ayrıca şikâyete konu iş kaleminin mal alımı niteliğinde bir kalem olmadığı, dolayısıyla anılan istekli tarafından daha önceden yapılan işlerin hak edişlerine dayalı olarak Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunularak satışlar üzerinden açıklama yapılmasında mevzuata uyarlık bulunmadığı,

2) “100x100x60 cm ebatlarında elle sert kayada çukur açma” iş kalemine ilişkin olarak;

a) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyat listesindeki 14.016/1 poz numaralı “El veya kompresörle patlayıcı madde kullanmadan her derinlikte sert kayada dar derin kazı yapılması” iş kaleminin söz konusu iş kalemi ile benzer nitelikte olduğu, bu iş kaleminin 2016 yılı kâr hariç birim fiyatının 72,28 TL/m³ olarak belirlendiği, 1 m³ kazı yapılabilmesi için toplam 3,19 saat düz işçi, 0,55 saat ateşleme ustası, 0,55 saat erbap işçi ve 0,44 saat kompresör çalıştırılacağının belirtildiği, bu doğrultuda bir adet çukurun minimum fiyatının 38,93 TL/adet olması gerektiği, ancak anılan istekli tarafından teklif edilen fiyatın söz konusu tutardan daha düşük olduğu,

b) Bu iş kalemine ilişkin alınan fiyat teklifinde maliyet bileşenlerinin (işçilik, kompresör ve mazot) ayrı ayrı gösterilmediği ve bu giderlere yönelik tevsik edici belgelere de ayrı ayrı yer verilmediği, analiz girdilerindeki maliyetlerin nasıl hesaplandığının belirtilmediği, söz konusu fiyat teklifi ile iş kaleminin tamamına yönelik bir açıklamada bulunulduğu, diğer yandan fiyat teklifinin, teklife konu alanda faaliyet gösteren firmadan alınmadığı, altında meslek mensubuna ait ibare ve imzanın bulunmadığı, ibarede yazılması gereken tarih ve sayı bilgisinin mevcut olmadığı, ayrıca meslek mensubuna ait iletişim bilgilerinin de yer almadığı, diğer yandan fiyat teklifi veren firmanın 2016 yılının 2. ve 3. geçici vergi döneminde imalatın aynısı için kesilmiş bir faturasının bulunmadığı, ilgili meslek mensubundan Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağı ile bu tutanağa dayanak teşkil eden faturaların istenilmesi halinde bu hususun görülebileceği, satış tutarı tespit tutanaklarının geçmiş yıllarda yapılan işlere yönelik hak ediş ödemelerine ilişkin olarak düzenlendiği, ayrıca şikâyete konu iş kaleminin mal alımı niteliğinde bir kalem olmadığı, dolayısıyla anılan istekli tarafından daha önceden yapılan işlerin hak edişlerine dayalı olarak Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunularak satışlar üzerinden açıklama yapılmasında mevzuata uyarlık bulunmadığı,

3) “100x100x60 cm ebatlarında iş makinası ile çukur açma (açılan çukurların etrafı idarenin istediği şekilde el ile düzeltilecektir.) iş kalemine ilişkin olarak;

a) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyat listesindeki 14.016/1 poz numaralı “El veya kompresörle patlayıcı madde kullanmadan her derinlikte sert kayada dar derin kazı yapılması” iş kaleminin söz konusu iş kalemi ile benzer nitelikte olduğu, bir adet çukurun minimum fiyatının 38,93 TL/adet olması gerektiği, ancak anılan istekli tarafından teklif edilen fiyatın söz konusu tutardan daha düşük olduğu,

b) Bu iş kalemine ilişkin alınan fiyat teklifinde maliyet bileşenlerinin (işçilik, havalı kompresör veya benzinli kırıcı ve mazot) ayrı ayrı gösterilmediği ve bu giderlere yönelik tevsik edici belgelere de ayrı ayrı yer verilmediği, analiz girdilerindeki maliyetlerin nasıl hesaplandığının belirtilmediği, söz konusu fiyat teklifi ile iş kaleminin tamamına yönelik bir açıklamada bulunulduğu, diğer yandan fiyat teklifinin, teklife konu alanda faaliyet gösteren firmadan alınmadığı, altında meslek mensubuna ait ibare ve imzanın bulunmadığı, ibarede yazılması gereken tarih ve sayı bilgisinin mevcut olmadığı, ayrıca meslek mensubuna ait iletişim bilgilerinin de yer almadığı, diğer yandan fiyat teklifi veren firmanın 2016 yılının 2. ve 3. geçici vergi döneminde imalatın aynısı için kesilmiş bir faturasının bulunmadığı, ilgili meslek mensubundan Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağı ile bu tutanağa dayanak teşkil eden faturaların istenilmesi halinde bu hususun görülebileceği, satış tutarı tespit tutanaklarının geçmiş yıllarda yapılan işlere yönelik hak ediş ödemelerine ilişkin olarak düzenlendiği, ayrıca şikâyete konu iş kaleminin mal alımı niteliğinde bir kalem olmadığı, dolayısıyla anılan istekli tarafından daha önceden yapılan işlerin hak edişlerine dayalı olarak Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunularak satışlar üzerinden açıklama yapılmasında mevzuata uyarlık bulunmadığı,

4) “100x100x60 cm derinliğinde çukurlara ibreli fidanların topraklı dikimi” iş kalemine ilişkin olarak;

Bu iş kalemine ilişkin alınan fiyat teklifinde maliyet bileşenlerinin (işçilik, malzeme, makine, alet-edevat) ayrı ayrı gösterilmediği ve bu giderlere yönelik tevsik edici belgelere de ayrı ayrı yer verilmediği, analiz girdilerindeki maliyetlerin nasıl hesaplandığının belirtilmediği, söz konusu fiyat teklifi ile iş kaleminin tamamına yönelik bir açıklamada bulunulduğu, diğer yandan fiyat teklifinin, teklife konu alanda faaliyet gösteren firmadan alınmadığı, altında meslek mensubuna ait ibare ve imzanın bulunmadığı, ibarede yazılması gereken tarih ve sayı bilgisinin mevcut olmadığı, ayrıca meslek mensubuna ait iletişim bilgilerinin de yer almadığı, diğer yandan fiyat teklifi veren firmanın 2016 yılının 2. ve 3. geçici vergi döneminde imalatın aynısı için kesilmiş bir faturasının bulunmadığı, ilgili meslek mensubundan Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağı ile bu tutanağa dayanak teşkil eden faturaların istenilmesi halinde bu hususun görülebileceği, satış tutarı tespit tutanaklarının geçmiş yıllarda yapılan işlere yönelik hak ediş ödemelerine ilişkin olarak düzenlendiği, ayrıca şikâyete konu iş kaleminin mal alımı niteliğinde bir kalem olmadığı, dolayısıyla anılan istekli tarafından daha önceden yapılan işlerin hak edişlerine dayalı olarak Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunularak satışlar üzerinden açıklama yapılmasında mevzuata uyarlık bulunmadığı,

5) “100x100x60 cm derinliğinde çukurlara yapraklı fidanların topraklı dikimi” iş kalemine ilişkin olarak;

Bu iş kalemine ilişkin alınan fiyat teklifinde maliyet bileşenlerinin (işçilik, malzeme, makine, alet-edevat) ayrı ayrı gösterilmediği ve bu giderlere yönelik tevsik edici belgelere de ayrı ayrı yer verilmediği, analiz girdilerindeki maliyetlerin nasıl hesaplandığının belirtilmediği, söz konusu fiyat teklifi ile iş kaleminin tamamına yönelik bir açıklamada bulunulduğu, diğer yandan fiyat teklifinin, teklife konu alanda faaliyet gösteren firmadan alınmadığı, altında meslek mensubuna ait ibare ve imzanın bulunmadığı, ibarede yazılması gereken tarih ve sayı bilgisinin mevcut olmadığı, ayrıca meslek mensubuna ait iletişim bilgilerinin de yer almadığı, diğer yandan fiyat teklifi veren firmanın 2016 yılının 2. ve 3. geçici vergi döneminde imalatın aynısı için kesilmiş bir faturasının bulunmadığı, ilgili meslek mensubundan Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağı ile bu tutanağa dayanak teşkil eden faturaların istenilmesi halinde bu hususun görülebileceği, satış tutarı tespit tutanaklarının geçmiş yıllarda yapılan işlere yönelik hak ediş ödemelerine ilişkin olarak düzenlendiği, ayrıca şikâyete konu iş kaleminin mal alımı niteliğinde bir kalem olmadığı, dolayısıyla anılan istekli tarafından daha önceden yapılan işlerin hak edişlerine dayalı olarak Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunularak satışlar üzerinden açıklama yapılmasında mevzuata uyarlık bulunmadığı,

6) KİK payı ve damga vergileri için gider öngörülmesine rağmen bu giderlerin nasıl hesaplandığına yönelik bir açıklamanın yer almadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1, 2, 3, 4, 5 ve 6’ncı iddialarına ilişkin olarak:

Başvuru konusu ihalenin 09.12.2016 tarihinde gerçekleştirildiği, söz konusu ihaleye 3 isteklinin katıldığı, 12.12.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ile Bereket İnş. Taah. Haf. Nak. Gıd. Giy. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek aynı tarihli yazı ile anılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 30.12.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ile aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan 2.997.900,00 TL teklif bedeli ile Bereket İnş. Taah. Haf. Nak. Gıd. Giy. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif, 3.995.000,00 TL teklif bedeli ile başvuru sahibinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,         

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,          

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,         

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

İhale ilan tarihinde yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde ise yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutar sınır değer olarak kabul edilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.  

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (…/…/…) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (…/…/…) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3.  Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur…” açıklamaları yer almaktadır.

Aktarılan mevzuat hükmü ve Tebliğ açıklamalarından, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde edilen tutarın sınır değer olarak kabul edileceği, teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenileceği, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu,

Diğer yandan, istekliler tarafından, aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerinin hangi yöntemlerle açıklanabileceğinin tek tek sayılmak suretiyle belirlendiği, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen fiyatların söz konusu yöntemlerden biri olduğu anlaşılmıştır.

İnceleme konusu işe ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Kocaeli Genelinde Ağaç Çukuru Açım

b) Miktarı ve türü:

225.000 adet 100*100*60 cm Ebatlarında Çukur Açma ve Çukurlara Fidan Dikimi…” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. vergi(KDV Hariç), resim, harç

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

İşçilik giderleri ve Teknik Şartnamede yükleniciye ait olduğu belirtilen giderler

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Genel hükümler” başlığı altında “…Bu iş kapsamında yüklenici firma idarenin kontrol mühendisine bu işin kontrolünde kullanmak üzere, işe başlama tarihinden itibaren 7 takvim günü içerisinde iş bitim tarihine kadar, akaryakıt ve tüm giderleri (vergi, sigorta, bakım, onarım vb.) yükleniciye ait olmak üzere en az 2014 model 4×2 kamyoneti idareye tahsis edecektir. Bunun için ayrıca bir ödeme yapılmayacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Aktarılan düzenlemelerden, başvuru konusu işin, Kocaeli genelinde toplam 225.000 adet 100x100x60 cm ebatlarında çukur açma ve çukurlara fidan dikimi işi olduğu, işçilik giderleri ile Teknik Şartname’de yükleniciye ait olduğu belirtilen giderlerin teklif fiyatına dâhil giderler olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan, birim fiyat teklif cetvelinde, 100x100x60 cm ebatlarında elle yumuşak toprakta çukur açma, 100x100x60 cm ebatlarında elle sert kayada çukur açma, 100x100x60 cm ebatlarında iş makinası ile çukur açma, 100x100x60 cm derinliğinde çukurlara ibreli fidanların topraklı dikimi ve 100x100x60 cm derinliğinde çukurlara yapraklı fidanların topraklı dikimi olmak üzere toplam beş iş kaleminin mevcut olduğu görülmüştür.

İdarece ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, teklif fiyatı sınır değerin altında kalan tek isteklinin (Bereket İnş. Taah. Haf. Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.) bulunduğu, anılan istekliden 12.12.2016 tarihinde “aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu ve 196600 sayılı yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu yazıda, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan kalemlere ait; iş makinesi giderleri, işçilik giderleri ve alet-edevat giderlerinin açıklamaya esas teşkil edecek önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği, 30.12.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ile idarece yapılan değerlendirme neticesinde sunduğu açıklama uygun kabul edilen bahsi geçen isteklinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

İhale uhdesinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde,

1 numaralı 100x100x60 cm ebatlarında elle yumuşak toprakta çukur açma iş kalemine ilişkin olarak;

Söz konusu iş ile ilgili 2016 yılı birim fiyat kitaplarında yayımlanmış bir poz bulunmadığı belirtilerek, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 14.001 numaralı pozundan (El ile yumuşak toprak kazılması) faydalanıldığı, buna göre, anılan iş kalemine ilişkin maliyet unsurlarının kazı işi, kazıdan çıkan malzemenin araçlara yüklenmesi işi ve kazıdan çıkan malzemenin nakledilmesi işi olarak belirlendiği, bahsi geçen poz analizi doğrultusunda kazı için düz işçi miktarı 1 saat/m³, taşıma için 0,75 saat/m³ ve kazı boşluklarının doldurulması için 0,25 saat/m³ olmak üzere, düz işçi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 01.501 numaralı pozuna ilişkin 2016 yılı rayici (7,40 TL/saat) esas alınmak suretiyle, iş kaleminin kazılması birim maliyeti olarak; 0,600 m³/adet (iş kaleminin kazı hacmi) x 1 saat/m³ x 7,40 TL/saat = 4,44 TL/adet, taşınması birim maliyeti olarak; 0,354 m³/adet x 0,75 saat/m³ x 7,40 TL/saat = 1,9647 TL/adet (Teknik Şartname doğrultusunda tüm kazı malzemesinin nakledilmesinin söz konusu olmadığı, kontrol mühendisinin uygun gördüğü yerlerde, kazı toprağının tamamen uzaklaştırılacağı belirtilerek, toprağın organik maddece zenginlik değeri olan %41 göz önünde bulundurularak, her çukur kazı toprağının %59’unun tahliye edileceği kabul edilmiştir.) ve kazı boşluklarının doldurulması birim maliyeti olarak; 0,600 m³/adet x 0,25 saat/m³ x 7,40 TL/saat = 1,11 TL/adet hesabının yapıldığı, bu doğrultuda kazı işi birim maliyeti için 7,5147 TL/adet (4,44 TL/adet + 1,9647 TL/adet + 1,11 TL/adet = 7,5147 TL/adet) tutarına ulaşıldığı,

Kazıdan çıkan malzemenin araçlara yüklenmesi işi için İller Bankasının 15.147/K poz numaralı iş kaleminden yararlanıldığı, anılan pozun analizinde bulunan yükleme maliyetinin esas alındığı, söz konusu poz analizi doğrultusunda yükleme boşaltma karşılığı için düz işçi miktarı 1 saat/m³ olmak üzere, düz işçi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 01.501 numaralı pozuna ilişkin 2016 yılı rayici (7,40 TL/saat) esas alınmak suretiyle, taşınacak malzemenin araçlara yüklenmesi işi birim maliyeti olarak 0,354 m³/adet x 1 saat/m³ x 7,40 TL/saat = 2,6196 TL/adet tutarının hesaplandığı,

Kazıdan çıkan malzemenin nakledilmesi işi için 07.004 poz numaralı (taşıma mesafeleri brükner eğrisi üzerinden ölçülen her cins kazı malzemesinin …m mesafeye taşınması) taşıma formülünün (F= 0,00023 x K x M1/2 TL/ton) kullanıldığı, mesafenin 22.000 m olarak öngörüldüğü (Kocaeli Büyükşehir Belediyesi hafriyat döküm sahaları göz önünde bulundurularak en uzak mesafe: 43.000 m, en kısa mesafe: 1.000 m olmak üzere ortalama 22.000 m (43.000 m + 1.000 m = 44.000 m / 2 = 22.000 m), taşınacak malzemenin yoğunluğu olarak 1,763566 ton/m³ (Kocaeli ili ortalama toprak yoğunluğu hesabı yapılmıştır) alındığı, bu doğrultuda bir ağaç çukuru kazısından çıkan malzemenin 22.000 m mesafeye taşınması maliyeti olarak 4,79200544158937 TL/adet tutarına ( F= 0,00023 x 225 TL (K) x 22.000^1/2 x 1,763566 ton/m³ x 0,354 m³/adet = 4,79200544158937 TL/adet) ulaşıldığı,

Buradan hareketle, 100x100x60 cm ebatlarında elle yumuşak toprakta çukur açma birim maliyetinin 14,92630544158937 TL/adet (7,5147 TL/adet + 2,6196 TL/adet + 4,79200544158937 TL/adet = 14,92630544158937 TL/adet) olarak hesaplandığı,

2 numaralı 100x100x60 cm ebatlarında elle sert kayada çukur açma iş kalemine ilişkin olarak;

Söz konusu iş ile ilgili 2016 yılı birim fiyat kitaplarında yayımlanmış bir poz bulunmadığı belirtilerek, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 14.009 numaralı pozundan (El veya kompresörle patlayıcı madde kullanmadan sert kaya kazılması) faydalanıldığı, buna göre, anılan iş kalemine ilişkin maliyet unsurlarının kazı işi, kazıdan çıkan malzemenin araçlara yüklenmesi işi ve kazıdan çıkan malzemenin nakledilmesi işi olarak belirlendiği, bahsi geçen pozun kazı işi için kârsız birim fiyatının (62,11 TL/m³ /1,25 = 49,688 TL/m³) göz önünde bulundurulduğu, anılan iş kalemi tanımında çıkan hafriyatın depo, imla veya sedde yerinde serilmesi işi olmaması sebebiyle, bu pozda yer alan işçilik maliyetinin, iş kalemi tanımının maliyet unsurlarına dâhil olmadığının belirtildiği, bu doğrultuda “serilmesi ve düzeltme işçiliği” miktarı 0,40 saat/m³ olmak üzere, bahsi geçen hususa yönelik maliyetin 7,40 TL/saat x 0,40 saat/m³ = 2,96 TL/m³ olarak hesaplandığı, buradan hareketle kazı işi maliyeti olarak 28,0368 TL/adet tutarına (0,600 m³/adet x [49,688 TL/m³ – 2,96 TL/m³] = 28,0368 TL/adet) ulaşıldığı, bu iş kaleminin tarifinde “kontrol mühendisinin uygun gördüğü yerlerde, kazı toprağı tamamen uzaklaştırılacaktır.” ifadesinin bulunmaması sebebiyle, 1 numaralı iş kaleminde kullanılan kazıdan çıkan malzemenin araçlara yüklenmesi işi ile kazıdan çıkan malzemenin nakledilmesi işlerine ait maliyetlerin, anılan iş kaleminin maliyet hesabına dâhil edilmediğinin belirtildiği,

Netice itibariyle 100x100x60 cm ebatlarında elle sert kayada çukur açma birim maliyetinin 28,0368 TL/adet olarak hesaplandığı,

3 numaralı 100x100x60 cm ebatlarında iş makinası ile çukur açma iş kalemine ilişkin olarak;

Anılan iş kalemine ait analiz açıklamasında, iş tanımında kazı yapılacak alanın toprak yapısı konusunda açıklayıcı bilgi bulunmaması sebebiyle, toplam 70.000 adet makine ile kazı işinin 35.000 adedinin yumuşak toprak alanlarda, 35.000 adedinin sert kaya alanlarında yapılacağı öngörüsüyle hareket edildiğinin belirtildiği, söz konusu iş kalemine yönelik maliyet unsurlarının, kazı işi, kazıdan çıkan malzemenin araçlara yüklenmesi işi ve kazıdan çıkan malzemenin nakledilmesi işi olarak belirlendiği, kazı işinin ise makine ile yumuşak ve sert toprak kazılması (Y.15.001/1A pozu), makine ile patlayıcı madde kullanmadan sert kaya kazılması (Y.15.014/4A pozu) ve kazı boşluklarının el ile doldurulması ve düzeltilmesi olmak üzere üçe ayrıldığı, buna göre kazı işi için birinci olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Y.15.001/1A numaralı pozundan (makine ile yumuşak ve sert toprak kazılması) yararlanıldığı, söz konusu pozun kârsız birim fiyatının (2,312 TL/m³ >>> 2,89 TL/m³ / 1,25 = 2,312 TL/m³) göz önünde bulundurulduğu, bu doğrultuda bahsi geçen iş kaleminin kazı işi birim maliyetinin 1,3872 TL/adet (0,600 m³/adet x 2,312 TL/m³ = 1,3872 TL/adet) olarak hesaplandığı, ikinci olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Y.15014/4A numaralı pozundan (makine ile patlayıcı madde kullanmadan sert kaya kazılması) faydalanıldığı, söz konusu pozun kârsız birim fiyatının (11,912 TL/m³ >>> 14,89 TL/m³ / 1,25 = 11,912 TL/m³) göz önünde bulundurulduğu, bu doğrultuda bahsi geçen iş kaleminin kazı işi birim maliyetinin 7,1472 TL/adet (0,600 m³/adet x 11,912 TL/m³ = 7,1472 TL/adet) olarak hesaplandığı, son olarak kazı boşluklarının el ile doldurulması ve düzeltilmesi işinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 14.001 pozu (kazı boşluklarının doldurulması) kullanılmak suretiyle 1,11 TL/adet tutarına (0,600 m³/adet x 0,25 saat/m³ x 7,40 TL/saat = 1,11 TL/adet) ulaşıldığı,

Buradan hareketle, kazı işi maliyeti olarak toplam 5,3772 TL/adet tutarının (1,3872 TL/adet + 7,1472 = 8,5344 TL/adet / 2 = 4,2672 TL/adet + 1,11 TL/adet = 5,3772 TL/adet) olarak bulunduğu, bu iş kaleminin tarifinde “kontrol mühendisinin uygun gördüğü yerlerde, kazı toprağı tamamen uzaklaştırılacaktır.” ifadesinin bulunmaması sebebiyle, 1 numaralı iş kaleminde kullanılan kazıdan çıkan malzemenin araçlara yüklenmesi işi ile kazıdan çıkan malzemenin nakledilmesi işlerine ait maliyetlerin, anılan iş kaleminin maliyet hesabına dâhil edilmediğinin belirtildiği,

Netice itibariyle 100x100x60 cm ebatlarında iş makinesi ile çukur açma birim maliyetinin 5,3772 TL/adet olarak hesaplandığı,

4 numaralı 100x100x60 cm derinliğinde çukurlara ibreli fidanların topraklı dikimi iş kalemine ilişkin olarak;

Söz konusu iş ile ilgili 2016 yılı birim fiyat kitaplarında yayımlanmış bir poz bulunmadığı belirtilerek, Devlet Su İşlerinin 37.041 numaralı pozundan faydalanıldığı, bahsi geçen poza ilişkin analiz doğrultusunda, düz işçi miktarının 20 saat/1000 adet (rayici 7,40 TL/saat) (200 m dâhilindeki fidanların tevzi), bahçıvan ve fidan ustası miktarının 140 saat/1000 adet (rayici 8,90 TL/saat) (fidanın dikimi, lüzumunda hereklerin çakılması, fidanın bağlanması ve ilk suyun verilmesi) ve düz işçi miktarı 20 saat/1000 adet) (rayici 7,40 TL/saat) (5 ton suyun 200 m’ye taşınması) olmak üzere 200 m dâhilindeki fidanların tevzi birim maliyetinin 0,148 TL/adet (7,40 TL/saat x 20 saat/1000 adet = 0,148 TL/adet), fidan dikimi, lüzumunda hereklerin çakılması, fidanın bağlanması ve ilk suyun verilmesi birim maliyetinin 6,34581105168486 TL/adet (8,90 TL/saat x 140 saat/1000 adet x 5,09294626941 [37.041 poz numaralı iş kalemindeki dikim çukur hacmi (0,11781 m³/adet) ile bu iş kalemindeki dikim çukur hacmi (0,600 m³/adet) oranı >>> 0,600 m³/adet / 0,11781 m³/adet = 5,09294626941 – hacmin oranca fazla olmasının, dikim malzeme miktarını ve işin süresini de aynı oranda artıracağı göz önünde bulundurulmuştur.] = 6,34581105168486 TL/adet ve 5 ton suyun 200 m’ye kadar taşınması birim maliyetinin 0,148 TL/adet (7,40 TL/saat x 20 saat/1000 adet = 0,148 TL/adet) olarak hesaplandığı,

Netice itibariyle, 100x100x60 cm derinliğinde çukurlara ibreli fidanların topraklı dikimi maliyeti olarak 6,64181105168486 TL/adet tutarına (0,148 TL/adet + 6,34581105168486 TL/adet + 0,148 TL/adet = 6,64181105168486 TL/adet) ulaşıldığı,

5 numaralı 100x100x60 cm derinliğinde çukurlara yapraklı fidanların topraklı dikimi iş kalemine ilişkin olarak;

 Söz konusu iş ile ilgili 2016 yılı birim fiyat kitaplarında yayımlanmış bir poz bulunmadığı belirtilerek, Devlet Su İşlerinin 37.041 numaralı pozundan faydalanıldığı, bahsi geçen poza ilişkin analiz doğrultusunda, düz işçi miktarının 20 saat/1000 adet (rayici 7,40 TL/saat) (200 m dâhilindeki fidanların tevzi), bahçıvan ve fidan ustası miktarının 140 saat/1000 adet (rayici 8,90 TL/saat) (fidanın dikimi, lüzumunda hereklerin çakılması, fidanın bağlanması ve ilk suyun verilmesi) ve düz işçi miktarı 20 saat/1000 adet) (rayici 7,40 TL/saat) (5 ton suyun 200 m’ye taşınması) olmak üzere 200 m dâhilindeki fidanların tevzi birim maliyetinin 0,148 TL/adet (7,40 TL/saat x 20 saat/1000 adet = 0,148 TL/adet), fidan dikimi, lüzumunda hereklerin çakılması, fidanın bağlanması ve ilk suyun verilmesi birim maliyetinin 6,34581105168486 TL/adet (8,90 TL/saat x 140 saat/1000 adet x 5,09294626941 [37.041 poz numaralı iş kalemindeki dikim çukur hacmi (0,11781 m³/adet) ile bu iş kalemindeki dikim çukur hacmi (0,600 m³/adet) oranı >>> 0,600 m³/adet / 0,11781 m³/adet = 5,09294626941 – hacmin oranca fazla olmasının, dikim malzeme miktarını ve işin süresini de aynı oranda artıracağı göz önünde bulundurulmuştur.]= 6,34581105168486 TL/adet ve 5 ton suyun 200 m’ye kadar taşınması birim maliyetinin 0,75375604787268 TL/adet (7,40 TL/saat x 20 saat/1000 adet x 5,09294626941 = 0,75375604787268 TL/adet) olarak hesaplandığı,

Netice itibariyle, 100x100x60 m derinliğinde çukurlara yapraklı fidanların topraklı dikimi birim maliyeti olarak 7,24576709955754 TL/adet (0,148 TL/adet + 6,34581105168486 TL/adet + 0,75375604787268 TL/adet = 7,24576709955754 TL/adet) tutarına ulaşıldığı tespit edilmiştir.

Diğer yandan, söz konusu iş kalemleri haricinde, işin işleyişi gereği oluşan maliyetler olarak, personelden kaynaklanan işveren maliyeti (işçilik rayiçleri ile yapılan açıklamalar hariç), kamyonet giderleri ve alet-edevat giderlerinin öngörüldüğü, buna göre personelden kaynaklanan işveren ek maliyetinin 251.331,95 TL olarak hesaplandığı, kamyonet giderleri (amortisman, yakıt, kasko, trafik sigortası, motorlu taşıtlar vergisi, bakım, lastik) için toplam 15.068,13 TL’lik tutarın öngörüldüğü,

Bu kapsamda, maliyete dayalı birim fiyat teklif analiz icmali incelendiğinde, 100x100x60 cm ebatlarında elle yumuşak toprakta çukur açma iş kalemi için 597.200,00 TL (40.000 adet x 14,93 TL = 597.200,00 TL), 100x100x60 cm ebatlarında elle sert kayada çukur açma iş kalemi için 1.121.600,00 TL (40.000 adet x 28,04 TL = 1.121.600,00 TL), 100x100x60 cm ebatlarında iş makinesi ile çukur açma (açılan çukurların etrafı idarenin istediği şekilde el ile düzeltilecektir) iş kalemi için 376.600,00 TL (70.000 adet x 5,38 TL = 376.600,00 TL), 100x100x60 cm derinliğinde çukurlara ibreli fidanların topraklı dikimi iş kalemi için 332.500,00 TL (50.000 adet x 6,65 TL = 332.500,00 TL) ve 100x100x60 cm derinliğinde çukurlara yapraklı fidanların topraklı dikimi iş kalemi için 166.250,00 TL (25.000 adet x 6,65 TL (5 numaralı iş kalemine ilişkin yapılan hesaplamada birim maliyet olarak 7,25 TL’ye ulaşılmasına rağmen burada 6,65 TL üzerinden işlem yapılmakla birlikte, birim fiyat teklif cetvelinde bu iş kalemi için 7,44 TL teklif birim fiyatı öngörülmüştür.) = 166.250,00 TL) olmak üzere birinci ara için toplam 2.594.150,00 TL (597.200,00 TL + 1.121.600,00 TL + 376.600,00 TL + 332.500,00 TL + 166.250,00 TL = 2.594,150,00 TL) öngörüldüğü,

Söz konusu tutara, personelden kaynaklanan işveren ek maliyeti (251.331,95 TL), 4×2 kamyonet maliyeti (15.068,13 TL), alet-edevat maliyeti (18.088,00 TL), sözleşme damga vergisi (2.997.900,00 TL x 0,00948 = 28.420,09 TL), karar ilanı damga vergisi (2.997.900,00 x 0,00569 = 17.058,05 TL) ve Kamu İhale Kurumu payı (2.997.900,00 TL x 0,0005 = 1.498,95 TL) olmak üzere toplam 331.465,17 TL tutarında ikinci ara toplamının eklenerek 2.925.615,17 TL (2.594.150,00 TL + 331.465,17 TL = 2.925.615,17 TL) tutarının hesaplandığı, ayrıca 72.284,83 TL’lik yüklenici kârının öngörülmesi ile 2.997.900,00 TL’lik toplam teklif tutarına ulaşıldığı tespit edilmiştir.

Diğer yandan, açıklama kapsamında hesaplamalara dayanak teşkil eden Kocaeli İl Çevre Durum Raporu, İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının hafriyat döküm sahalarını gösterir belgeler, yol mesafelerini gösterir belgeler, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve İller Bankası birim fiyat kitabında yer alan poz analizlerini gösterir belgeler, Kamu İhale Kurumu İşçilik Hesaplama Modülü çıktıları, toprak işleme yönünden toprak grupları tablosu veri nüshası, “Araç kullanma ve dinlenme sürelerine uyma mecburiyeti ve denetleme esasları” madde 98’in dökümü, Ford Otosan yakıt sarfiyatı tablosu, kendi malı kamyonet alış faturası ile ruhsat sureti, akaryakıt fiyat listesi, kasko ve trafik sigorta poliçesi suretleri, Gelir İdaresi Başkanlığı Motorlu Taşıtlar Vergisi Hesaplama Modülü veri nüshası ve AG Peyzaj Petrol Yapı Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından alet-edevat için alınan fiyat teklifi gibi tevsik edici bilgi ve belgelerin sunulduğu görülmüştür.

Öte yandan, idarenin yaklaşık maliyet hesabına bakıldığında, yapılan piyasa araştırması sonucunda elde edilen fiyatların ortalaması alınmak suretiyle 100x100x60 cm ebatlarında elle yumuşak toprakta çukur açma, 100x100x60 cm ebatlarında elle sert kayada çukur açma, 100x100x60 cm ebatlarında iş makinesi ile çukur açma, 100x100x60 cm derinliğinde çukurlara ibreli fidanların topraklı dikimi ve 100x100x60 cm derinliğinde çukurlara yapraklı fidanların topraklı dikimi iş kalemleri için sırasıyla 25,00 TL, 36,67 TL, 15,00 TL, 8,83 TL ve 8,50 TL’lik birim fiyatların öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Aktarılan hususlar çerçevesinde, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda, ticari işletmeler, esnaf işletmeleri için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan, faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmeler olarak, bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kimse de tacir olarak ifade edilmektedir. Tacirler, anılan Kanun kapsamında bir takım yükümlülüklere sahiptirler. Dolayısıyla, her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etme zorunluluğu bulunmaktadır. İsteklilerin de basiretli tacir sıfatına haiz olduğu düşünüldüğünde, ticaretin genel kabul görmüş kuralları gereği, katıldıkları ihaleler neticesinde aldıkları işleri tamamlamak suretiyle kâr etme amacı gütmeleri gerekmektedir. Diğer yandan, ihalelerde aşırı düşük teklif sorgulamasının amacı, istekliler tarafından teklif edilen fiyatlarla işin yapılabilirliğinin kontrolünü sağlamaktır. Dolayısıyla, istekliler tarafından teklif bedeli oluşturulurken bu saikle hareket etmeleri beklenmektedir. Bu durum, yalnızca toplam bedel üzerinden değerlendirilmemeli, idarece sorgulamaya esas teşkil edecek önemli teklif bileşeni olarak belirlenen her bir iş kalemi açısından da kâr etmesi veya en azından zarar etmemesi gerekmektedir.

Uyuşmazlığa konu ihalede, idarece anılan istekliye gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, birim fiyat teklif cetvelinde bulunan tüm kalemlere ait iş makinesi giderleri, işçilik giderleri ve alet-edevat giderlerinin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği görülmüştür. İhale üzerinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, söz konusu iş kalemlerinin her biri için yapılan maliyet analizi sonucunda, bu iş kalemlerinin birim maliyetlerine ulaşıldığı anlaşılmıştır.

Bu kapsamda, bahsi geçen analiz sonucunda elde edilen birim maliyetler ile anılan istekliye ait birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyatlar karşılaştırıldığında, 1, 3, ,4 ve 5 numaralı iş kalemlerinde analiz sonucu elde edilen birim maliyetlerin üzerinde teklif fiyatı öngörüldüğü anlaşılmakla birlikte, 2 numaralı “100x100x60 cm ebatlarında elle sert kayada çukur açma” iş kalemine ait maliyet analizi sonucunda birim fiyat olarak 28,04 TL’lik tutarın hesaplandığı, açıklama kapsamında da söz konusu tutarı tevsik edici belgelerin yer aldığı, ancak birim fiyat teklif cetvelinde anılan iş kalemi için 21,87 TL’lik birim fiyatın teklif edildiği görülmüştür.

Bu husus, anılan istekli açısından söz konusu iş kalemi için zarar etme saiki ile hareket edildiği sonucunu doğurmaktadır (personelden kaynaklanan işveren ek maliyeti, kamyonet maliyeti vb. giderlerin bu iş kalemi içindeki yüzdeleri dikkate alınmaksızın). Her ne kadar, toplam teklif bedeli üzerinden 72.284,83 TL kâr öngörülmüş olsa da, bu durumun önemli teklif bileşeni olarak belirlenen her bir iş kalemi açısından da aynı olması gerektiği, diğer bir ifadeyle analiz fiyat tutarlarının, teklif fiyatlarına eşit veya altında olmasının bekleneceği, aksi durumun, genel ticaret ilkelerine ve aşırı düşük teklife ilişkin düzenlemelerin mantığına aykırı olacağı anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, idarece beş iş kaleminin de önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği, dolayısıyla teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen istekliler tarafından her bir iş kalemine ilişkin fiyatların ne şekilde oluşturulduğunun mevzuata uygun şekilde belgelendirilmesi gerektiği, yapılacak belgelendirme ile elde edilen fiyatların, teklif edilen birim fiyatlara eşit veya altında olması, başka bir ifadeyle her bir iş kalemi için kâr elde edilmesi veya en azından zarar edilmemesinin bekleneceği, dolayısıyla 2 numaralı iş kalemi için yapılan analiz sonucunda elde edilen birim fiyatın, birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyatın üzerinde olduğu, bu durumun, söz konusu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın tevsik edildiği anlamına gelmeyeceği anlaşılmış olup, açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Bereket İnş. Taah. Haf. Nak. Gıd. Giy. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.