Yüklenicinin Hilton lavabo imalatında fazla sayım iddialarının değerlendirilmesi ve kamu zararı oluşumuna ilişkin hukuki inceleme yapılmıştır (Sayıştay)

İkmal inşaatı kapsamındaki yapım işinde; Hilton lavabo ve tezgâh yapılması imalatının eksik yapılması;

3- 359 sayılı Ek İlamın 1. maddesinin (F) bendiyle; … yükleniminde bulunan “… Üniversitesi … İkmal İnşaatı İşi”nde; Hilton lavabo ve tezgâh yapılması imalatının eksik yapıldığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu ve ahiz vekilleri, temyiz dilekçesinde özetle; İlamın 1. maddesinin tüm bentleri için yapmış olduğu genel açıklamalar dışında temyize konu işbu bendi için (yine yukarıda adı geçen sorumlunun kendi iddiaları doğrultusunda) teknik yönden;

Ek İlamın 19. sayfasında yer alan ibarede; “Söz konusu işin 889 adet yapıldığına dair fiili sayım tutanağı veya herhangi bir belge bulunmadığı görülmüştür.” hükmü ile yapılan savunmalarının dikkate alınmadığının görüleceğini, sayımın kendilerince yapıldığını, konu hakkında inceleme yapan … Mahkemesinin görevlendirdiği bilirkişinin ve … bilirkişi kurullarının sayımı yaparak konuyu doğruladığını, sayımın kesin hesap inceleme aşamasında kesin hesap komisyonu tarafından tekrar yapılacağını, ihale projeleri incelendiğinde aşağıdaki tabloda olduğu gibi proje kotlarına göre olan Hilton lavabo sayılarının ortaya çıkacağını, buna göre … A.Ş.’nin ihale projesine göre yapması gereken toplam Hilton lavabo sayısının 736 adet olduğunu;

KOT A1 BLOK A2 BLOK A3 BLOK A4 BLOK D BLOK B BLOK Y BLOK

-11,60 16 13 0 0 4 0 0

-7,40 14 10 0 0 40 19 0

-3,70 12 14 17 14 0 0 27

0,00 26 16 14 17 0 4 44

3,70 15 15 10 13 0 49 44

7,40 0 0 15 14 0 12 44

11,10 13 13 13 13 0 0 44

14,80 0 0 0 0 0 0 44

18,50 0 0 0 0 0 0 44

Toplam 736

Aşağıdaki tabloda da yapılan Hilton lavaboların hangi ebatta, hangi blokta ve hangi kot binada olduğunun ayrı ayrı görüleceğini, buna göre Hilton lavabo sayısının 854 adet olarak yeniden sayıldığını;

A1 A2 A3 A4 B BLOK D BLOK Y BLOK

KOT 70lik 100lük 70lik 100lük 70lik 100lük 70lik 100lük 70lik 100lük 100lük

tezgah 70lik 100lük 100lük

tezgah 70lik 100lük tezgah

11,60 14 13 6 1

-7,40 15 12 6 2 40

-3,70 9 1 13 1 8 9 14 2 1 6 21

0,00 24 1 11 3 7 4 14 2 8 18 44

3,70 14 1 14 1 10 11 2 18 24 14 44

7,40 16 3 13 2 13 3 13 1 14 44

11,10 12 1 15 12 3 10 3 14 44

14,80 14 44

18,50 14 44

Toplam 104 7 91 7 69 19 62 10 6 29 42 116 1 6 21 264

70 100 100lük tezgah

Toplam 454 94 306 854

Buna göre Hilton lavabo ihale projesinde 736 adet yapılması gerekirken uygulama projesinde 854 adet yapıldığının görüleceğini, buradan hesap ile aşağıdaki görülüğü üzere … A.Ş.’nin kesin hesap aşamasında … TL alacaklı olduğunu,

Poz No. Tanımı Birimi AZALAN

MİKTAR ARTAN

MİKTAR Fark

(ARTAN-

AZALAN) Toplam Fiyat (TL)

ÖZEL0006 HİLTON LAVABO İLE TEZGAHI YAPILMASI (100CM) (İHALE) AD 736 0 -736 -…

ÖZEL0006 HİLTON LAVABO İLE TEZGAHI YAP ILMASI (100CM) (YAPILAN İMALAT) AD 0 854 854 …

TOPLAM İLAVE YAPILAN …

1) Konu … Mahkemesi Bilirkişi Kurulu Raporunda İncelenmiştir:

Hilton lavabo ve tezgah yapılması: Mahallinde yapılmamış olan imalatlar yüklenici hakedişinden minha edilmemesi ve imalatların yerinde olmaması:

Yerinde yapılan inceleme ile;

Raporumuz ekinde projeler ve mahal listesi ile birlikte ihale projesinde Hilton lavabonun 731 adet olduğu ancak yerinde yapılan imalat miktarı ise 889 adet olduğu tespit edilmiş ve projelerle sabit olduğu görülmüştür.

Bu nedenle herhangi bir kamu zararından söz edilmez.”,

2) Konu … Bilirkişi Kurulu Raporunda Da İncelenmiştir:

c) Hilton Lavabo ve Tezgâh Yapılması

Sayıştay sorgulamasına baz olan bilirkişi kurulu raporunda, ‘‘Uygulama yerinde yapılan incelemeler neticesinde Hilton lavabo ve tezgah yapılması imalatının 731 adet olarak yapılmadığı, 439 adet olarak imal edildiği, yapılmayan 292 adedinin …’dan düşülmesi, düşülmesi gereken rakamın:

. Fazla ödeme :… TL

. F.F. : … TL

. F.F. dahil: : … TL olduğu belirtilmiştir.

GÖRÜŞ:

Taraflar arasında düzenlenen 15.07.2011 tarihli sözleşme anahtar teslimi götürü bedelde olup, ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenici tarafından teklif edilen … TL üzerinden akdedilmiştir. Sözleşmenin 6.2. maddesinde, “Yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde yüklenicinin teklif ettiği toplam bedel esas alınır.” hükmü yer almıştır. Bu imalat, İdare ve yüklenicinin anlaştığı pursantaj listesinde yer almıştır. İşin tarifinde bu imalata ilişkin herhangi bir açıklama bulunmamaktadır. Kaldı ki; proje değişikliği sonucu bu imalatın miktarında artış olmuştur. İhale projesine göre 731 adetten olan Hilton lavaboların, uygulamada miktarı artmış ve 889 adet olarak yapıldığı görülmüştür.

Poz No. Tanımı Birimi AZALAN

MİKTAR ARTAN

MİKTAR Fark

(ARTAN-

AZALAN) Toplam Fiyat (TL)

ÖZEL0006 HİLTON LAVABO İLE TEZGAHI YAPILMASI(100CM)(İHALE) AD 731,00 0,00 -731,00 -…

ÖZEL0006 HİLTON LAVABO İLE TEZGAHI YAPILMASI(100CM)(YAPILAN İMALAT) AD 0,00 889,00 889,00 …

TOPLAM İLAVE YAPILAN … TL

Söz konusu bu imalat, sözleşmesine, uygulama projesine, fen ve sanat kaidelerine uygun eksiksiz ve kusursuz yapılmış olduğuna ilişkin taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Bu durumda revizyon uygulama projelerine göre yapılmış olan fazla Hilton lavaboların bedellerinin ödenmesi gerekmektedir. Ödenecek tutar … TL olarak hesaplanmıştır.”

Denildiğini,

SONUÇ olarak, yukarıda yapılan mukayeseli keşif ve yerinde yeniden yapılan sayım ve her iki bilirkişinin yaptığı çalışmadan da görüleceği üzere yüklenicinin projede belirtilen miktardan fazla imalat yaptığını, Yargıtay’ın yukarıda detaylı olarak açıklanan kararı doğrultusunda konunun kesin hesapta değerlendirileceğini, bilirkişiler tarafından hazırlanan raporun içeriğine katıldığını ve kamu zararı bulunmadığı görüşünde olduğunu dile getirmişlerdir.

Başsavcılık mütalaası, yukarıda işbu tutanağın 1. maddesinde İlamın 1. maddesinin (C) bendine ilişkin mütalaada belirtildiği gibidir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu …, fer’i müdahale talebi üzerine duruşmaya katılmasına izin verilen ahiz ….’yi temsilen … ve … ve sorumlu ve ahiz vekili olarak Av. … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

Yukarıda işbu tutanağın 1. maddesinde (İlamın 1-C maddesine yönelik) Sorumluluk Yönünden İnceleme Bölümünde yapılan açıklamalar bu madde için de geçerlidir.

Konunun Esası Yönünden İnceleme:

(Ek) İlamda tazmin hükmü, Sayıştay Başkanlığınca görevlendirilen bilirkişilerce hazırlanan 18.05.2015 tarihli Bilirkişi Raporunun İnşaat Bölümü 8 numaralı inceleme konusundaki “Özel 0006 poz nolu “Hilton lavabo ve tezgâh yapılması” imalatının projeye göre 731 adet yapılması gerekirken yerinde yapılan sayımda 439 adet yapıldığı” tespitine göre kamu zararı oluştuğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Yukarıda işbu tutanağın 1. maddesinde (İlamın 1-C maddesine yönelik Konunun Esası Yönünden İnceleme bölümünde) belirtilen mevzuat hükümleri ve kararlar ile yapılan açıklamalar bağlamında ihtilaf konusu olay değerlendirilecek olursa;

(Ek) İlamda; Sayıştayca görevlendirilen bilirkişi heyetinin aksine gerek … Cumhuriyet Başsavcılığının görevlendirdiği bilirkişilerce düzenlenen raporda gerekse … Üniversitesi Deprem Mühendisliği ve Afet Yönetim Enstitüsü Müdürlüğünce düzenlenen “… İçin Sayıştay’ın Düzenlettirdiği Bilirkişi Raporu ile Sayıştay Sorgulamasının Değerlendirilmesi Hakkında Teknik Rapor”da yerinde yapılan sayımda imalatın 889 adet yapıldığı belirtilmiş olmakla beraber her iki bilirkişi raporunda da tutanak tutulmadığı; dolayısıyla sayımın hangi tarihte, kimler tarafından yapıldığı, İdareden görevlilerin de bu sayıma iştirak edip etmedikleri konusunda bilgilere ulaşılamadığı ifade edilerek sorumlu ve ahiz vekillerinin bu yöndeki savunmaları kabul edilmemiştir.

Ancak sorumlu ve ahiz vekilleri tarafından bu defa temyiz aşamasında gönderilen dilekçede tablo halinde A1, A2, A3, A4, B, D ve Y Bloklarda kot bazında uygulama projesinde yer alan imalat sayısının 736 adet ve yerinde yapılan sayımda fiili imalat sayısının 854 adet olduğu belirtilmiş ve sorgu aşamasında verilen cevapta olduğu gibi konu hakkında inceleme yapan … Cumhuriyet Başsavcılığının görevlendirdiği bilirkişi heyetinin ve … bilirkişi heyetinin sayımı yaparak konuyu doğruladığı ve son olarak da sayımın kesin hesap inceleme aşamasında kesin hesap komisyonu tarafından da tekrar yapılacağı dile getirilmiştir.

Sorumlu ve ahiz vekillerinin bu iddialarından; Sayıştay tarafından görevlendirilen bilirkişi heyetinin tespiti ile hem İdarece yapılan tespit hem de … Cumhuriyet Başsavcılığı ve … bilirkişi heyetlerinin tespitleri arasında bir çelişki olduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu çelişki giderilmeden de temyize konu ihtilafın ortadan kalkması mümkün görülmemektedir.

Son olarak, duruşma sırasında … Cumhuriyet Başsavcılığında devam etmekte olan soruşturmaya eklenen yeni bir bilirkişi raporu ve kesin hesap dosyasına esas imalat miktarlarını gösterdiği belirtilen belgeler Kurulumuzun bilgisine arz edilmiştir. Hilton lavabo sayısının tespitinde söz konusu bu rapor ve belgelerin de dikkate alınması gerekmektedir.

Bu itibarla, 359 sayılı Ek İlamın 1. maddesinin (F) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün BOZULMASINA ve temyize konu imalatın fiilen yapılan sayısının tekrardan tespit edilmesini (gerekirse yeniden bir bilirkişi heyeti görevlendirilmesini) ve kamu zararı oluştuğu kanaatine varılır ise tutarının bu tespite göre hesaplanmasını teminen dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (…. Daire Başkanı …, …. Daire Başkanı … ve …. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …’ün aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 11.09.2019 tarih ve 46594 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

…. Daire Başkanı …:

Kamu zararı tespiti, Başkanlığımızın 16.04.2015 tarihli Onayına istinaden Sayıştayca Bilirkişi ve Uzman Görevlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin “Bilirkişi görevlendirilmesi” başlıklı ikinci bölümünde yer alan düzenlemeler kapsamında çalıştırılan 3 kişilik bilirkişi heyetince hazırlanan “18.05.2015 tarihli Bilirkişi Raporu”na dayanmakta olup, bu raporda belirtilen hususların hepsi tutanağa bağlanmış ve resmi belgelerle kanıtlanmış durumdadır. Ancak sorumluların temyiz dilekçelerinin dayandırıldığı … Üniversitesi Deprem Mühendisliği ve Afet Yönetim Enstitüsü Müdürlüğünde görevli öğretim üyelerine düzenlettirilen 03.12.2015 tarihli “… İçin Sayıştay’ın Düzenlettirdiği Bilirkişi Raporu ile Sayıştay Sorgulamasının Değerlendirilmesi Hakkında Teknik Rapor” ve Sayıştay Başkanlığınca yapılan suç duyurusu üzerine ilgili soruşturmayı yapan … Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından konuları genişletilerek düzenlettirilen … raporunun aynısı olan 20.06.2016 tarihli Bilirkişi Raporunda belirtilen hususlarda böyle bir durumdan bahsetmek mümkün görülmemektedir.

Bu nedenle, yapılan ölçümlere itibar edilerek temyiz dilekçesindeki iddiaların reddedilerek tazmin hükmünün tasdiki gerekir.

…. Daire Başkanı … ve …. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …:

Gerek … Cumhuriyet Başsavcılığı ve … bilirkişi heyetleri gerekse de İdare tarafından yapılan sayımlara itibar edilmesi suretiyle eksik imalat bulunmadığı yönündeki temyiz dilekçesindeki iddiaların kabul edilerek tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.