Proforma fatura verenlerin zarar etme pahasına bir mal veya hizmeti isteklilere taahhüt etmelerinin hangi şartlarda kabul edilebileceği (KİK)

02.06.2010 tarih ve I.Y.13.64.0255/2010-31E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            D.S.İ. 18. Bölge Müdürlüğü tarafından 14.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Afyonkarahisar Sinanpaşa Nuh Göleti Sulaması İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Oruçlar İnşaat Taahhüt Tur. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 06.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 11.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin  17.05.2010 tarih ve 11540 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1) Aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçelerinden biri olarak; sundukları analizlerde aritmetik hata bulunmasının gösterildiği, analizlerde “yüklenici karı ve genel giderler” ibaresi yerine sehven “yüklenicinin bu analize girmemiş her türlü gideri” ibaresinin yazıldığı, idarenin 130.585,22 TL olarak hesapladığı yüklenici karının esasında 142.153,85 TL olduğu, analizlerinde aritmetik hatanın bulunmadığı,           

            2) Tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının diğer gerekçesi olarak; Ø250, Ø300 ve Ø400’lük kelebek vanaları ve demontaj parçaları için sunulan proforma faturadaki fiyat ile proforma faturanın alındığı firmanın maliyetinin aynı olmasının gösterildiği, ancak firmanın maliyet cetvelinde üretici karının ayrıca öngörüldüğü,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının (ç) bendinde; “Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,

2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,

istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” hükmü, aynı fıkranın (d) bendinde ise; “Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine kadar olan ihalelerde; (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgeler, isteklilerden sadece tekliflerinin aşırı düşük bulunması durumunda istenir.” hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 8 inci maddesinde belirtilen eşik değerin ihale ilan tarihi itibariyle 23.551.044,00 TL olduğu ve incelemeye konu ihalenin yaklaşık maliyetinin 1.599.992,58 TL olduğu idarece dikkate alınarak, ihale dokümanında, teklifle birlikte sunulması gereken belgeler arasında analizlere yer verilmediği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesinin yapılacağı, ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine uymayan, teklifleri ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olmayan ve birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

İncelemeye konu ihalede, idarece, anılan hüküm uyarınca tekliflerin değerlendirildiği ve üç isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,           

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,           

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,           

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Diğer yandan, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.1 inci maddesinde aşırı düşük teklif sınır değerinin hesabı tarif edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, idarece, Kanunun 38 inci maddesinde yer alan hükümler ve Tebliğin anılan maddesinde yapılan açıklamalar uyarınca aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı ve bu değerin altında teklif sunmuş olan iki istekli bulunduğunun tespiti yapılarak bu isteklilerden tekliflerini açıklamalarının istenildiği belirlenmiştir.

İdarece hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunmuş olan başvuru sahibi ve ihale üzerinde bırakılan Gökhan Semerci’nin, tekliflerine ilişkin açıklamalarını 22.04.2010 tarihli dilekçeler ve ekleri ile idareye ilettikleri anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde; “ …

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.

…” açıklaması yer almaktadır.

İncelenen ihalede, idare tarafından, aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında, sorgulamaya tabi tutulan isteklilerce kullanılmasını teminen, isteklilere standart bir analiz formatının verilmediği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibince sunulan teklifi açıklayıcı bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Sunulan analizlerde yer alan kalemler için öngörülen birim fiyatlardan bazıları için kamu kurum ve kuruluşlarınca (Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, İller Bankası) belirlenerek yayımlanmış 2010 yılı birim fiyat ve rayiçlerinin, diğerleri için ise piyasada faaliyet gösteren kişilerden alınan teklif fiyatların kullanıldığı belirlenmiştir.

Diğer yandan, şikayetçi tarafından sunulan tüm analizlerde, yukarıda açıklanan yöntemler kullanılarak belirlenen birim fiyatlar ile birim fiyat teklif cetvelinde yer alan miktarlar dikkate alınarak bir toplam tutarın hesaplandığı, daha sonra bu tutara “Yüklenicinin bu analize girmemiş her türlü giderleri” adı altında bir maliyet kaleminin eklendiği ve ulaşılan toplam bedelin birim fiyat teklif cetvelinde yer alan miktara bölünmesi sonucunda teklifte yer verilen birim fiyata ulaşıldığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, başvuru sahibi tarafından, teklif dosyası içinde sunulan birim fiyat teklif cetvelinden farklı olarak aşırı düşük teklif açıklamasında; analizlerde yer verilen birim fiyatlar ile birim fiyat teklif cetvelinde yer alan miktarlar dikkate alınarak hesaplanan maliyetin, birim fiyat teklif cetveline benzer bir formatta “Maliyet Cetveli” adı altında, teklif icmali niteliği taşıyan bir belgenin ise “Maliyet Teklif Cetveli” adı altında sunulduğu belirlenmiştir.

Söz konusu “Maliyet Cetveli”nde, şikayetçi tarafından, ihale konusu işin gerçekleştirilmesi için katlanılması gereken asgari maliyetin tespit edildiği, “Maliyet Teklif Cetveli”nde ise belirlenen asgari maliyetin üzerine personel ücreti giderleri, sosyal güvenlik primi giderleri, sözleşme giderleri, şantiye kurma giderleri, vergi giderleri vb. “Genel Giderler” mahiyetindeki giderler ile yüklenici karı eklenmek suretiyle teklif fiyatın açıklandığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibince sunulan analizlerde yer verilmiş olan “Yüklenicinin bu analize girmemiş her türlü giderleri” kaleminin, esasen “Yüklenici karı ve genel giderler” kalemine karşılık geldiği ortadadır.

Bu çerçevede yapılan değerlendirme sonucunda, şikayetçi tarafından sunulan “Maliyet Cetveli” ve “Maliyet Teklif Cetveli” marifetiyle başvuru sahibince işin çıplak maliyeti ile yüklenici karı ve genel giderlerin ayrı ayrı gösterilmek istendiği, sunulan analizlerde hesaplanan en son fiyatların, birim fiyat teklif cetvelinde yer verilen birim fiyatlar olduğu, dolayısıyla analizlerde herhangi bir aritmetik hata bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin teklifinin, analizlerde aritmetik hata bulunması gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

            2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde; “…

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

…

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…” açıklaması,

45.1.6 ncı maddesinde; “İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.” açıklaması,

Bulunmaktadır.

Başvuru sahibince aşırı düşük teklif açıklaması aşamasında sunulan ve idarece teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe teşkil eden Say-Vana San. ve Tic. Ltd. Şti.’den alınmış proforma fatura ve ekleri incelendiğinde, imalatçı olduğu anlaşılan söz konusu firmadan proforma faturaya konu edilen mamullere ilişkin, SMMM tarafından onaylı ancak hangi döneme ait olduğu bilgisi bulunmayan bir maliyet cetvelinin alındığı ve bu cetveldeki firma maliyetlerinin aynen proforma faturaya aktarılarak başvuru sahibine ürünlerin bu fiyattan satılacağının taahhüt edildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesinde; “…

Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. …” hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında, 37 nci maddeye göre belgelerdeki bilgi eksikliğinin tamamlanabileceğine dair mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Ancak, isteklilerce üçüncü şahıslardan alınarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunulan belgelerde, üçüncü şahıslardan kaynaklanan ve teklifin esasını değiştirmeyecek nitelikte olan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu bilgi eksikliklerinin de makul bir sürede tamamlatılmasında mevzuata göre bir mahsur bulunmamaktadır.

Bu itibarla, incelenen ihalede, şikayetçinin Say-Vana Ltd. Şti. firmasından aldığı proforma fatura ekinde sunulan birim maliyet cetvelinin hangi döneme ait olduğuna ilişkin bilgi eksikliğinin idarece tamamlatılması gerekmektedir.

Diğer yandan, kamu ihale mevzuatında, aşırı düşük tekliflerin açıklanması aşamasında, açıklama yapan istekliye proforma fatura veya fiyat teklifi veren kişilerce teklif edilen fiyatların; birim maliyet cetvelinde hesaplanan maliyete veya proforma faturada yer alan birim ortalama maliyete göre daha yüksek olmaması durumunda söz konusu belgelerin teklifi açıklayıcı belgeler olarak kabul edilmeyeceğine dair herhangi bir düzenleme yer almamaktadır.

 Ancak, mevzuatta bu şekilde bir düzenlemenin bulunmaması, her durumda, ortalama maliyetlerin altında teklif verilebilmesine cevaz vermemektedir. Aksi kabul edildiğinde, kamu ihale mevzuatında yer verilen aşırı düşük teklif sorgulaması kavramının temelden sarsılacağı ortadadır. Zarar etme pahasına bir mal veya hizmetin isteklilere taahhüt edilmesi durumunun ihale mevzuatına göre kabul edilebilir olması, ancak belgelere dayalı bir açıklama ile birlikte mümkündür. (Örneğin, demir fiyatlarının oldukça düştüğü bir dönemde, satıcının ortalama maliyetinin daha altında bir rakama elindeki ürünleri satarak elde ettiği gelirle mevcut stoklarındaki demir miktarından daha fazlasını satın alabilmesi durumunun belgelere dayalı olarak açıklanması gibi)

Bununla birlikte; zarar etmemek koşuluyla, bir imalatçı veya satıcının; satış yapacağı kişi ile aralarındaki iyi ilişkiler, nakit ihtiyacı, piyasa koşulları vb. durumları dikkate alarak maliyetine satış yapacağını taahhüt etmesi ve isteklilerin tekliflerini buna göre oluşturmaları önünde mevzuatın lafzı ve amacı bakımından bir engel bulunmamaktadır.

Bu itibarla, başvuruya konu ihalede, şikayetçi tarafından Say-Vana Ltd. Şti. firmasından alınmış olan proforma faturada yer alan fiyatların, ilgili malların birim ortalama maliyetlerine eşit olması nedeniyle idarenin şikayetçinin teklifini değerlendirme dışı bırakması işleminde isabet görülmemiştir.

Öte yandan, başvuru sahibince aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan diğer belgelerin incelenmesi sonucunda;

(a) Proforma fatura alınan firmalardan İnal Plastik A.Ş., Turan Makina Ltd. Şti. ve Dikkaya Ltd. Şti. firmalarının proforma fatura ekinde sundukları birim maliyet cetvellerinin hangi döneme ait olduğu bilgisinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

(b) Bayramoğlu Metal Konstrüksiyon & Sıcak Daldırma Galvaniz San. ve Tic. A.Ş. firmasından alınan proforma fatura ekinde, son geçici vergi beyanname dönemine ait olmayan faturaların (bir adet 07/09/2009 tarihli alış faturası ile bir adet 08/08/2009 tarihli satış faturası) bulunduğu, ayrıca proforma faturada birim ortalama maliyetin belirtilmediği tespit edilmiştir.

(c) Bazı malzemeler için Portisan Portatif Alüminyum ve Çelik İskele San. ve Tic. A.Ş. firmasından alınmış 17/03/2008 ve 28/03/2008 tarihli iki adet faturanın sunulduğu belirlenmiştir.

Bu itibarla, (b) ve (c)  kısımlarında belirtilen teklifi açıklayıcı belgelerin, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinde belirtilen koşullara uygun olmaması nedeniyle, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İhale üzerinde bırakılan Gökhan Semerci’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgelerin incelenmesi sonucunda;

(i) Proforma fatura alınan firmalardan Pakpen A.Ş. ve Arkoç A.Ş. firmalarının proforma fatura ekinde sundukları birim maliyet cetvellerinin hangi döneme ait olduğu bilgisinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

(ii) Havas İnş. Müh. Tes. Taah. Tic. Ltd. Şti. firmasından alınan proforma fatura ekinde, son geçici vergi beyanname dönemine ait olmayan faturaların (27/03/2010 tarihli bir satış faturası ile 05/04/2010 tarihli bir alış faturası) bulunduğu, ayrıca proforma faturalarda birim ortalama maliyetin belirtilmediği anlaşılmıştır.

(iii) Bazı malzemeler için Akkon Vana Mak. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. firmasından alınan, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin birim maliyet cetvelinin sunulduğu, ancak proforma fatura veya fiyat teklifinin sunulmadığı belirlenmiştir.

Her ne kadar istekli tarafından, ilgili malzemeler için, analizlerde, birim maliyet cetvelinde belirtilen fiyatlardan daha yüksek birim fiyatlar öngörüldüğü anlaşılmış olsa da, mevzuata göre, öngörülen bu fiyatlarla, ilgili malzemelerin temin edileceğinin taahhüdü olan proforma fatura veya fiyat teklifinin, birim maliyet cetveli ile birlikte sunulması gerekmektedir.

(iv) Aşırı düşük teklif sorgulamasına istekli tarafından verilen cevabi yazıda; bazı iş kalemlerine ait birim fiyatlar için, ilgili kamu idarelerince (Mülga Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı) yayımlanmış 2009 yılı karsız birim fiyatlarının kullanıldığı belirtilmiştir.

Mülga Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki 3202 sayılı Kanunun 28.01.2005 tarihinde 5286 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılması üzerine, daha önce anılan Genel Müdürlükçe yayımlanmakta olan birim fiyatlar, 2005 yılından itibaren Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanmaya başlamıştır.

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı tarafından en son 2009 yılına ait birim fiyatların yayımlanmış olduğu, henüz 2010 yılına ait birim fiyatların yayımlanmadığı dikkate alındığında, 2010 yılında ilana çıkılan ve ihalesi yapılan başvuruya konu ihalede, anılan istekli tarafından, ilgili iş kalemlerine teklif edilen birim fiyatların tevsiki için, fiyat analizleri ile birlikte Tebliğde belirtilen belgelerin sunulması gerekmekte iken, 2009 yılı Köye Yönelik Hizmetler birim fiyatlarının kullanılması uygun bulunmamıştır.

Öte yandan, ihale tarihi itibariyle anılan Bakanlıkça, 2010 yılı İnşaat ve Tesisat Analiz Birim Fiyatları yayımlanmış olduğundan, isteklilerce 2010 yılı birim fiyatlarının Tebliğde açıklanan çerçevede kullanılması, aksi takdirde, öngörülen birim fiyatları açıklayıcı analizlerin ve tevsik edici belgelerin sunulması gerekmektedir.

Başvuruya konu ihalede, Gökhan Semerci tarafından sunulan analizlerin incelenmesi sonucunda, söz konusu isteklinin; 16.001/MK, 16.057/1A, 21.013, 23.001/1 ve 23.167 poz numaralı imalatlar için bahsi geçen Bakanlıkça yayımlanmış fiyatların kullanıldığı anlaşılmıştır.

Ancak, bunlardan 21.013 ve 23.001/1 poz numaralı imalatlar için sunulan fiyatların, ilgili pozlar için yayımlanmış 2010 yılı birim fiyatlarının % 25 Müteahhit Genel Giderleri ve Karı eklenmemiş tutarlarından, hatta 2009 yılı karsız birim fiyatlarından dahi daha düşük olduğu belirlenmiştir.

Diğer yandan, anılan istekli tarafından söz konusu imalatlar için birer yardımcı analiz sunulduğu ve bu analizlerde;

Tüm saatlik işçilik ücretlerinin 3,24 TL olarak analizlere dahil edildiği,

21.013 poz numaralı imalat analizinde yer alan malzemelerde; 04.152 poz numaralı çam kerestesi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayımlanan 2010 yılı birim fiyatının kullanıldığı, ancak, aynı analizde yer alan 04.270 poz numaralı çiviler için 2009 yılı birim fiyatının kullanıldığı (Anılan Bakanlığın yayımladığı birim fiyat analizlerinde malzemeler için % 25 müteahhit karı ve genel giderler eklenmediğinden, bu birim fiyatların aynen kullanılması, Tebliğde belirtilen % 25 kar ve genel giderler hariç fiyatın kullanılmaması gerekmektedir. Aksi durumda, fiyatı açıklayan belgelerin (proforma fatura, fiyat teklifi vb.) sunulması gerekecektir.),

23.001/1 poz numaralı imalat analizinde yer alan 04.251 poz numaralı beton çelik çubuk malzemesi için de 2009 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı,

Tespit edilmiştir.

Neticede, anılan istekli tarafından 21.013 ve 23.001/ poz numaralı imalatlar için sunulan fiyatların Tebliğin 38.3 üncü maddesinde yer verilen düzenlemelere uygun olmadığı, söz konusu imalatlar için teklif edilen fiyatların Tebliğin 45.1.6 ncı maddesi uyarınca belgelendirilmesi gerekli olduğu halde belgelendirilmediği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, (ii) ve (iii) kısımlarında belirtilen teklifi açıklayıcı belgelerin, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinde belirtilen koşullara uygun olmaması, (iv) kısmında belirtilen belgelerin ise aynı Tebliğin 38.3 ve 45.1.6 ncı maddelerine aykırı olması nedeniyle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı kalması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, daha önce teklifi değerlendirme dışı bırakılmış olan başvuru sahibi Oruçlar İnşaat Taahhüt Tur. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yanısıra, ihale üzerinde bırakılan Gökhan Semerci’nin teklifinin de değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.