|
ÖZET: Bu Yargıtay kararı, fiili hizmet süresi zammı talebine ilişkin bir uyuşmazlığı ele almaktadır. Davacı, Bakanlığa ait 41. Bakım Fabrikasında dökümcü olarak çalıştığını ve bu süreler için fiili hizmet süresi zammı talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi, davacının talebini kabul etmiş, ancak Bölge Adliye Mahkemesi, davacının işinin 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesinde belirtilen istisna çalışmalardan olmadığını belirterek, fiili hizmet süresi zammının yalnızca fiilen çalıştığı süreler için verilmesi gerektiğine hükmetmiştir.
Mahkeme, işyeri puantaj kayıtlarının incelenmesi gerektiğini ve fiilen döküm işinde geçmeyen sürelerin (yıllık izin, sıhhi izin vb.) çıkarılması gerektiğini vurgulamıştır. Bu nedenle, davacının tüm bildirilen süreler için fiili hizmet süresi zammı hesaplanmasının usul ve yasaya aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Nihayetinde, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek üzere İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Bu durum, fiili hizmet süresi zammı taleplerinin değerlendirilmesinde dikkat edilmesi gereken hukuki unsurları ortaya koymaktadır. |
10. Hukuk Dairesi 2024/6524 E. , 2024/9863 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2390 E., 2024/781 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 50. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/198 E., 2022/56 K.
Taraflar arasındaki fiili hizmet süresi zammı davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı Bakanlığa ait 41. Bakım Fabrikasında dökümcü olarak çalıştığını, bildirilen süreleri için fiili hizmet süresi zammı verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı … vekili, davacının çalışmalarının usulünce ve talimatlara uygun şekilde bildirildiğini, dökümcü olarak çalışan davacının ağır ve yıpratıcı koşullarda çalışmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Davalı Kurum vekili, davanın haksız olduğunu, işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacı …’ın … 41. Bakım Fabrikası Müdürlüğünde 23.09.2009-14.08.2012 tarihleri arasında 1040 gün, 23.08.2012-24.07.2020 tarihleri arasında 2851 gün olmak üzere toplam 3891 gün prim ödemesinin yapıldığının tespitine, 5510 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesinin 2 nci fıkrasının 8 inci bendine göre; primi ödenmiş günler için 648,5 gün fiili hizmet zammından yararlandırılmasına, 648,5 günlük sürenin fiili hizmet süresine eklenmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B.İstinaf Sebepleri
Davalı Bakanlık vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Bakanlık vekili, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.
Davalı Kurum vekili, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, fiili hizmet süresi zammı istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
1- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesi.
2- “Fiilî hizmet süresi zammı” başlıklı 40 ıncı madde, “…Aşağıda belirtilen işyerlerinde ve işlerde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayıları, fiilî hizmet süresi zammı olarak eklenir. 360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammı, 360 gün için eklenen fiilî hizmet süresi ile orantılı olarak belirlenir. Çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır. (Ek cümle: 10.09.2014-6552/42 md.) Tablonun (10) numaralı sırasında belirtilen sigortalıların, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içinde kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile eğitim, kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık sürelerinde fiilen çalışma ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalma şartı aranmaz.
Aşağıdaki bentlerden birden fazlasına dahil olanlar için, en yüksek olan bentten fiilî hizmet süresi zammı uygulanır.” düzenlemesini, 8 numaralı paragraf
“1) Döküm kalıp ve maçalarının yapılması ve döküme hazır duruma getirilmesi işlerinde çalışanlar.
2) Döküm şarjının hazırlanması ve her çeşit maden eritme (izabe) fırınlarının döküme hazır duruma getirilmesi işlerinde çalışanlar.
3) Maden eritme ve dökme işlerinde çalışanlar.” işlerini döküm fabrikalarında yapan çalışanlara fiilen bu işte geçen her 360 günleri için 60 gün fiili hizmet süresi zammı verileceğini düzenler.
3.Değerlendirme
İnceleme konusu davada, davalı işveren Bakanlığa ait 41. Bakım Fabrikasında dökümcü olarak çalışan davacının, diğer davalı Kuruma bildirilen çalışmaları için fiili hizmet süresi zammı verilmesi gerektiğine dair kabul karar verilmesi isabetli ise de davacının işi, 40 maddede belirtilen istisna çalışmalardan olmadığından, fiili hizmet süresi zammı sadece fiilen çalıştığı ve söz konusu işlerin risklerine maruz kaldığı süreler için verilmelidir.
Mahkemece işyeri puantaj kayıtları getirtilerek, fiilen döküm işinde geçen sürenin, bu dönemde bulunan yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile eğitim, kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık süreleri gibi fiilen döküm işinde geçmeyen sürelerin çıkarılması ile net olarak bulunup, belirlenecek bu süreye 60/360 oranına göre fiili hizmet süresi zammı verilmesi gerekirken, bildirilen tüm süre için fiili hizmet süresi zammının hesaplanıp verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.