Hizmet süresinin tespiti ve sigorta kayıtlarının incelenmesi gerekliliği üzerine hukuki değerlendirme yapılmıştır (Yargıtay)

10. Hukuk Dairesi         2024/8267 E.  ,  2024/12483 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1713 E., 2024/958 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Samsun 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/421 E., 2022/215 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı … vekili ile fer’i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle davacının “İlkadım Belediyesi Hanımlar Lokali” olarak bilinen iş yerinde 28.08.2008 tarihinde çalışmaya başladığını, bu tarihten itibaren davalı iş yerinde sürekli olarak çalışıp 11.01.2021 tarihinde emeklilik sebebiyle işten ayrılmasına kadar bu çalışmasının kesintisiz ve sürekli olarak devam ettiğini, emeklilik sebebiyle kıdem tazminatı hesabında işe başlangıç tarihi olarak 16.01.2010 tarihinin alındığını gördüğünü, sigorta hizmet cetvelini incelediğini ve iş yerinde kesintisiz çalışmaya devam etmesine rağmen 30.09.2009 tarihinde çıkışının yapıldığını ve yaklaşık 3,5 ay sonraki bir tarihe denk gelen 16.01.2010 tarihinde yeniden sigorta girişinin yapıldığını ve bu haliyle ciddi bir hizmet süresinin eksik gösterildiğini belirterek 28.08.2008 tarihinden 11.01.2021 tarihine kadar kesintisiz ve sürekli olarak davalı iş yerinde günün asgari ücreti üzerinden çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı ile müvekkili Belediye arasında bir iş ilişkisi kurulmadığını, işçilik alacakları yükümlüğünün de işveren şirketlerde olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Fer’i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne; davacının davalıya ait işyerinde 30.09.2009-15.01.2010 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, Kuruma eksik bildirilen günlerin diğer hizmet süreleri ile birleştirilmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … vekili ile fer’i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile
“Ve özellikle davacının Belediyeye ait Hanımlar Lokali olarak faaliyet gösteren yerde çalıştığı, taraf tanıklarının beyanlarında davacının çalıştığı süre boyunca kesintisiz olarak çalıştığının sabit olduğu, davacının çalıştığı Hanımlar Lokalinin sürekli çalışan bir işyeri olması ve çalışanların işten çıkarılması halinde faaliyetine devam edilemeyeceği, bordro tanıklarının ve diğer tanıkların davacının sürekli olarak çalıştığını beyan ettikleri, tanıkların beyanlarında 2009 yılında yaklaşık üç buçuk ay süre zarfında fiilen çalıştıkları halde sigorta primlerinin yatırılmadığı, ücret almadan çalıştıklarını beyan ettikleri, davalı … tarafından kendilerine sözleşmenin fesholunduğu ve daha sonra işe alınacaklarının söylendiğini belirttikleri, bu dönem zarfında ücretsiz çalıştıklarını beyan ettikleri, işyerinin devamlı faaliyet gösteren bir işyeri olması, davacının hizmet dökümünde boşluk olarak görülen günlerde tanıklar tarafından çalışma olduğu belirtildiğinden davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmemesine göre usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılan hükme yönelik davalı … vekili ile fer’i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK ‘nın 353/1-b-1. maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine” karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı … vekili özetle, dosyada mevcut tanık beyanları incelendiğinde görüleceği üzere, 2009’un son aylarında Şirket ile müvekkili Belediye arasında yapılan ihale sözleşmesinin sona erdiğini, bu dönemde herhangi bir çalışma yapılmayacağı, ücret ödenmeyeceği ve sigorta ödenmeyeceğinin bu kapsamda çalışan işçilere açıkça söylenildiğinin anlaşıldığını, tanıklardan Ayden Balcı’nın beyanında kendilerine bu dönemde iş bırakmaları gerektiğinin de açıkça söylenildiğini, bu sebeple davacının sigortasız olarak çalışmaya devam ettiğine ilişkin beyanlarına itibar edilmemesi gerektiğini ileri sürerek temyiz talebinde bulunmuştur.
Fer’i müdahil Kurum vekili özetle, tanık beyanlarının çelişkili olup davayı ispata yeterli olmadığını, Mahkemece usul ve yasaya uygun düzenlenmiş bir bilirkişi raporu da aldırılmadığını; hatalı ve mevzuata aykırı olarak verilen kararın kaldırılması gerekirken Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının reddedildiğini belirterek temyiz talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun’un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
2. Eldeki davada dosya kapsamındaki bilgi, belge ve tanık beyanlarına göre 30.09.2009 itibariyle Belediye ile dava dışı … Temizlik Hiz. Gıda Yem. Tic San. Ltd. Şirketi arasındaki hizmet alım sözleşmesinin sona erdiği, davacının 30.09.2009 itibariyle … Temizlik Hiz. Gıda Yem. Tic San. Ltd. Şirketinden bildirimlerinin sona erdiği, 16.01.2010 tarihinden itibaren de ihaleyi alan dava dışı … Temizlik Ltd. Şirketinden hizmetlerinin bildirildiği, anılan sürelerde davacının sürekli olarak Hanımlar Lokalinde çalıştığı, ancak, 30.09.2009 ile 16.01.2010 tarihleri arasındaki yaklaşık üç buçuk aylık süre zarfında herhangi bir bildirimin yapılmamış olduğu, İlk Derece Mahkemesince tanık beyanlarına göre davacının 30.09.2009-15.01.2010 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine karar verildiği anlaşılmakta olup verilen karar eksik incelemeye ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır.
3. Mahkemece yapılacak iş, davacının talebi açıklattırılarak 30.09.2009 ile 16.01.2010 tarihleri arasındaki dönemde işverenin kim olduğu, Hanımlar Lokalinden kimin sorumlu olduğu, söz konusu dönemde Hanımlar Lokalinin faaliyetlerinin kesintiye uğrayıp uğramadığı, Hanımlar Lokalinden faydalanan vatandaşların bu dönemde hizmet alıp almadığı hususları belirlenmeli; bunun yanı sıra, kamu kurum ve kuruluşlarının iş ve işlemlerinde yazılı belge esas olduğundan gerek çalışma sürelerine gerekse ücret ödemelerine ilişkin kayıt olup olmadığı araştırılmalıdır. Ayrıca, davacı tarafından alacak davası açıldığı da belirtilmiş olmakla, alacak dava dosyasının içeriği incelenerek delil olabilecek hususlar değerlendirilmek suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
4. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,
05.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.