|
ÖZET: Bu karar, sözleşmeli personelin ücretinin belirlenmesinde hizmet süresinin dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Başvuran, Mersin Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’nde 4/B sözleşmeli personel olarak görev yaparken, 2014-2018 yılları arasında geçici personel statüsünde çalıştığını belirtmiş ve sözleşme ücretinin bu hizmet süresine göre belirlenmesini talep etmiştir. İdare, başvuranın talebini reddetmiş, ancak yapılan değerlendirmede, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar uyarınca, aynı kadro ve pozisyonda geçen hizmet sürelerinin dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, başvuranın geçici personel olarak çalıştığı sürelerin, sözleşmeli personel ücretinin belirlenmesinde dikkate alınması gerektiği tespit edilmiştir. Bu nedenle, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na başvuranın talebinin kabul edilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Kararın uygulanması için idareye 30 gün süre verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3947-S.22.5978
BAŞVURU NO : 2021/21325
KARAR TARİHİ : 22/03/2022
TAVSİYE KARARI
AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözleşme ücretinin hizmet süresine göre belirlenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; Mersin Aile ve Sosyal Hizmetler İl
Müdürlüğünde 4/B sözleşmeli personel statüsünde İdari Büro Görevlisi olarak görev yaptığını, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre sözleşmeli personelin ücret tespitinde kamu kurum ve kuruluşlarında aynı kadro veya pozisyon unvanında geçen hizmet sürelerinin esas alınması gerektiğini belirterek, sözleşme ücretinin hizmet süresine göre belirlenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 12/01/2022 tarihli ve E-
– – sayılı yazısında özetle;
2.2) Başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/C maddesi kapsamında geçici personel olarak
görev yapmakta iken, 20/11/2017 tarihli ve 696 sayılı KHK’nın 18. maddesi ile 657 sayılı Kanuna eklenen Geçici 43. Maddesi kapsamında 3/4/2018 tarihinde sözleşmeli idari büro görevlisi pozisyonuna geçirildiği ve halen bu göreve devam ettiği,
2.3) Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nün Ek-1 yazısı ekinde İdari Büro Görevlisi
Tip Hizmet Sözleşmesi ve Ücret Cetvelinin Bakanlığa gönderildiği, idari büro görevlisi ücretinin 2018 yılı Ocak dönemi için hizmet süresi ayrımı yapılmaksızın 3.098,80 TL olarak belirlendiği, başvuranın
sözleşme ücreti belirlenen bu sözleşme ücretine Toplu Sözleşme kapsamında belirlenen zam oranlarının yansıtılmasıyla her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncellendiği,
3) Hazine ve Malîye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün 2/2/2022
tarihli ve sayılı yazısında özetle;
3.2) Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; kamu kurum ve kuruluşlarında geçici personel
statüsünde görev yapmakta olan personelin 2/1/2018 tarihinden itibaren doksan gün içinde sözleşmeli personel statüsüne geçirildiği, anılan sözleşmeli personel pozisyonları için 2018 yılında Bakanlık tarafından vize ve sözleşme ücreti belirleme işlemlerinin yapıldığı, 696 sayılı KHK öncesinde geçici personelin aylık brüt tavan ücretlerinin 3/5/2004 tarihli ve 2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı’nın 3 üncü maddesi uyarınca eğitim durumlarına göre (ilköğretim, yükseköğretim ve lise olmak üzere) belirlenen gösterge rakamları üzerinden hesaplanmakta olduğundan bu personelin sözleşme ücreti belirlemesi yapılırken hizmet yılıyla herhangi bir ilişki kurulmadan önceki uygulamada olduğu gibi sadece eğitim kriterinin baz alındığı ve ayrıca sözleşme ücretleri geçiş öncesinde aldıkları net ücretlerde ilave artış olacak şekilde tespit edildiği, öte yandan geçici personelin 4/B statüsüne geçişine ilişkin yasal düzenlemelerde sözleşme ücreti tespiti yapılırken hizmet yılının esas alınacağına dair özel bir hükmün de bulunmadığı,
3.3) 20/4/2021 tarihli ve 2021/73 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinde yapılan değişiklikle sözleşmeli personelin tabi olacağı personel rejiminin temel ilke ve esaslarının belirlenmesine, hukuki ve mali statülerinin ve uygulama esaslarının tespit edilmesine, düzenlenmesine ve geliştirilmesine ilişkin iş ve işlemleri ilgili mevzuat çerçevesinde yürütme görevi ile sözleşmeli personele ilişkin mevzuat hükümlerinin uygulanmasını izleme, uygulama birliğini sağlayıcı tedbirleri alma, uygulamayı yönlendirme ve ortaya çıkacak tereddütleri giderme görevleri 21/4/2021 tarihi itibarıyla ise Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel
Müdürlüğüne verilmiştir. Ayrıca 3/1/2022 tarihli ve 5060 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla 7/15754 sayılı BKK ile yürürlüğe giren Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarında yapılan değişiklik sonucunda sözleşme ücreti belirleme yetkisinin de Cumhurbaşkanı uhdesine geçtiği, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasında; “Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.”
7) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Geçici 43 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “(Ek:
20/11/2017-KHK-696/18 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/18 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarında 4/12/2017 tarihi itibarıyla, adam/ay esasına göre kısmi süreli çalıştırılmakta olanlar ile saat ücreti karşılığı çalışmakta olanlar hariç olmak üzere bu Kanunun 4 üncü maddesinin mülga (C) fıkrası kapsamında tahsis edilmiş geçici personel pozisyonlarında çalışmakta olanlar, pozisyonlarının tahsis edildiği teşkilat ve birimde, halen yürütmekte oldukları hizmetleri aynı şekilde yerine getirmeye devam etmek üzere, bu Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında ihdas edilecek sözleşmeli personel pozisyonlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde kurumlarınca geçirilirler.”
8) 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Sözleşmeli
Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Sözleşmeli personelin ücreti; pozisyon unvanı, bu unvana ilişkin eğitim düzeyi, kamu kurum ve kuruluşlarında aynı kadro veya pozisyon unvanında geçen hizmet süresi dikkate alınarak tespit edilir. …”,
9) Mülga 03/05/2004 tarihli ve 2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın 3 üncü maddesinde,
“Bu Esaslara göre istihdam edilecek geçici personele tahsil dereceleri dikkate alınmak suretiyle; a) Yükseköğrenim mezunlarına 19.000 gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımından elde edilecek tutar.
b) Lise ve dengi okul mezunlarına 17.000 gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımından elde edilecek tutar, c) İlköğretim (İlkokul dahil) mezunlarına 15.000 gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımından elde edilecek tutar, brüt tavan aylık ücret olarak belirlenmiştir.
Geçici personele bu Esaslarda belirtilen ücretler dışında her hangi bir ad altında bir ücret ödenemez ve sözleşmelerine bu yolda hüküm konulamaz. (…)”
10) 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun Geçici 43 üncü Maddesi Uyarınca Anılan Kanunun 4
üncü Maddesinin (B) Fıkrası Kapsamında İstihdam Edilecek İdari Büro Görevlisi ve İdari Destek
Görevlisi İçin yapılan Tip Hizmet Sözleşmesinin 12 inci maddesinde, “Bu sözleşme, 657 sayılı
Kanunun 4/B maddesi ve 7/15754 sayılı Kararname uyarınca akdedilmiştir. Bu sözleşmede yer almayan hususlar hakkında 7/15754 sayılı Kararname hükümleri çerçevesinde işlem yapılır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü
yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuran, yukarıda açıklandığı üzere, sözleşme ücretinin hizmet süresine göre belirlenmesini talep
etmektedir.
13) Bilindiği üzere, idare hukuku, statü hukukudur. Kişilerin bir statüye dahil olmaları veya bu statüden
çıkmaları, bu statüde sahip oldukları hakları yasal düzenlemelerle belirlenmiştir. Dolayısıyla, personele ödenecek maaş ve ücretler, bu ödemelerde dikkate alınacak unsurlar 657 sayılı Kanun’daki istihdam şekillerine göre farklılaşmaktadır.
14) Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’da sözleşmeli personele ödenecek ücretin
tespitinde, pozisyon unvanı ve kamu kurum ve kuruluşlarında aynı kadro veya pozisyon unvanında geçen hizmet süresinin dikkate alınması hüküm altına alınmaktadır. Diğer bir anlatımla, ücretin belirlenmesinde hizmet süresinin dikkate alınması, kişinin aynı kadro ve aynı pozisyonda geçen süreler için söz konusudur.
15) Bu kapsamda Başvuru konusu incelendiğinde, başvuranın 2014-2018 yılları arasında kesintisiz olarak
Mersin Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğünde 657 Sayılı Kanunun 4/C maddesi kapsamında geçici personel statüsünde büro personeli olarak çalıştığı, 696 sayılı Kanun kapsamında geçici personelin statüsünün yürürlükten kaldırılması nedeniyle yine aynı kanunun uyarınca 4 B statüsüyle sözleşmeli idari personel olarak çalışmaya başladığı, sözleşme ücretinin hizmet süresine göre belirlenmesi talebinin reddedilmesi üzerine baklan başvurun yapıldığı anlaşılmaktadır.
16) Ankara 3. İdare Mahkemesinin 22/10/2020 tarihli ve E. 2019/636, K. 2020/1920 nolu kararında,
“Uyuşmazlık konusu olayda, davacının 657 Sayılı Kanunun uyarınca 4 C kapsamında geçici personel olarak çalışmakta iken, yasal değişiklik uyarınca sözleşmeli personel olarak görev yapmaya başladığı, yukarıda yer serilen mevzuat hükümleri dikkate alınarak aynı birimde 08.08.2016-01.04.2018 tarihleri arasında çalışmış olduğu süre hizmet süresine eklenerek maaşının belirlenmesi gerekirken KDS sisteminde kıdem yılı menüsünün pasif olduğu ve Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Fsaslar’ın 1. Maddesi uyarınca sözleşme ile çalışacak personele sözleşme ücreti dışında herhangi bir ad altında ödeme yapılamaz ve sözleşmelere bu yolla hüküm konulamaz hükmü gerekçe gösterilmek sureliyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” denilmektedir.
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; dosyadaki bilgi ve belgeler, anılan mevzuat
hükümleri ve tüm dosya içeriği göz önünde bulundurularak başvuruya konu olaylar bir bütün olarak incelendiğinde, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 02/04/2018 tarihli ve 2708 sayılı yazısı ekinde yer alan 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun Geçici 43 üncü
Maddesi Uyarınca Anılan Kanunun 4 üncü Maddesinin (B) Fıkrası Kapsamında İstihdam Edilecek
Personele Ödenecek Ücretlere İlişkin Cetvelde sözleşmeli idari büro görevlisi ücretinin 2018 yılı Ocak dönemi için hizmet süresi ayrımı yapılmaksızın 3.098,80 TL olarak belirlendiği, sonrasında Bakanlıkça sözleşme ücreti belirlenirken bu sözleşme ücretine Toplu Sözleşme kapsamında belirlenen zam oranlarının yansıtılmasıyla her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncellenme yapıldığı, başvuranın
Hizmet Sözleşmesi incelendiğinde sözleşme ücretinin de bu kapsamda belirlendiğinin görüldüğü, söz konusu Hizmet Sözleşmesinde ücretin tespitinde hizmet yılının da dikkate alınması gerektiği hakkında bir düzenlemeye yer verilmediği, ancak sözleşmede yer almayan hususlar hakkında 7/15754 sayılı
Kararname hükümleri çerçevesinde işlem yapılması gerektiği hususuna yer verildiği, 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına
İlişkin Esaslar’ın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında ise “Sözleşmeli personelin ücreti; pozisyon
unvanı, bu unvana ilişkin eğitim düzeyi, kamu kurum ve kuruluşlarında aynı kadro veya pozisyon unvanında geçen hizmet süresi dikkate alınarak tespit edilir. …” hükmüne yer verildiği, bu kapsamda kamu kurum ve kuruluşlarında aynı kadro veya pozisyon unvanında geçen hizmet süresinin sözleşme ücretinin belirlenmesinde dikkate alınması gerektiği, yukarıda yer verilen mahkeme kararında da görüldüğü üzere başvuranın 657 sayılı Kanun uyarınca 4 C kapsamında geçici personel olarak çalışmış olduğu sürelerin hizmet süresine eklenerek maaşının belirlenmesi gerektiği anlaşıldığından sözleşme ücretinin belirlenmesinde hizmet süresinin dikkate alınmaması yönündeki işlemin hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden ve Gönderme Kararımız üzerine hem başvurana hem de Kurumumuza kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Mersin İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜ ile; Başvuranın 657 sayılı Kanun uyarınca 4 C kapsamında geçici personel olarak çalışmış olduğu sürelerin hizmet süresine eklenerek maaşının belirlenmesi yönünde AİLE VE SOSYAL HİZMETLER
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; AİLE
VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi