Sözleşmeli personelin iş sonu tazminatı talebi ve Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın 7. maddesi çerçevesinde hukuki değerlendirme (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Bu karar, başvuranın Akdeniz Üniversitesi’nde 4/B’li sözleşmeli hemşire olarak 3 yıl süreyle çalıştığını ve iş sonu tazminatı talebinin reddedilmesine ilişkin hukuki durumu incelemektedir. Başvuran, sözleşmesinin yenilenmemesi için bir ay önceden bildirimde bulunduğunu ve bu durumun Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 7. maddesi çerçevesinde iş sonu tazminatı alabilmesi için gerekli şartları sağladığını iddia etmiştir. İdare, başvuranın bu şartları taşımadığını öne sürerek talebi reddetmiştir.

Danıştay, başvuranın 2 yıllık hizmet süresini tamamladığını ve sözleşmesini feshetmek için gerekli bildirim süresine uyduğunu tespit etmiştir. Bu bağlamda, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 7. maddesi gereğince iş sonu tazminatının ödenmesi gerektiğine hükmetmiştir. İdarenin, başvuranın hangi şartları taşımadığını belirtmemesi, hukuki belirsizlik yaratmış ve başvurunun reddini geçersiz kılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın iş sonu tazminatının ödenmesine karar verilmiştir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/8390-S.22.12818

BAŞVURU NO : 2022/795

KARAR TARİHİ : 30/06/2022

TAVSİYE KARARI

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Başvuranın sözleşmeli personel olarak çalıştığı süreye ilişkin iş sonu

BAŞVURUNUN KONUSU :

tazminatı ödenmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 14/01/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Üniversite hastanesinde 4/B’li sözleşmeli olarak 3 yıldan fazla bir süre (02.05.2018 –

31.12.2021 tarihleri arasında) çalıştığını, görevden ayrıldıktan sonra iş sonu tazminatı için 03.01.2022

tarihinde yaptığı başvurunun“ Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 7. Maddesinde belirtilen şartları taşımadığı” gerekçesiyle reddedildiğini, işten ayrılma sebebinin İzmir Ödemiş’e ailesinin yanına geçmek olduğunu, kendisiyle aynı dönem Sağlık Bakanlığı’na atananların kadrolu memur olup tayin olabildiklerini, fakat kendisinin üniversite hastanesinde olduğu için kadro alamadığını ve Sağlık Bakanlığı

Hastenesi’ne geçişinin de kabul edilmediğini, İzmir’e geçişi için sözleşmesini yenilemeyip KPSS puanıyla atama beklemekten başka çaresi olmadığını, sözleşmesini yenilemeyeceğini 1 ay önceden kurumuna bildirdiğini ve sözleşme bitiş tarihi itibariyle görevinden ayrıldığını ifade ederek iş sonu tazminatının ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi belge isteme yazısıza istinaden Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü’nce gönderilen 09.05.2022 tarihli cevabi yazıda;

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

2.1. Başvuranın 15.11.2021 tarihli ve sayılı dilekçesi ile 31.12.2021 tarihi mesai sonu itibariyle sözleşmesinin yenilenmemesi ile ilgili talepte bulunduğu, adı geçenin, 06.06.1978 tarihli ve sayılı

Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın Ek 6.

maddesinin “Personel; kendi isteği ile bir ay önceden haber vermek koşuluyla veya Ek 1 inci maddenin dördüncü fıkrasının (b) ve (c) bendi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir.” fıkrasına istinaden

31.12.2021 tarihi mesai sonu itibariyle sözleşmesinin yenilenmemesi talebinin kabul edildiği,

2.2. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 7. Maddesi çerçevesinde adı geçene iş sonu tazminatı ödenmesi mümkün olmadığından talebi hakkında işlem yapılamadığı ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; İstihdam şekilleri” başlıklı 4’üncü maddesinde;

B) Sözleşmeli personel:

Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Bakanlar Kurulunca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde kurumun teklifi ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca vizelenen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.

Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbaşkanınca belirlenir. Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler.

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Cumhurbaşkanınca karar verilen görevlerde sözleşme ile çalıştırılanlar da bu fıkra kapsamında istihdam edilebilir.”, 6. 28/06/1978 tarih ve 16330 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı

“Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına ilişkin Esaslar” konulu Bakanlar Kurulu kararının 7 inci maddesinde (Değişik: 3/8/2005-2005/9245), “Kamu kurum ve kuruluşlarının yurt dışı teşkilatlarında sözleşmeli olarak çalıştırılan yabancı uyruklu personel ile haftalık çalışma saati süresi 40 (kırk) saatin altında bulunan personel (Milli Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde sözleşme ile çalıştırılacak öğretmenlerde 40 saat şartı aranmaz) hariç olmak üzere, kurumunda fiilen, askerlik ve doğum dışında kesintisiz en az 2 hizmet yılını tamamlayanlardan; a) (Değişik:22/11/2010-2010/1169) a) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereğince sürekli tam iş göremezlik geliri, malûllük veya yaşlılık aylığı bağlanması veya toptan ödeme yapılması, b) Hizmetlerine gerek kalmadığı için sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi, c) ilgilinin ek 6 ncı maddenin ikinci fıkrası uyarınca sözleşmeyi feshetmesi, ç) İlgilinin işe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi, d) İlgilinin ölümü, hallerinden birinin vuku bulmasından dolayı hizmet sözleşmesi sona erenlere, görev yapmakta olduğu pozisyon unvanı itibariyle, Devlet Memurları Kanununa göre girebilecekleri hizmet sınıfındaki aynı veya benzeri kadro unvanı esas alınarak hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personele 5434 sayılı

Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi tutarını geçmemek üzere kurumunda, çalışılan her tam hizmet yılı için ayrılış tarihindeki hizmet sözleşmesinde yazılı aylık brüt ücret tutarında iş sonu tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de, tam yıl için hesaplanan miktardan o süreye isabet eden tutar kadar ödeme yapılır.

Bu tazminatın ödenmesinde; daha önce iş sonu tazminatı, ikramiye ve kıdem tazminatı ile benzeri ödemelerde değerlendirilmiş süreler dikkate alınmaz. İş sonu tazminatı ödemesinde dikkate alınmış süreler kıdem tazminatı ile 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uyarınca ödenecek ikramiye hesabında değerlendirilmez. Ölüm halinde, yukarıdaki fıkra uyarınca hesaplanacak tutar, ölenin kanuni mirasçılarına ödenir.

Bu statüde çalışanların sözleşme koşullarına uymaması nedeniyle kurum tarafından, sözleşme esasları dışında herhangi bir nedenle çalışanlar tarafından, sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi hallerinde, iş sonu tazminatı ödenmez.

6.1. Sözleşmenin feshi başlıklı Ek Madde 6 (Ek:22/11/2010-2010/1169) maddesinde; “Personelin;

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması, b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi, c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi, ç) (Danıştay Onikinci Dairesinin 10/12/2014 tarihli ve E:2011/6048, K:2014/8538 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.)

d) Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması, e) Bir proje kapsamında işe alınması durumunda istihdam edildiği projenin tamamının veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanması, f) (Ek: 20/02/2017-2017/9949) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması, hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir.

Personel; kendi isteği ile bir ay önceden haber vermek koşuluyla veya Ek 1 inci maddenin dördüncü fıkrasının (b) ve (c) bendi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir.

Hizmet sözleşmesi, ölüm ve 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılan hallerde kendiliğinden sona erer.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idare tarafından tesis edilen idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Üniversite hastanesinde 4/B’li pozisyonunda sözleşmeli hemşire olarak 3 yıldan fazla bir süre (02.05.2018 – 31.12.2021 tarihleri arasında) çalıştığını, görevden ayrıldıktan sonra iş sonu tazminatı için

03.01.2022 tarihinde yaptığı başvurunun Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların

7.Maddesinde belirtilen şartları taşımadığı gerekçesiyle reddedildiğini, sözleşmesini yenilemeyeceğini 1 ay önceden kurumuna bildirdiğini ve sözleşme bitiş tarihi itibariyle görevinden ayrıldığını ifade ederek iş sonu tazminatının ödenmesini talep etmektedir.

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

9. İlgili idarece verilen cevapta Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 7. Maddesi çerçevesinde adı geçene iş sonu tazminatı ödenmesi mümkün olmadığından talebi hakkında işlem yapılamadığı ifade edilmiş ise de, başvuranın hangi şartı taşımadığına ilişkin bir değerlendirmeye yer verilmemiştir.

10. Bilindiği üzere iş sonu tazminatı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 7’nci maddesi ile kamu kurum ve kuruluşlarında sözleşmeli personel statüsünde fiilen, askerlik ve doğum dışında kesintisiz en az 2 hizmet yılı çalışanlardan, mezkûr madde de sayılan hallerden birisi kapsamında hizmet sözleşmesi sona erenlere, görev yapmakta olduğu pozisyon unvanları itibarıyla, 657 sayılı Kanuna göre girebilecekleri hizmet sınıfındaki aynı veya benzeri kadro unvanı esas alınarak hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personele 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi tutarını geçmemek üzere, kurumunda çalışılan her tam hizmet yılı için ayrılış tarihindeki hizmet sözleşmesinde yazılı aylık brüt ücret tutarında yapılan ödemedir. Bu kapsamda Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 7’nci maddesinin atfıyla ek 6’ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca sözleşmeli personelin bir ay önce haber vererek sözleşmeyi feshetmesi durumunun da iş sonu tazminatının ödeneceği haller arasında olduğu görülmektedir.

11. Başvuran tarafından 02.05.2018 – 31.12.2021 tarihleri arasında 4/B sözleşmeli pozisyonda çalıştığı belirtilmiş, idare tarafından bu durumun aksine bir beyan ileri sürülmemiştir. Bu açıdan başvuranın, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 7 nci maddesinde iş sonu tazminatı ödenmesi için aranan şartlardan olan en az 2 hizmet yılı şartını sağladığı kabul edilmiştir.

12. Öte yandan başvuranın 15.11.2021 tarihli dilekçe ile 31.12.2021 tarihi mesai sonu itibariyle sözleşmesinin yenilenmemesi ile ilgili talepte bulunduğu ve 31.12.2021 tarihi mesai sonu itibariyle sözleşmesinin yenilenmemesi talebinin kabul edildiği hem başvuran hem de idare tarafından ifade edildiğinden, başvuranın Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 7’nci maddesinin atfıyla Ek 6’ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bir ay önce haber vererek sözleşmesini feshettiği hususu ihtilafsızdır.

13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına

İlişkin Esasların 7’nci maddesinde belirtilen, 2 yıllık hizmet süresini taşıdığı ve bir ay önce haber vererek sözleşmesini feshettiği hususları göz önünde bulundurulduğunda başvurana iş sonu tazminatının ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin başvurana verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Antalya İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın çalışmış olduğu sürelere ilişkin iş sonu tazminatının ödenmesi yönünde işlem tesis edilmesi hususunda AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA, Kararın, BAŞVURANA ve AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare

tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr