Mesleki eğitim fakültesi mezunlarına 657 sayılı Kanun’un 36. maddesi A-2 fıkrası gereği derece ilavesi talebi ve teknik eğitim fakülteleriyle eşdeğerlik değerlendirmesi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/9242-S.22.14247

BAŞVURU NO : 2022/1351

KARAR TARİHİ : 25/07/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : CUMHURBAŞKANLIĞI İDARİ İŞLER BAŞKANLIĞI

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

Memuriyete giriş derece ve kademesine bir derece ilave edilmesi talebi

BAŞVURUNUN KONUSU :

hk.

BAŞVURU TARİHİ : 25/01/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Aile Ekonomisi ve Beslenme Öğretmenliği mezunu olan başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı teknoloji ve tasarım alanında öğretmen olarak atandığını, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca Teknik Eğitim Fakültesinin Teknik

Öğretmen unvanı alan programları ile Mesleki Eğitim Fakültesi’nin Teknik Öğretmen unvanı alan programların aynı kapsamda değerlendirilmesi gerektiğine dair karar verildiğinden ve bu yönde mülga

Devlet Personel Başkanlığının görüşünün de bulunması nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları

Kanunu’nun 36 ncı maddesinin A fıkrasının 2 nolu bendi gereği öğrenimine göre tespit edilen giriş derece ve kademesine bir derece verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Milli Eğitim Bakanlığının 23/3/2022 tarihli ve – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;

2.1. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 18.06.2018 tarihli ve 75850160-102.01.01-E.45839 sayılı yazısında “…657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36/A-2 fıkrasının 1977 yılında yayımlandığı, Mesleki Eğitim Fakültesi’nin ise 1982 yılında açıldığı ve fıkrada yer alan fakülteler içerisinde yer almadığı dikkate alınarak her ne kadar fıkrada ismi yer almasa da Teknik Eğitim Fakültesi’nin Teknik Öğretmen

unvanı alan programları ile Mesleki Eğitim Fakültesi’nin Teknik Öğretmen unvanı alan programların aynı kapsamda değerlendirilmesi gerektiğine karar verilmiştir.” denildiği,

2.2. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin (A) fıkrasının 2 nci bendinde “unvan” ve

“Fakültelerin” sayılması usulü ile düzenleme yapılmış ve söz konusu bentte sayılan unvanları ihraz edenler ile belirtilen eğitim kurumlarından mezun olanların giriş derecelerine bir derece ilave edilmesi gerektiğinin hükme bağlandığı, anılan bentte sayılmayan Mesleki Eğitim Fakültesi mezunlarına memuriyet giriş derece ve kademelerine ilave bir derece verilebilmesi için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin (G) fıkrasına göre benzeri veya eşdeğer öğrenim için Cumhurbaşkanınca tespit olması gerekmekte olduğu,

2.3. Konuya ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının yazısı doğrultusunda, konuya ilişkin Devlet

Personel Başkanlığına görüş sorulduğu, gelen cevabi 28.09.2018 tarihli ve 31292642-045.00-E.6364 sayılı yazıda ise, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının kararında Mesleki Eğitim Fakültelerinin Teknik Eğitim

Fakültelerine olan denkliği teknik öğretmen unvanını alan programlar açısından değerlendirilmekte olduğu,

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36/A-2 bendinde ise ”Teknik Öğretmen” ve ”Mesleki Eğitim

Fakültelerine” yer verilmemesi sebebiyle, bu fakültelerden mezun olanlara, anılan bent kapsamında memuriyete giriş derece ve kademelerine bir derece ilave edilmesi uygulamasından yararlanamayacakları hususunun belirtildiği,

2.4. Mesleki Eğitim Fakültesi mezunlarına ilave bir derece verilmesi yönünde Bakanlığın aleyhine açılan idari davada, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının 2 nci bendinde sınırlı bir biçimde belirlenen yükseköğrenim programları arasında, Mesleki

Eğitim Fakültesi yer verilmediği, söz konusu fıkra kapsamının tayininde Cumhurbaşkanlığı yetkili olduğundan ve Yüseköğretim Kurulu görüşüne dayalı olarak davacının anılan fıkra hükmünden yararlanmasının hukuken mümkün olmadığına karar verildiği,

2.5. Bu çerçevede, gerek Mesleki Eğitim Fakültesi gerek Teknik Öğretmen unvanı 657 sayılı Devlet

Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin (A) fıkrasının 2 nci bendinde sayılmaması sebebiyle, ilgilinin memuriyet giriş derece ve kademesine ilave bir derece verilmesinin mümkün bulunmadığı

açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının

3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…

Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,

3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.

Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,

4. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal

Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler…

…Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…”,

5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.

6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun

6.1. 36 ncı maddesinin A fıkrasının ikinci bendinde; “Dört yıl süreli yükseköğrenimi bitirenlerden yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar sıfatını almış olanlar ile bunlardan öğretmenlik hizmetinde çalışanlar, Erkek Teknik Yüksek Öğretmen Okulu, Erkek Teknik Öğretmen Okulu ve Devlet

Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu mezunları, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi ile uygulamalı

Endüstri Sanatları Yüksek Okulu mezunları, Teknik Eğitim Fakültesi (Yüksek Teknik Öğretmen Okulu ve

Güzel Sanatlar Fakültesi, İstanbul Devlet Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu) mezunları, öğrenimlerine göre tesbit edilen giriş derece ve kademelerine bir derece, …

ilave edilmek suretiyle bulunacak derece ve kademelerden hizmete alınırlar.”,

6.2. G fıkrasında; “Bu maddede sayılan sınıfların ve fıkraların kapsamının tayininde, benzeri veya eşdeğer öğrenim veya hizmetler Cumhurbaşkanınca tespit olunur.”,

7. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının b bendinde, “Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim – öğretim yapan üniversitelerde, eğitim – öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu

Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti

Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir.”,

8. 3795 sayılı Bazı Lise, Okul Ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanunun

“Unvanlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre;

…

d) Lise üstü dört yıl süreli yüksek teknik öğretim gören erkek teknik öğretmen okulu, erkek teknik yüksek öğretmen okulu, yüksek teknik öğretmen okulu ve teknik eğitim fakültesi mezunları ile kız teknik öğretmen okulu, kız teknik yüksek öğretmen okulunun ve mesleki eğitim fakültesinin teknik eğitim veren bölümlerinden mezun olanlara “teknik öğretmen”, …

Unvanı verilir.”

hükümleri düzenlenmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kısmen reddi kısmen kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10. Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Aile Ekonomisi ve Beslenme Öğretmenliği mezunu olan başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı teknoloji ve tasarım alanında öğretmen olarak atandığını, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca Teknik Eğitim Fakültesinin Teknik

Öğretmen unvanı alan programları ile Mesleki Eğitim Fakültesi’nin Teknik Öğretmen unvanı alan programların aynı kapsamda değerlendirilmesi gerektiğine karar verildiğinden ve bu yönde mülga Devlet

Personel Başkanlığının görüşünün de bulunması nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin A fıkrasının 2 nolu bendi gereği öğrenimine göre tespit edilen giriş derece ve kademelerine bir derece verilmesini talep etmektedir.

11. Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri ile hak ve yükümlülüklerinin aylık, ödenek ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Devlet memurları ve diğer kamu görevlilerinin hukuki durumlarının, hak ve yükümlülüklerinin başta 657 sayılı Yasa ve diğer özel yasalar ile bu yasalara uygun olarak yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararname veya özel nitelikli tüzük, yönetmelik, Cumhurbaşkanlığı kararları ile düzenlenmesinin doğal sonucu olarak, bu düzenleyici tasarruflarda yer alan kurallar esas alınarak saptanması ‘Statü Hukuku’nun gereğidir.

12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36 ncı maddesinin A-2 fıkrasında sayılan okullardan mezun olanların, öğrenimlerine göre tespit edilen giriş derece ve kademelerine 1 derece ilave edilmek suretiyle bulunacak derece ve kademelerden hizmete alınacakları hükme bağlandığı, söz konusu madde kapsamında teknik eğitim fakültesine yer verilmiş olmakla birlikte mesleki eğitim fakültesi ifadesinin yer ver almadığı ve bu kapsamda da, Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi mezunu olan başvuranın mezun olduğu bu okulun türünün madde metninde geçmemesi sebebiyle 1 dereceden yararlanma talebinin idarece reddedildiği anlaşılmıştır.

13. 3795 sayılı Kanun gereğince, lise üstü dört yıl süreli mesleki eğitim fakültesinin teknik eğitim veren bölümlerinden mezun olanlara “teknik öğretmen” unvanı verileceği hüküm altına alınmış olup, başvuruya konu olayda başvuranın 3795 sayılı Kanun gereğince mezun olduğu mesleki eğitim fakültesinde görmüş olduğu öğretim alanına göre teknik öğretmen unvanını aldığı tespit edilmiştir.

14. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu gereğince, aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim-öğretim yapan üniversitelerde, eğitim-öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususunda yetkili kılınan Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 7/10/2015 tarihinde ilgili

Kanun hükmüne istinaden Üniversitelerarası Kurulun görüşünü de dikkate alarak; Teknik Eğitim

Fakültesi’nin Teknik Öğretmen unvanı alan programları ile Mesleki Eğitim Fakültesi’nin Teknik

Öğretmen unvanı alan programların aynı kapsamda değerlendirilmesi gerektiğine karar verdiği görülmektedir.

15. Bununla birlikte, konuya ilişkin mülga Devlet Personel Başkanlığının 16/01/2015 tarihli ve 302 sayılı görüşünde, “YÖK kararı ile Mesleki Eğitim Fakültesi mezunu olup “Teknik Öğretmen” unvanına sahip personelin mezunu olduğu fakültenin yukarıda yer verilen hükümde sayılan “Teknik Eğitim

Fakültesi”ne denk olup olmadığı hususunun Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığınca değerlendirilmesi gerektiği, söz konusu fakültenin Teknik Eğitim Fakültesine denk kabul edilmesi halinde bahsi geçen personele 657 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen hükmü gereğince bir derece verilebileceği” mütalaa edilmekle birlikte, 28/9/2018 tarihli ve E.6364 sayılı yazısında ise, “her ne kadar Yükseköğretim Kurulu

Başkanlığı tarafından mezunları teknik öğretmen unvanını alan Mesleki Eğitim Fakülte programlarının

Teknik Eğitim Fakültelerine denkliğine karar verilmiş olsa da Mesleki Eğitim Fakültelerine 657 sayılı

Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün A fıkrasının ikinci bendinde yer verilmemesi sebebiyle, bu Fakültelerden mezun olan ilgililerin, anılan bend kapsamında memuriyete giriş derece ve kademelerine bir derece ilave edilmesi uygulamasından yararlanamayacakları” mütalaa edilmiştir.

16. Bu çerçevede, her ne kadar Yükseköğretim Kurulu Kararı gereğince Mesleki Eğitim Fakültesi mezunu başvuranın öğrenimi nedeniyle “Teknik Öğretmen” unvanını kullanması ve bu unvanla anılması mümkün olmakla birlikte, başvuruya konu madde metninde tahdidi olarak sayılan yükseköğrenimler arasında

“mesleki eğitim fakültesi” ifadesine yer verilmediği ve eşdeğer nitelikteki öğrenime bağlı olarak ilave bir derece verilmesine imkan veren bir düzenlemenin de bulunmadığı anlaşılmakta olup, Mesleki Eğitim

Fakültesi mezunu olan başvuranın 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin A-2 fıkrasında belirtilen “1 derece” hakkından faydalanması talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılığın bulunmadığı değerlendirilmektedir.

17. Diğer taraftan, 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin A-2 fıkrasında sayılan okullardan mezun olanların, öğrenimlerine göre tespit edilen giriş derece ve kademelerine 1 derece ilave edilmek suretiyle, bulunacak derece ve kademelerden hizmete alınma hakkından faydalanacakları hükmü ve aynı maddenin

G bendi gereğince de, bu maddede sayılan sınıfların ve fıkraların kapsamının tayininde, benzeri veya eşdeğer öğrenim veya hizmetler Cumhurbaşkanınca tespit olunacağı hükmü birlikte incelendiğinde; öğrenimlerine göre tespit edilen giriş derece ve kademelerine 1 derece ilave edilmek suretiyle, bulunacak derece ve kademelerden hizmete alınma hakkından faydalanacakları tespit etme hususunda münhasıran

Cumhurbaşkanın yetkili olduğu görülmektedir.

18. Başvuru konusunun hakkaniyete uygunluk yönünden değerlendirmesine ilişkin olarak, farklı üniversitelerin ve fakültelerin aynı süre ve amaçlı fakülte ve bölümlerinden mezun olanların sadece fakülte ve okul adı ilgili madde metninde geçmediği için bir takım haklardan mahrum bırakılmasının çalışma barışını bozacağı, zira madde metninde isim olarak belirtilen ve Bakanlar Kurulunca bu madde kapsamında sayılan Fakültelerden mezun olanlar, 657 sayılı Kanunun A-2 fıkrasında belirtilen “1 derece” hakkından faydalanabilmekte iken; eğitim-öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve öğrenimden sonra kazanılan unvanlar ve elde edilen haklar bakımından YÖK tarafından eşdeğer sayılan Fakültelerden mezun olanların

“okul türlerinin” madde metninde yer almaması gerekçesi ile başvuran ve başvuran gibi bu okullardan mezun olanların 657 sayılı Kanunun A-2 fıkrasında belirtilen “1 derece” hakkından faydalanamaması durumunun hakkaniyete uygun olmadığı kanaatine varılmıştır.

19. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; mezun olunan okul türünün 657 sayılı

Devlet Memurları Kanunu’nun 36 ncı maddesinin A fıkrasının 2 nolu bendinde sayılmaması sebebiyle başvuranın memuriyete giriş derece ve kademelerine bir derece ilave edilmesi talebinin reddine, başvuru konusu düzenlemenin hakkaniyet ilkelerine uygun olmaması nedeniyle başvuru konusunun ilgili mevzuat çalışmaları kapsamında değerlendirilmesi yönünde ilgili idareye tavsiyede bulunmak gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvurana verilen cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenlerle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ KISMEN

KABULÜNE,

Mezun olunan okul türünün 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36 ncı maddesinin A fıkrasının 2 nolu bendinde sayılmaması sebebiyle başvuranın memuriyete giriş derece ve kademesine bir derece ilave edilmesi talebinin REDDİNE,

Başvuru konusu düzenlemenin hakkaniyet ilkelerine uygun olmaması nedeniyle başvuru konusunun ilgili mevzuat çalışmaları kapsamında değerlendirilmesi yönünde CUMHURBAŞKANLIĞI İDARİ İŞLER

BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, CUMHURBAŞKANLIĞI İDARİ

İŞLER BAŞKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Bu kararın BAŞVURANA, MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA ve CUMHURBAŞKANLIĞI İDARİ

İŞLER BAŞKANLIĞINA tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi