Aile birliği mazeretiyle atama talebinde kamu yararı ve bireysel yarar dengesi, özel sektör çalışanı eşin durumu ve yönetmelik hükümleriyle değerlendirilmesi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, Trabzon İl Emniyet Müdürlüğü’nde polis memuru olarak görev yaparken, eşinin Manisa’da özel bir firmada çalıştığını belirterek aile birliği mazeretiyle Manisa’ya atanma talebinde bulunmuştur. Anayasa, devletin ailenin huzurunu koruma yükümlülüğünü vurgularken, kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle aile birliklerinin bozulması durumunda uygulanacak hükümlerle kamu yararı ve bireysel yarar arasında bir denge sağlanması gerektiğini belirtmektedir.

Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği, aile birliği mazeretiyle atamalarda her iki eşin de emniyet mensubu olması gerektiğini, eşi özel sektörde çalışanların ise bu kapsama girmediğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. İdareye, başvuranın atama talebinin değerlendirilmesinde Yönetmelik’te yapılan son değişikliklerin dikkate alınması tavsiye edilmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/4685-S.22.7119

BAŞVURU NO : 2022/1626

KARAR TARİHİ : 06/04/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

Adres: 2

BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Aile birliği mazeretiyle atanma talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 31/01/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapmış olduğu başvuruda başvuran, kendisinin Trabzon İl Emniyet Müdürlüğü

Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünde polis memuru, eşinin özel bir firmada 12 yılı aşkın süredir sözleşmeli olarak çalıştıklarını belirtmektedir. Başvuran, eşinin Manisa ili Salihli ilçesindeki firma şubesinde 01/11/2020 tarihinden bu yana görev yaptığını ve aile birliğinin bozulduğunu, maddi olarak da zorlandığını belirterek aile birliği mazeretiyle Manisa iline atamasının yapılmasını

Kurumumuzdan talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Emniyet Genel Müdürlüğünün 23/02/2022 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in 28 inci maddesine göre emniyet hizmetleri sınıfına mensup personelin atamalarının Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları

Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’ne göre yapıldığı, 2.2. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’ne göre başvuranının

Trabzon ilindeki hizmet süresinin 8 yıl olarak belirlendiği, 2.3. Başvuranın İstanbul Emniyet müdürlüğünde görev yapmaktayken 2. Bölge (Doğu) 1. Görev sırası geldiğinden 03/05/2013 tarihli onay ile Gümüşhane Emniyet Müdürlüğü kadrosuna atandığı, buradaki hizmet süresini tamamlaması üzerine 2016 yılı genel atama döneminde tercihleri arasında birinci sırada bulunan Trabzon Emniyet müdürlüğü kadrosuna atandığı, burada 5 yıl 5 aydır görev yaptığı ve zorunlu görev süresini tamamlamadığı, /

2.4. Başvuranın eşinin, eşi Trabzon’da görev yapmakta iken kendi isteğiyle Manisa’ya atandığı, idarenin işleminden kaynaklı olarak başvuranın aile birliğinin bozulduğundan bahsedilemeyeceği, açıklamalarına yer verilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Ailenin korunması” başlıklı

41 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların

korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına ilişkin Yönetmelik’in “Özel

Yönetmelikler” başlıklı 28 inci maddesinde; “…Ancak, Mülki İdare Amirliği Hizmetleri, Emniyet

Hizmetleri, Jandarma Hizmetleri ve Sahil Güvenlik Hizmetleri sınıflarına dâhil personel hakkında kendi özel yönetmeliklerinin uygulanmasına devam edilir.”.

6. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin “Bölgelerde ve

Gruplarda Hizmet Zorunluluğu” başlıklı 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Zorunlu hizmet süresini tamamlayan personel atamaya tabidir….”, “Bölgeler, Gruplar ve Hizmet Süreleri” başlıklı 23 üncü maddesinin (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-17/3/2022-31781-CK-5306/15 md) ikinci fıkrasında; “Personelin, atandığı bölgedeki grupta, ekli (1) sayılı cetvelde belirlenen süreden önce atanmasını gerektiren bir sebep olmadıkça o birim için tespit edilmiş süre kadar hizmet görmesi zorunludur.”, “Eş görevi bakımından yer değiştirme” başlıklı 38 inci maddesinde; “Emniyet Teşkilatında çalışan eşlerden birisi, hizmet gerekleri bakımından uygun görülmesi hâlinde diğerinin bulunduğu yere atanabilir. Eşleri emniyet mensubu olmayanlar, kurumlar arası koordinasyon sağlanarak, hizmet gerekleri bakımından uygun görülmesi hâlinde istekleri üzerine eşlerinin görevli bulunduğu yerlere de atanabilirler. Bu madde kapsamında yapılacak yer değiştirmeler, 5 inci maddede belirlenen hizmet yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KANLKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından; başvuran hakkında idarece yapılan işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı, ancak Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 17/0372022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 5306 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın 15 inci maddesiyle değişik 23 üncü maddesinde Trabzon ili zorunlu hizmet süresinin 6 yıl olarak belirlemiş olduğu, bu çerçevede idarece Kurumumuza sunulan cevabi yazı tarihi itibarıyla başvuranın 5 yıl 5 ay hizmetinin

/

bulunduğu ve atama döneminde başvuranın talebinin Yönetmelik’in ilgili maddesindeki değişiklik gözetilerek değerlendirilmesi hususunda İdareye tavsiyede bulunulması gerektiği yönündeki öneri Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, kendisinin Trabzon İl Emniyet Müdürlüğünde polis memuru, eşinin Manisa ili Salihli ilçesindeki bir firma şubesinde 01/11/2020 tarihinden bu yana görev yaptığını ve aile birliğinin bozulduğunu belirterek aile birliği mazeretiyle Manisa iline atamasının yapılmasını Kurumumuzdan talep etmektedir.

9. Anayasamız Devleti ailenin huzur ve refahını korumakla yükümlü kılmıştır. Bu kapsamda, kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle aile birliklerinin bozulması halinde uygulanacak hükümlerle kamu yararı ve bireysel yarar arasında bir denge gözetilerek aile birliğinin sağlanmasına yönelik düzenlemeler getirilmiştir. Bu kapsamda, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına ilişkin

Yönetmelik’te aile birliği mazeretiyle yapılacak atamalar hakkında düzenlemeler getirilmiş, ancak emniyet hizmetleri sınıfı için özel düzenlemeler yapılması düzenlenmiştir.

10. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nde bu hizmet sınıfındaki kamu görevlilerinin zorunlu hizmet süreleri düzenlenmiş, aile birliği mazeretiyle yapılacak atamalarda her iki eşin de emniyet sınıfı mensubu olmaları hali, eşleri emniyet mensubu olmayanlar için kurumlar arası koordinasyon sağlanarak ve hizmet gerekleri bakımından uygun görülmesi halinde aile birliği mazeretiyle atamanın yapılması hali düzenlenmiştir. Dolayısıyla, kendisi emniyet sınıfı mensubu olup eşi özel sektörde çalışanların aile birliği mazeretiyle atamalarına ilişkin bir düzenlemeye

Yönetmelik’te yer verilmediği görülmektedir.

11. Ayrıca, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin zorunlu hizmet sürelerini düzenleyen 23 üncü maddesinde, 17/03/2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 5306 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın 15 nci maddesiyle yapılanan değişikle Trabzon ilindeki zorunlu hizmet süresinin 6 yıla indirildiği görülmektedir.

12. Başvuru konusu olayda, Manisa ilinde çalışmayı da kendisi isteyen başvuranın eşinin özel sektördeki bir firmada çalıştığı, bu halde Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme

Yönetmeliği’ne göre başvuranın aile birliği mazeretiyle atamasının yapılamayacağı görülmektedir.

13. Diğer yandan, İdarenin Kurumumuza bilgi ve belge sunduğu 23/02/2022 tarihinden sonraki 17/03/2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 5306 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın 15 inci maddesiyle bölgelerdeki zorunlu hizmet sürelerinin değiştirildiği ve başvuranın çalıştığı Trabzon ili için zorunlu hizmet süresinin 8 yıldan 6 yıla indirildiği görülmektedir. Başvuranın Kurumumuza bilgi ve belge sunulan tarih itibarıyla bu ildeki zorunlu hizmetinin 5 yıl 5 aylık bölümünü tamamlamış olduğu, dolayısıyla bundan sonraki atama dönemlerinde Yönetmelik’te yapılan değişiklikle belirlenen sürenin ve başvuranın hizmet süresinin dikkate alınması gerektiği değerlendirilmiştir.

/

14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 5306 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile

Trabzon ili için belirlenen zorunlu hizmet süresinin ve başvuranın bu ildeki çalışma süresinin bundaki sonraki atama dönemlerinde dikkate alınmasının hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı belirlenmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yolunun gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle; Başvuranın aile birliği mazeretiyle Manisa iline atanma talebinin reddine, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin bölgelere göre hizmet süresini belirleyen 23 üncü maddesinde 5306 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile yapılan düzenlemenin başvuranın atama talebinin değerlendirilmesinde dikkate alınması hususunda EMNİYET GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA;

Kararın Başvurana ve ENMİNYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

Emniyet Genel Müdürlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/