Disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi talebinde süre ve davranış koşullarının değerlendirilmesi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/7788-S.22.11952

BAŞVURU NO : 2022/3139

KARAR TARİHİ : 16/06/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : FIRAT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Disiplin cezalarının silinmesi hakkında.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 27/02/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; “657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 133 üncü maddesinde “Disiplin cezalarının bir süre sonra özlük dosyasından silinmesi” alt başlığında, uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene sonunda özlük dosyasından silinmesini istenilebilir. Memurun, bu süre içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verileceği hükmünün düzenlediğini belirterek “2012 yılına ait öne sürdüğü disiplin kararının kaldırılmasına ilişkin talebimin “beklenilmesi gereken süre içerisinde başka ceza aldığımı” iddia ederek red vermiştir. Lakin öne sürülen olay 2012 yılına ait kararlar olup 2012 + 5 = 2017 olduğundan bu süre zarfında benim hakkımda hiçbir soruşturma açılmadığı ve ceza almadığım açıkça ortada olmasına rağmen gerçeğe aykırı beyan ile kanuna aykırı ve muhalefet edildiği görüşmüştür. Kanunun açık hükmünde süreler açık ve net olarak belirtilmiştir. Buna rağmen kanuna aykırı işlem ve gerekçe öne sürülerek talebim gerçekleştirilmemiştir.” diyerek devamla “Anılan idare tarafından öne sürülen 2012 yılına ait kararlarına ve ilişkin tüm evrakların özlük dosyasında tamamen kaldırılarak silinmesi yönünde tavsiye kararı verilmesini…” talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu talebe ilişkin olarak Fırat Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 15.03.2022 tarihli ve – – sayılı yazısında; “657 sayılı Kanunun 133.

Maddesinde “Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir.

Memurun, yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir…”

2547 sayılı Kanunun Madde 53/G- maddesinde de ” Disiplin cezaları ilgililerin özlük dosyalarında

saklanır. Uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından itibaren beş yıl, aylıktan veya ücretten kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme cezalarının uygulanmasından itibaren on yıl sonra atamaya yetkili amire başvurularak verilmiş olan cezaların özlük dosyasından silinmesi talep edilebilir. İlgilinin, bu süreler içerisindeki davranışları, isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, talep yerine getirilir.” hükmü düzenlenmiştir.

Disiplin cezasının verilmesinden sonra belli bir sürenin geçmiş olması ve geçen süre içerisinde memurun bu isteği haklı kılacak nitelikteki davranışlarının bulunması halinde atamaya yetkili amir tarafından disiplin cezasının özlük dosyasından silinebileceği, başka bir ifadeyle disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi için sadece sürenin geçmiş olmasının yeterli olmadığı bunun yanında memurun davranışlarını değerlendirerek karar alma aşamasında atamaya yetkili amire takdir hakkının tanındığı görülmektedir.

Yukarıda aktarılan kanun hükümlerine göre memura disiplin cezası verilmesinin üzerinden beş yıl geçtikten sonra yapılan başvuru üzerine, atamaya yetkili amirin memurun bu isteği haklı kılacak nitelikteki davranışlarının bulunması halinde isteğin yerine getirilebileceği dikkate alındığında, Dicle Üniversitesinde görev yaparken 06.06.2012 tarihli kınama cezasından sonra 02.07.2012 tarihinde uyarma cezası, Üniversitemizde de 03.09.2021 tarihinde de Kınama cezası aldığı, adı geçenin cezalarının silinmesi için makul sürelerde talepte bulunmadığı, ,hakkında yeni bir soruşturma açıldıktan sonra 04.02.2022 tarihinde talepte bulunduğu görülen ‘nun bahse konu disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi için öngörülen süreler içerisindeki davranışları da bu isteğinin kabul edilebilecek nitelikte olmadığı için talebi uygun görülmemiştir.” açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun, 5.1. Genel Haklar Bölümünün “Uygulamayı isteme hakkı” başlıklı 17 nci maddesinde; “Devlet memurları, bu kanun ve bu kanuna dayanılarak yayınlanan tüzük ve yönetmeliklere göre tayin ve tespit olunup yürürlükte bulunan hükümlerin kendileri hakkında aynen uygulanmasını istemek hakkına sahiptirler.” 5.2. “Disiplin cezalarının bir süre sonra özlük dosyasından silinmesi” başlıklı 133 üncü maddesinde;

“Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Memurun, yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir.” 6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Özlük dosyasında saklama başlıklı 53/G- maddesinde; ”

Disiplin cezaları ilgililerin özlük dosyalarında saklanır. Uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından itibaren beş yıl, aylıktan veya ücretten kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme cezalarının uygulanmasından itibaren on yıl sonra atamaya yetkili amire başvurularak

verilmiş olan cezaların özlük dosyasından silinmesi talep edilebilir. İlgilinin, bu süreler içerisindeki davranışları, isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, talep yerine getirilir.”

Hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ: Kamu

Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu

Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, (1) numaralı paragrafta belirtildiği üzere, disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesini talep etmektedir.

8. İdarenin (2) nolu paragrafta yer verilen cevap yazısında özetle; “…06.06.2012 tarihli kınama cezasından sonra 02.07.2012 tarihinde uyarma cezası, Üniversitemizde de 03.09.2021 tarihinde de kınama cezası aldığı, adı geçenin cezalarının silinmesi için makul sürelerde talepte bulunmadığı, ,hakkında yeni bir soruşturma açıldıktan sonra 04.02.2022 tarihinde talepte bulunduğu görülen ’nun bahse konu disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi için öngörülen süreler içerisindeki davranışları da bu isteğinin kabul edilebilecek nitelikte olmadığı için talebi uygun görülmemiştir…” açıklamalarına yer verilmiştir.

Kurumumuzun 2021/2989 sayılı benzer kararı da dikkate alınarak yapılan incelemede; 9. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 133 üncü maddesinde, disiplin cezalarının muayyen bir süre sonunda (aylıktan kesme disiplin cezası için 10 sene) memurun özlük dosyasından silinmesi iki ana koşula bağlanmıştır. Bu koşullardan birincisi, hakkında disiplin cezası uygulanmış memurun atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin talebinin olması, ikincisi ise, atamaya yetkili olan amirin memurun mevzuatta belirtilen süreler içerisindeki davranışlarının, bu isteğini haklı kılacak nitelikte olduğuna kanaat getirmesidir. Söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi konusunda, atamaya yetkili amirin talepte bulunanın davranışlarını değerlendirerek karar verme açısından takdir yetkisinin bulunduğu açıktır.

10. Bilindiği üzere, idarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir yetkisi denilmektedir. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda

Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2,Aralık 1997). İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunlu olmakla birlikte bu durum, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. İdarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde kalması, eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması, yasanın öngördüğü amacın dışında başka bir amaç için kullanamaması ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanması hukuk devleti açısından zorunluluktur (Şeref Gözübüyük, Yönetim Hukuku, Eylül/1991 s.204).

11. İlgili idare Kurumumuza gönderdiği yazıda, 06.06.2012 tarihli kınama cezasından sonra 02.07.2012 tarihinde uyarma ve 03.09.2021 tarihinde de kınama cezası aldığı bakımından mevzuatla öngörülen 10 yıllık süre içerisinde disiplin cezası aldığı belirtilerek, adı geçenin cezalarının silinmesi için makul sürelerde talepte bulunmadığı, hakkında yeni bir soruşturma açıldıktan sonra 04.02.2022 tarihinde talepte bulunduğu ve başvuranın bahse konu disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi için öngörülen

süreler içerisindeki davranışları da bu isteğinin kabul edilebilecek nitelikte olmadığı gibi sebeplerle disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesinin uygun bulunmadığını bildirmiştir.

12 Sonuç olarak, yukarıdaki açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve idarenin cevabi yazısı birlikte

değerlendirildiğinde; idarenin disiplin cezasının silinmemesi işlemine gerekçe olarak mevzuatta belirlenen muayyen süre boyunca (10 yıllık süre zarfınca) meydana gelen olayları esas alarak bir değerlendirmede bulunduğu, başvuranın 2021 tarihinde bir adet “kınama” cezası almış olması dikkate alındığında başvuranın disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi talebinin yerine getirilmesini haklı kılacak nitelikteki davranışlarının somut olayda tespit edilemediği, bu nedenle İdarenin mevzuat gereğince takdir yetkisini disiplin cezasının özlük dosyasından silinmemesi yönünde kullanması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemlerine karşı, Elazığ İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE

Kararın, Başvurana ve Fırat Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi