|
ÖZET: Bu karar, başvuranın Tarım ve Orman Bakanlığına yaptığı vekalet talebinin reddine ilişkin hukuki değerlendirmeleri içermektedir. Başvuran, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 86. maddesi uyarınca boş bulunan 1. derece saymanlık kadrosuna vekalet etme talebinde bulunmuş, ancak idare, 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi gereği bu talebe herhangi bir işlem yapmadığını bildirmiştir. Vekalet atamalarında idarenin takdir yetkisi bulunduğu ve bu yetkinin kamu yararı doğrultusunda kullanılması gerektiği vurgulanmıştır.
İdarenin, başvuranın talebini reddetmesinin hukuka uygun olduğu, çünkü tasarruf tedbirleri çerçevesinde hareket ettiği ve başvuranın talebine ilişkin olumlu ya da olumsuz bir dönüş yapmadığı belirtilmiştir. Ayrıca, idarenin takdir yetkisini kullanırken hukuka uygun hareket etme zorunluluğu olduğu, ancak bu durumda mevzuata aykırı bir durumun tespit edilemediği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4209-S.22.6373
BAŞVURU NO : 2022/3459
KARAR TARİHİ : 25/03/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
Vekaleten görevlendirilme talebi hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 04/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle, Doğa Koruma ve Milli Parklar İl Şube Müdürlüğünde bilgisayar işletmeni olarak
çalıştığını, Bakanlık Makamından alınan 08.03.2018 tarih ve sayılı olur ile döner sermaye saymanlığı görevini yürütmek üzere görevlendirildiğini, İl Şube Müdürlüğünde halen bu görevi yürüttüğünü, 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 86. maddesine göre müdürlükte boş bulunan 1. derece saymanlık kadrosuna vekâlet etmek için il şube müdürlüğüne vermiş olduğu dilekçelerinin, Bölge Müdürlüğünce de Tarım ve Orman
Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğüne uygun görüş ile gönderildiğini, ancak yasal süresi içerisinde olumlu / olumsuz bir şeklinde dönüş yapılmadığını belirterek, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 86.maddesine göre kanuni hakkının verilmesi konulu talepte bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Tarım ve Orman Bakanlığının konuya ilişkin – – sayılı yazısında özetle;
30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı 2021/14 Tasarruf Tedbirleri konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesine istinaden
adı geçenin dilekçelerine herhangi bir işlem yapılamadığı, adı geçenle aynı statüde / durumda olup talebi karşılanan / görevlendirilen personel bulunmadığı bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun ‘Kurumun Görevi’ başlıklı 5
inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem
ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ‘Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları’ başlıklı 86 ncı
maddesinde; “Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir.
Bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekalet asıldır.”
6) 17/05/1987 tarihli ve 19463 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 99 sayılı Devlet Memurları Genel
Tebliği’nde; “1- Bir görevin vekaleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri değişmeyeceğinden bu görevi vekaleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerekmektedir. …
2-Asilde aranan şartlara sahip vekil memur bulunamadığı takdirde, hizmetin aksamadan yürütülebilmesi bakımından herhangi bir şekilde boşalmış veya boş bulunan bir görevin öncelikle varsa yardımcıları yoksa asilde aranan şartlara en yakın personel tarafından tedviren gördürülmesi mümkün görülmektedir.” (Kurumumuzun 2019/12140 sayılı kararından)
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ: Kamu
Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuran özetle, Doğa Koruma ve Milli Parklar İl Şube Müdürlüğünde bilgisayar işletmeni olarak çalıştığını,
Bakanlık makamından alınan 08.03.2018 tarih ve sayılı olur ile döner sermaye saymanlığı görevini yürütmek üzere görevlendirildiğini, İl Şube Müdürlüğünde halen bu görevi yürüttüğünü, 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 86. maddesine göre müdürlükte boş bulunan 1. derece saymanlık kadrosuna vekâlet etmek için il şube müdürlüğüne vermiş olduğu 29.06.2021 ve 04.01.2022 tarihli dilekçelerinin, Bölge
Müdürlüğünce de 05.07.2021 tarih ve – – sayılı ve 06.01.2022 tarih ve E– – sayılı yazıları ile Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğüne uygun görüş ile gönderildiğini, ancak yasal süresi içerisinde olumlu / olumsuz bir şeklinde dönüş yapılmadığını belirterek, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 86.maddesine göre kanuni hakkının verilmesi konulu talepte bulunmuştur.
8) İlgili idarenin yukarıda yer verilen cevap yazsında ise, 2021/14 sayılı tasarruf tedbirleri konulu
Cumhurbaşkanlığı Genelgesine istinaden başvuranın dilekçeleri hakkında işlem yapılamadığı bildirilmiştir.
8.1) 30/06/2021 tarih ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2021/14 sayılı Tasarruf Tedbirleri konulu
Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin giriş bölümünde “Kamu kaynaklarının maksadına uygun azami tasarruf prensiplerine riayet edilerek kullanılması her kamu kurumu görevlisi için bir görev ve aynı zamanda bir mecburiyettir.” denilerek kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında tasarruf sağlanması, bürokratik işlemlerin azaltılması ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımına ilişkin olarak tedbirlerin alınmasının gerekli olduğu belirtilmiştir.
9) Vekâleten atama işlemi, ilgili kadronun boş olması durumunda, ilgili işleri yürütebilmek amacıyla idarenin
sürekliliği ilkesi gereğince ilgili kadroya asaleten atama yapılıncaya kadar yetkili makamca personel görevlendirmesi yapılmasıdır. Vekâleten atanan kişinin, asilde aranan şartları birebir taşımasa da ilgili işi yürütebilecek niteliğe sahip olması beklenir. Ayrıca vekâleten atama usulünde atanacak kişinin seçimi hususunda idarenin takdir yetkisini kullandığı alanlardan biridir. Bu görevlendirmelerde İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde
davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır. Kanun tarafından tanınan takdir yetkisinin sınırlarının, hizmet gerekleri ve kamu yararı yönünden denetime tabi tutularak belirlenebilir. Ayrıca idarenin takdir yetkisi, idari işlemin sebep ve maksat unsurları yönünden de denetime tabi tutulur. (Danıştay 16. Daire E.2015/24166, K.2016/5545) (Kurumumuzun 2018/548 sayılı kararından)
10) Takdir yetkisi, idareye, yapacağı işlem hakkında seçim yapmak olanağı vermekle beraber işlem yapmak ya
da yapmamak konusunda da hareket serbestisi tanımaktadır. Bu çerçevede, idari görevlere atama yapmak veya görevden almak da idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmektedir. Ancak İdare takdir yetkisini kullanırken hukuk kurallarına uygun işlem yapmak durumundadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesinin birinci fıkrasındaki “…vekil atanabilir” denilmek suretiyle idareye takdir yetkisi tanınmıştır.
İdare, yukarıda belirtilen cevabında tasarruf genelgesi gereğince talep edilen vekaleten atama işleminin yapılamadığını bildirmiştir. Bu durumda, idareyi belirli bir işlemi yapmaya zorlamanın mümkün olmadığı, idarenin takdir yetkisini hukuka ve kamu yararına aykırı bir şekilde kullandığı da ortaya konulamadığından yapılan işlemde mevzuata aykırı bir durum tespit edilememiştir. Sonuç olarak yapılan değerlendirme neticesinde, belirtilen sebep ve gerekçelerle başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
11) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, ancak başvurana cevap vermediği bu nedenle “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket etmediği tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliği
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Gaziantep İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, Başvurunun REDDİNE;
Kararın Başvuran ve Tarım ve Orman Bakanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi