|
ÖZET: Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 2021 Yılı 4-B Sözleşmeli Alımı Sınavı’na katılan başvuran, sözlü sınavda aldığı 60 puanın haksız olduğunu iddia ederek tekrar değerlendirilmesini talep etmiştir. Yapılan incelemelerde, sınav komisyonunun başvurana verdiği puanların gerekçeleriyle birlikte tutanak altına alındığı ve bu puanların, başvuranın Kur’an-ı Kerim tilaveti, dini bilgileri ve hitabet konusundaki yetersizlikleri nedeniyle verildiği belirlenmiştir. Komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmelerin birbirini destekler nitelikte olduğu ve sübjektif bir hata tespit edilmediği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınav puanının tekrar değerlendirilmesi talebi reddedilmiş, ancak Diyanet İşleri Başkanlığı’na gelecekteki sözlü sınavların nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun yapılması yönünde tavsiyelerde bulunulmuştur. Bu bağlamda, sınav öncesinde bilgi soruları ve cevap anahtarlarının hazırlanması, ayrıca sesli ve görüntülü kayıt imkânlarının kullanılması önerilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/8388-S.22.12816
BAŞVURU NO : 2022/3753
KARAR TARİHİ : 30/06/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
Sözlü sınav puanına itiraz hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 09/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Diyanet İşleri Başkanlığının 2021 Yılı 4-B Sözleşmeli (KKÖ, İ-H, M-K) Alımı Sınavına 4/B İmam Hatip unvanında ve İ-H-Diğer Lisans + İlahiyat Ön Lisans + İHL /
Lise kategorisinde, Şanlıurfa İbrahim Halilullah Eğitim Merkezi Müdürlüğünde 06.01.2022 tarihinde 2.
Komisyonda 7. sırada sözlü sınava girdiğini, Komisyon Başkanının İmamı Hatip mezunu olmadığını öğrenince daha mülakat başlamadan “bu nasıl olur böyle olmaz ” dediğini, Komisyon üyelerinin sorduğu her soruyu doğru cevaplamasına rağmen, tarafına 60 puan verilerek haksızlığa uğratıldığını iddia ederek, sözlü sınav puanının tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden
Cumhurbaşkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından gönderilen 01/04/2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Başvuru konusu sınava ilişkin Başkanlık onayı ve eki sınav duyurusu, komisyon üyelerine ilişkin liste, adayın cevaplarına ilişkin sınav komisyonunun değerlendirmesini içeren Değerlendirme ve Düşünceler
Tutanağı, sözlü sınava giren tüm adaylara ait başarı sıralaması ile atanma durumlarına ilişkin listenin gönderildiği, 2.2. Sınavın görüntülü veya sesli kayıt altına alınmadığı, 2.3. Adaylara sınav komisyonu tarafından Sınav Duyurusunda ilan edilen sınav konularından sorular sorulduğu, 19726 adayın katılmış olduğu sınavda soruların zarf usulüne göre düzenlenmediği, komisyon tarafından şifahi olarak adaylara yöneltildiği, 2.4. Başvuru sahibi ’ün, imam hatip unvanına Diğer Lisans + İlahiyat Ön Lisans + İHL/
Lise kategorisinde başvuruda bulunduğu, 06.01.2022 tarihinde Şanlıurfa’da sözlü sınava katıldığı, adayın sınav performansına ilişkin sınav komisyonunun değerlendirmesine ilişkin tutanakta, adaya Kur’an-ı
Kerim’den 526. sayfadan okutulduğu, tilavetinde med ve mahrec hataları olduğu, vasatın altında bir kıraatinin olduğu, ezber sûrelerinin genel manada zayıf ve eksiklerinin bulunduğu, dini bilgilerinin zayıf, hitabet konusunda dualarının eksik ve genel durumunun başarısız olduğunun kayıt altına alındığı, 2.5. Şikâyet konusu talebe ilişkin olarak şikayet sahibi tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş Ve Görevleri Hakkında Kanunun, “Sözleşmeli personel istihdamı” başlıklı 10/A maddesinde, “ (Ek madde: 02.07.2018 – 703 S.KHK/Madde 141)
Başkanlığın Din Hizmetleri Sınıfına ait kadrolarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli personel istihdam edilebilir.
Sözleşmeli personel, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde öngörülen genel şartlar ile Başkanlık mevzuatı ile belirlenmiş olan özel şartları taşıyanlardan Kamu Personel Seçme Sınavı puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyonun üç katına kadar aday arasından Başkanlık tarafından yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanır. … ” 6. Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve
Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği’nin;
6.1. “Genel şartlar” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte yer alan kadrolara atanacaklarda aşağıdaki genel şartlar aranır: a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin (A)
bendindeki genel şartları taşımak, b) 25/10/2011 tarihli ve 28095 sayılı mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde belirtilen ortak niteliği taşımak, c) (Ek:RG-8/7/2019-30825 Mükerrer) Başvuru formundaki bilgileri elektronik ortamda, eksiksiz olarak doldurmuş olmak.” 6.2. “İmam-hatiplik giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar” başlıklı 11inci maddesinde; “(1) İmam-hatiplik giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için; a) (Değişik:RG-8/2/201428907)İmam hatip lisesi mezunu veya üstü dini öğrenim düzeyine sahip olmak, b) (Mülga:RG-8/2/2014-28907)
c) İmam-hatiplik yapmaya mani bir (Değişik ibare:RG-8/2/2014-28907) engeli bulunmamak, ç) KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak, şartları aranır.
(3) (Değişik:RG-8/7/2019-30825 Mükerrer) Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık ve/veya farklı düzeyde yeterlik şartı aranabilir.” 6.3. “Giriş Sınavı” başlıklı 15 inci maddesinde;“ (1) Başkanlık teşkilatında, (Ek ibare:RG-8/2/201428907)vaiz, Kur’an kursu öğreticisi, imam-hatip ve müezzin-kayyım unvanlarına ilk defa atanacaklar, giriş sınavı ile alınırlar.
(3)İlk defa açıktan atama ile Başkanlık teşkilatında Kur’an kursu öğreticisi, imam-hatip ve müezzin-kayyım olarak görev almak isteyenler için yapılacak giriş sınavı, KPSS sonuçlarına göre alımı yapılacak her bir unvan için ilan edilen kadro sayısının üç katına kadar çağırılacak adaylar için Başkanlıkça yapılacak sözlü sınavdan oluşur.” 6.4. “Sözlü sınav konuları” başlıklı 18 inci maddesinde; (Değişik:RG-8/2/2014-28907) “(1)Bu
Yönetmeliğe göre yapılacak sözlü sınavda; b) Kur’an kursu öğreticisi ve imam-hatipler için;
1) Kur’an-ı Kerim,
2) Dini bilgiler (İtikat, ibadet, siyer ve ahlâk konuları),
3) Hitabet.
… konularından sorular sorulur.” 6.5. “Sınav komisyonu ve görevleri” başlıklı 19 uncu maddesinde; (Başlığı ile birlikte değişik:RG8/2/2014-28907) “(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki sınavları yapmak üzere İnsan Kaynakları Genel
Müdürlüğünün teklifi ve Başkanlığın onayı ile komisyon başkanı dâhil en az üç, en fazla beş üyeden sınav komisyonu oluşturulur.
(2) İhtiyaç halinde birden fazla sınav komisyonu oluşturulabilir. Her bir sınav komisyonu için ayrıca en az bir yedek üye belirlenir. Asıl üyenin katılamadığı zamanlarda çalışmalara yedek üye katılır.
(3) Sınav komisyonunun sekretarya hizmetleri İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.
(4) Sınav komisyonlarında görevlendirilenlerin öğrenim düzeyleri, sınava gireceklerin öğrenim düzeylerinden aşağı olamaz.” 6.6. “Sınavın değerlendirilmesi, başarı sıralaması ve sonuçlarının duyurulması” başlıklı 20 nci maddesinde; (Başlığı ile birlikte değişik:RG-8/2/2014-28907) “(1) Yazılı ve/veya sözlü olarak yapılan sınavlarda başarılı olmak için sınavın her bir aşamasından yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan alınması şarttır.
(2) Sözlü sınav puanı, sınav komisyonu üyelerinin her birinin sınavda ayrı ayrı verdikleri puanların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle tespit edilir.
Düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Diyanet İşleri Başkanlığının 2021 Yılı 4-B Sözleşmeli (KKÖ, İ-H, M-K) Alımı Sınavına 4/B İmam Hatip unvanında ve İ-H-Diğer Lisans + İlahiyat Ön Lisans + İHL / Lise kategorisinde, mülakata katılan başvuran, mülakat sonucunda tarafına 60 puan verilerek haksızlığa uğratıldığını iddia ederek, sözlü sınav puanının tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.
9. Diyanet İşleri Başkanlığından istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare tarafından
Kurumumuza gönderilen belgeler incelenmiş, dosya kapsamında yer alan diğer belgelerle birlikte ilgili mevzuat değerlendirilerek aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.
10. Diyanet İşleri Başkanlığının 19/10/2021 tarih ve 1778322 sayılı onayları ile taşra teşkilatındaki Kur’an
Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip ve Müezzin-Kayyım unvanlı sözleşmeli pozisyonlara atama yapılabilmesi için sınav açıldığı, başvuruların 08/11/2021-26/11/2021 tarihlerinde alındığı, sınavın 03/01/2022 tarihinde belirlenen sınav merkezlerinde başlatıldığı, 11. 2020 yılı KPSS puanı esas alınarak her bir grup için Başkanlıkça belirtilen boş kadro sayısının 3 katı adayın sözlü sınava çağrılacağının belirlendiği, sınav duyurusunda Kur’an kursu öğreticiliği ve imamhatiplik için Kur’an-ı Kerim, Dini Bilgiler (itikat, ibadet, siyer ve ahlak konuları) ve Hitabetin belirtildiği, adayların sınav konularından 100 tam puan üzerinden değerlendirilerek başarılı sayılabilmeleri için sınav komisyonu üyelerinin her birinin ayrı ayrı verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 70 puan olması gerektiği hususları belirtilmiştir.
12. Başvuran Şanlıurfa İ. Halilullah Eğitim Merkezi Müdürlüğü bünyesinde 2 Nolu komisyonda mülakata girmiş, bu komisyon için 3 asil ve 3 yedek üye belirlenmiş, başvuranın mülakat esnasındaki cevaplarına her bir komisyon üyesinin sınav konularına göre ayrı ayrı verdiği puanlar ve puanların aritmetik ortalaması tutanak altına alınmış, bunun yanında başvuranın mülakat sınavındaki cevaplarına ilişkin değerlendirme ve düşünceleri yazılarak birlikte imzalanmıştır.
13. Anılan üye tutanakları ve değerlendirme-düşünce tutanakları incelendiğinde, başvurana komisyon üyeleri tarafından sırasıyla 60, 60 ve 60 puan verilmiş, gerekçe olarak “tilavetinde med ve mahrec hataları olduğu, vasatın altında bir kıraatinin olduğu, ezber sûrelerinin genel manada zayıf ve eksiklerinin bulunduğu, dini bilgilerinin zayıf, hitabet konusunda dualarının eksik ve genel durumunun başarısız olduğunun” kayıt altına alındığı şeklinde değerlendirme yapıldığı, bu itibarla, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen mülakatın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana verilen puana ilişkin olarak maddi hata veya hukuka ve hakkaniyete aykırı bir husus tespit edilemediğinden başvuranın sözlü sınav puanının tekrar değerlendirilmesi talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
16. Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden sınav esnasında sorulacak soruların ve cevap anahtarının sınav öncesinde hazırlanmadığı, adaya sorulan bilgi sorularının kapalı zarf usulü ile belirlenmediği, komisyon üyelerince verilen puanların gerekçeleri ile tutanağa geçirildiği, ancak adaya sorulan sorulara adayca verilen cevapların tutanak ile kayıt altına alınmadığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ ve KISMEN KABULÜNE,
Başvuranın sözlü sınav puanının tekrar değerlendirilmesi talebinin REDDİNE, Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları ve cevap anahtarlarını hazırlaması, sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi