İsteklilerin analizlerinde, idarece verilen miktarı kullanma zorunluluklarının bulunup bulunmadığı (KİK)

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 15. Bölge Müdürlüğü tarafından 24.06.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Şanlıurfa Tünelleri ve Ana İsale Kanalı Onarımı Korkuluk Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Antrakon İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin 10.07.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 25.07.2014 tarih ve 24129 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.07.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

            Başvuruya ilişkin olarak 2014/2289 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında idarece açıklanması istenen iş kalemine ilişkin olarak sunmuş oldukları analizde yer alan girdi miktarlarının, açıklama talep yazısı ekinde idarenin vermiş olduğu analizdeki girdi miktarları ile uyumlu olmadığı gerekçesiyle tekliflerin değerlendirme dışı bırakıldığı, idarece verilen analiz formatında girdi miktarlarının belirtilmesi ve bu girdi miktarlarına uygun bir şekilde açıklama yapılmasının istenmesinin, avantajlı koşulların ortaya konması suretiyle açıklama yapılmasına engel teşkil ettiğinden mevzuata uygun olmadığı, söz konusu iş kalemi kapsamında yer alan korkuluklar fabrikada imal edilip anolar halinde teslim alınacağından sunmuş oldukları analizdeki girdi cins ve miktarların da buna göre belirlendiği ve açıklamanın buna göre yapıldığı, bu çerçevede aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik idarenin işleminin mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İncelemeye konu ihalenin “Galvanizli borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması”, “Galvanizli dikenli tel örgü yapılması” ve “Uygulama projesi yapılması” olmak üzere üç iş kaleminden oluştuğu, Aİ-01 poz numaralı “Galvanizli borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması” tanımlı iş kaleminin tutarının yaklaşık maliyet içerisindeki oranının %98’e tekabül ettiği, idarece bahse konu iş kalemine ilişkin açıklama istendiği ve açıklama talep yazısı ekinde ihale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen analiz formatında söz konusu iş kalemini oluşturan girdiler ile bu girdilerin miktarlarına yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından sunulan açıklamaların ihale komisyonunca incelenmesi neticesinde, Aİ-01 poz numaralı “Galvanizli borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması” tanımlı iş kalemine ait analizde yer alan işçilik miktarlarının düşük gösterildiği ve “demir doğrama atelyesi” girdisine ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı gerekçesiyle başvuru sahibinin açıklamasının uygun görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde “…45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

İdarece hazırlanan ve ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen analiz formatında analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, dolayısıyla ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen analiz formatlarının aktarılan Tebliğ açıklamasına uygun olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında teklif bedeli aşırı düşük bulunan isteklilere gönderilen açıklama talep yazısı ekinde, açıklaması istenen iş kalemine ilişkin analize de yer verildiği ve bu analizde girdilerin ve girdi miktarlarının belirtildiği görülmüştür. Kamu kurum ve kuruluşlarınca birim fiyatları yayımlanan iş kalemlerine ilişkin analizlerde girdi miktarları belirli olduğundan, bu nitelikteki iş kalemlerinin açıklanmasında bu analizlerdeki girdi miktarlarını esas alması halinde miktarlara ilişkin ayrıca açıklama yapılmasının gerekmediği, ancak idarece tasarlanan özel nitelikteki iş kalemlerine ait analizlere ilişkin olarak girdi miktarları belirli olmadığından bu girdilerin miktarlarının isteklilere bildirilmesinin, bu miktarları kullanan isteklilerin miktar açıklamasında bulunması zorunluluğu olmayacağından, esas itibari ile bu hususun isteklilerce yapılacak açıklamayı kolaylaştırdığı, diğer taraftan idarece isteklilere verilen analizde belirtilen miktarların kullanılması zorunluluğu bulunmadığından isteklilere ait avantajlı koşulların belgelere dayalı olarak açıklanması suretiyle farklı analiz oluşturulmasının mümkün olduğu, bu çerçevede idarece açıklanması istenen özel nitelikteki iş kalemine ilişkin olarak, açıklama talep yazısı ekinde isteklilere gönderilen analizdeki girdilerin ve girdi miktarlarının belirtilmiş olmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

 Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde “…45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir…” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunmuş olduğu belgeler incelendiğinde ise, açıklama istenen Aİ-01 poz numaralı “Galvanizli borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması” tanımlı iş kalemine ilişkin olarak sunulan analizin malzeme kısmında “sıcak daldırma yöntemi kullanılarak minimum 28 mikron kalınlığında galvanizlenmiş boru”, “Demir sac flanş” ve “cıvata ve kimyasal dübel” girdiler ile bu girdiler için öngörülen birim fiyatlara yer verildiği, öngörülen birim fiyatların tevsiki amacıyla bir adet proforma fatura sunulduğu, ancak sunulan proforma faturada aktarılan Tebliğ açıklamasında belirtilen meslek mensubunun beyanının bulunmadığı anlaşılmış, bu itibarla söz konusu malzemelere ilişkin olarak yapılan sunulan proforma faturanın mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir. 

Öte yandan başvuru sahibince sunulan itirazen şikâyet dilekçesinde, pano haline getirilmiş korkulukların üretici firmadan teslim alınarak sadece montaj işleminin gerçekleştirileceğinden bahisle analizde yer alan işçiliklerin idarece verilen analizdeki işçiliklerden daha düşük belirlendiğinin iddia edildiği ve bu hususa ilişkin olarak şikâyet dilekçesi ekinde proforma faturayı veren firmadan alınan ve meslek mensubunca imzalanan bir adet bir adet teyit yazısının sunulduğu görülmüştür. Söz konusu teyit yazısında proforma faturada yer alan fiyatların, malzemelerin fabrikada birleştirilerek hazır anolar haline getirilmesi, imalat sürecine ilişkin her türlü işçiliği ve montaja hazır anoların şantiyeye naklini kapsadığı ifade edilmiştir. Bahse konu teyit yazısında proforma faturaya konu esas ürünün, anolar haline getirilmiş korkuluklar olduğu dolaylı olarak ifade edilmiş olmakla birlikte, proforma faturada anolar haline getirilmiş korkulukların birim fiyatına değil, analizde yer alan malzemelere (galvanizlenmiş boru, demir sac flanş, cıvata ve kimyasal dübel) ait birim fiyatlara yer verildiği görüldüğünden, proforma faturanın içeriği ile uyumlu olmayan söz konusu açıklama yazısının da uygun olmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik idarenin işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

   Oybirliği ile karar verildi.