|
ÖZET: Başvuran, 2020 ve 2021 yıllarına ait üretimi teşvik primi olan ilave ödemenin yasal faizi ile birlikte ödenmesi talebiyle Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurmuştur. İdare, başvurana yapılan 984,43 TL’lik ödemenin sehven yapıldığını ve mahkeme kararında yasal faiz bulunmadığı gerekçesiyle faiz ödemesinin mümkün olmadığını belirtmiştir. Ancak, Anayasa’nın 125. maddesi gereği idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları tazmin etme yükümlülüğü olduğu vurgulanmıştır.
Başvurana, iradesi dışında ödemelerin yapılmadığı dikkate alındığında, idarenin bu durumdan kaynaklanan külfeti başvurana yüklememesi gerektiği ifade edilmiştir. Anayasa Mahkemesi’nin kararları da, geçmişe yönelik mali hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğini desteklemektedir. Sonuç olarak, başvurana ödenmesi gereken ücretlerin faizinin de ödenmesi gerektiği tavsiye edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/10654-S.22.16429
BAŞVURU NO : 2022/3974
KARAR TARİHİ : 22/08/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
Faiz talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 12/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; Mersin 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/02/2022 tarih ve sayılı kararı ile Mersin İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce tarafına karşı açılan davanın, kesin hükümle lehine sonuçlandığını ancak Kurumunun 2020 ve 2021 yıllarına ait ilave ödemeyi halen tarafına ödemediğini belirterek, mahkeme kararı doğrultusunda 2020 ve 2021 yıllarına ait tarafına ödenmeyen üretimi teşvik primi olan ilave ödemenin yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Mersin İl Tarım ve
Orman Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın, Akdeniz İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünde Mühendis olarak görev yapmaktayken,
05.02.2018 tarihinde Mersin Valiliği emrine olarak geçici görevlendirildiği, Akdeniz İlçe Tarım ve
Orman Müdürlüğü tarafından ilave ödeme listesinde sehven adının bildirilmesi nedeniyle adı geçen personele 2019 yılı Döner Sermaye İşletmesi kârından 984,43 TL ödeme yapıldığı, ancak Döner Sermaye
İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği’nin 42.maddesinin h bendi; “İşletme dışında 5. maddede yer alan hizmet ve faaliyetlerin gerektirdiği yurtiçi ve yurtdışı görevler haricinde personelin eğitim çalışmaları, kongre, toplantı, kurs, seminer ve benzeri faaliyetlere katılmak üzere yurtiçi ve yurtdışında görevli personele görevli oldukları sürece ödeme yapılmaz.” hükmü doğrultusunda adı geçen personele yersiz ödeme yapıldığı değerlendirilerek, tarafına yapılan ödemenin iadesinin istendiği ve iade gerçekleşmeyince mahkeme yoluna gidildiği,
2.2. Mersin 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01.02.2022 tarih ve sayılı gerekçeli kararında davanın aleyhe olacak şekilde reddedilmesi nedeniyle, Akdeniz İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından 2020 ve 2021 yılları için ilave ödeme hesaplaması yapıldığı ve düzenlenen ödeme belgelerinin Döner Sermaye
İşletmesine gönderilerek adı geçen personele ödemenin gerçekleştirildiği fakat mahkemenin gerekçeli kararında yasal faiz ödenmesi yönünde bir hüküm bulunmaması nedeniyle şahsın bu talebinin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı,
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
3.2. “Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde; “…İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
5. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 6. Başvuran özetle, 2020 ve 2021 yıllarına ait tarafına ödenmeyen üretimi teşvik primi olan ilave ödemenin yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
7. Somut olayda İdare, başvurana sehven yapılan 984,43 TL’lik ödemenin yapıldığı tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte tahsili talebiyle açmış olduğu ve aleyhine sonuçlanan Mersin 8. Asliye Hukuk
Mahkemesinin 01.02.2022 tarih ve sayılı gerekçeli kararını temel alarak 2020 ve 2021 yılları için de ilave ödeme hesaplamasını yapmış olup, mahkeme kararında yasal faiz lafzı yer almadığından faiz ödemesinin yapılamayacağını ifade etmektedir.
8. Bilindiği gibi Hukuk devletinin gereklerinden biri de idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların tazmini olup, Anayasanın 125 inci maddesinde de
İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda başvuranın, kendi iradesi dışında 2020 ve 2021 yıllarına ait ödemeyi alamadığı dikkate alındığında, İdarenin işlemi nedeniyle oluşan külfetin başvurana yükletilemeyeceği açıktır.
9. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru üzerine vermiş olduğu, 07.02.2017 tarih ve sayılı kararında belirtmiş olduğu; … açıkta iken göreve iade edilen memura, mali haklarının faiziyle beraber ödenmemesinin mülkiyet hakkının ihlali olduğu yönündeki değerlendirmesi uyarınca başvurana geçmişe yönelik mali hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği görülmektedir.
10. Kaldı ki, mahkeme kararının “davacı vekili her ne kadar davalıya ödemenin yanlışlıkla ödendiğini, valilik emriyle valilikte geçici görevlendirilmesi nedeniyle kendisine sehven ödenen 984,43 TL teşvik priminden yararlanmayacağı iddia edilmiş ise de, dava dilekçesi ekinde valilik makamına yazılan 05/02/2018 tarihli yazıya göre; davalının ziraat mühendisi olarak görev yaptığı ve görevi uhdesinde kalmak üzere valilik avukatlık kadrosuna vekaleten görevlendirildiğinden davacının yanlış ödediğini iddia ettiği bedelin davalının asıl görevi uhdesinde kalmak üzere valilikle görevlendirilmesi nedeniyle talep edemeyeceği, davanın reddi gerektiği” yönünde olduğu dikkate alındığında; Mahkeme kararı ile İdarenin bu karar doğrultusunda başvurana yasal faiz ödenemeyeceği arasında herhangi bir illiyet bağının mevcut olmadığı, kararın sadece İdari işlemin iptaline yönelik olduğu ve İdarenin, başvurana mahkeme sürecinde ödemeyi durdurduğu ancak ödemesi gerektiğinin mahkeme kararı ile de kesinleştiği ücreti ödemenin yanında kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı da ödemekle yükümlü olduğu değerlendirilmektedir.
11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin tesis etmiş olduğu idari işlem nedeniyle kendi iradesi dışında ücreti zamanında ödenmemiş olan başvurana, ödemesi yapılan ücretlerin faizinin de ödenmesi gerektiği, bunun aksi yönünde tesis edilen idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Mersin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvurana ödemesi yapılan ücretlerin faizinin de ödenmesi gerektiği hususunda TARIM VE ORMAN
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA TEBLİĞİNE;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi