Lojman tahsisinde idarenin mahkeme kararlarına uygun davranma yükümlülüğü ve boş lojman tahliye işlemlerinin hukuka uygun yapılması gerekliliği (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/7189-S.22.11073

BAŞVURU NO : 2022/4487

KARAR TARİHİ : 07/06/2022

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : TEİAŞ 3. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

Lojman talebi hakkında.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 22/03/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Başvuran özetle: “…TEİAŞ Batı Anadolu Yük Tevzi İşletme Müdürlüğünde …sicil numaralı sözleşmeli

mühendis olarak görev yapmaktayım. TEİAŞ 3.Bölge Müdürlüğü kamu lojmanlarına 2020 ve 2022 yılı itibariyle iki kere başvuru yaptım. Teiaş Gn. Müd. Konut Yönetmeliği Madde 9’da bulunan Görev Tahsisli

Konutların Tahsisine göre başvurumun dikkate alınmasını istemekteyim. Kurumumuzun 3.bölge müdürlüğü lojmanlarında yeteri kadar görev tahsisli konut mevcut değilse, Madde 20’nin b fıkrasında bulunan

“Konuta girmek için sıra bekleyen bulunduğu takdirde, beş yıldan fazla oturma süresi en fazla olandan başlamak üzere, tebliğ tarihinden itibaren (15) gün içinde konut boşaltılır.” ve Madde 34 – Konutlar, Lojman Yönetmeliği 33 üncü maddede belirtilen süreler sonunda boşaltılamaz ise tahsise yetkili makam tarafından ilgili mülki veya askeri makamlara başvurulur. Bu başvuru üzerine konut, başka bir bildirime gerek kalmaksızın, kolluk kuvveti kullanılarak, bir hafta içinde zorla boşalttırılır” bentlerinin uygulanıp lojman dağıtımının tekrar yapılması konusunda ilgili müdürlüğe yazılı dilekçe ile başvuruda bulundum.

TEİAŞ 3. Bölge Müdürlüğüne yaptığım yazılı talep sonucunda ekte verilen cevap tarafıma verilmiştir.

Kamu Konutları Lojman Yönetmeliği maddelerinin uygulanmaması sebebiyle lojman mağduriyetim giderilmemiştir.” diyerek devamla “Konuyla ilgili taleplerimin tekrar gözden geçirilmesini ve tarafıma lojman tahsis edilmesini arz ederim…” şeklinde başvuruda bulunmuştur.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Bilgi, Belge Ve Görüş Talebimiz Üzerine TEİAŞ 3.Bölge Müdürlüğünün – –

sayılı yazısında özetle; “…Şikayetçinin talebi ile ilgili olarak 2022 yılı için yapılan lojman puanlamasında ilgilinin 16. sırada bulunduğu, lojman talebinde vazgeçen ya da tahsis yapılan personelden sonra bu gün (05.04.2022) itibari ile kendisinin 8. sırada olduğu, lojman boşalma durumunun net olmaması nedeniyle ilgiliye ne zaman tahsis edileceğinin belli olmadığı, ‘ın, TEİAŞ Batı Anadolu Yük Tevzi

İşletme Müdürlüğünde sözleşmeli mühendis olarak görev yaptığı, kendisi ile aynı unvanda çalışan . .

’na (lojman puanlamada 10. sırada) 04.04.2022 tarihinde lojman tahsisinin yapıldığı, Bölge

Müdürlüğümüz Bornova kampüsünde 234 adet lojmanın olduğu, bu lojmanlardan 35 adedinin 31.05.2013 tarihinde TEDAŞ’ın özelleştirilmesi sonucu protokol ile TEDAŞ’a ve 40 adedinin ise GEDİZ Dağıtım

Şirketine tahsis edildiği, daha önce TEDAŞ çalışanı olup başka kurumlara geçen 13 kişi hakkında lojman tahliye işlemlerinin yapıldığı ancak konunun mahkemeye taşındığı ve mahkeme süreçlerinin devam ettiği, mahkeme kararları sonucu ilgililerin tahliyesinin yapılabilineceği, bu nedenle ilgilinin talep etmiş olduğu kurum personelin tahliye etme işlemin yapılamadığı, İlgilinin lojman tahsis talebi, puanlamada sonra ilgilinin Bölge Müdürlüğümüze vermiş olduğu dilekçeye, yazılı olarak cevap verildiği, Bölge

Müdürlüğümüzde lojmanların iki şekilde tahsis edildiği, bunun görev ve sıra tahsisli olduğu, gerekli mevzuatın TEİAŞ Merkez Konut Yönetmeliği olduğu, başvuranın 2022 lojman puanlamasını da 16. sırada olduğu, gerek lojman talebinde vazgeçen gerekse boşaldıkça tahsis edilenden lojmanlardan sonra bu gün itibari ile 8. sırada olduğu, boş lojmanımızın olmadığı, boş lojman olmadığından lojman teklifinin yapılmadığı, lojmanların kurum personeli için emeklilik, tayin vb durumlarda süreleri içerisinde yazışma yapılarak boşaltıldığı, aksi halde kolluk kuvvetlerine yazı yazılarak tahliyesinin sağlandığı, 3. şahıslarda ise mahkeme kararı beklendiği…”

Şeklinde açıklama yapılmıştır.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ilgili hükümleri

3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”

3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler” başlıklı 128

inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”

4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi

“başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı;

kamu konutlarının tahsis biçimi, oturma süresi, kira, bakım, onarım ve yönetimine ilişkin temel ilkeleri belirlemektir.”

6) 23/09/1984 Tarih ve 18524 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Konutları Yönetmeliğinin

ilgili maddeleri;

6.1) Görev Tahsisli Konutların Tahsis Şekli başlıklı 8 inci maddesinde; Görev tahsisli konutlar,

Yönetmeliğe ekli (2) sayılı cetvelde belirtilenlere, cetveldeki sıraya göre, yetkili konut dağıtım komisyonu tarafından tahsis edilir. Ancak (3) sayılı cetvelde gösterilen makam ve rütbe sahiplerine tahsiste ayrıca tahsis kararı alınmaz, atama kararı aynı zamanda tahsis kararını da kapsar. Merkezde görevli personele merkez konut dağıtım komisyonunca, görev tahsisli konut tahsisi yapılır.

…

Görev tahsisli konutta oturmakta iken görev unvanı değişen personelin yeni görevi, Yönetmeliğe ekli (2)

sayılı cetvelde gösterilmiş ise, kendisi için tekrar tahsis kararı alınmaz. Atanma kararı, son duruma göre konut tahsis kararı yerine geçer.

6.2) Konutlarda Oturma Süreleri başlıklı 20 nci maddesinde; Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda,

tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir.

(Değişik: 15/1/1991-91/1391 K.) Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır.

Ancak, a) Bu sürenin tamamlanmasından sonra, konuttan yararlanacak başka personelin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak konutta oturmaya devam edilmesine izin verilebilir.

b) Konuta girmek için sıra bekleyen bulunduğu takdirde, beş yıldan fazla oturma süresi en fazla olandan başlamak üzere, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde konut boşaltılır.

c) (Değişik: 30/6/1992-92/3245 K.) Görevi gereği hizmet veya görev tahsisli konut tahsis edilenler, bu görevlerinden ayrıldıkları takdirde, kendilerine yapılacak tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde konut boşaltılır. Bunlara

Yönetmelik hükümleri çerçevesinde sıra tahsisli konut tahsis edilir.

…

6.3) Konuttan Çıkarılma başlıklı 34 üncü maddesinde: “Konutlar, 33 üncü maddede belirtilen süreler

sonunda boşaltılamaz ise tahsise yetkili makam tarafından ilgili mülki veya askeri makamlara başvurulur.

Bu başvuru üzerine konut, başka bir bildirime gerek kalmaksızın, kolluk kuvveti kullanılarak, bir hafta içinde zorla boşalttırılır. Zorla boşalttırmaya karşı, idareye ve yargı mercilerine yapılacak başvuru, boşalttırma işleminin icra ve infazını durdurmaz.”

Hükümleri düzenlenmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ: Kamu

Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü ve tavsiyede bulunulması yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:

7) Yukarıda 1 nolu paragrafta ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, başvuran kamu lojmanlarıyla ilgili

başvuruda bulunmuştur.

8) İdarenin yukarıda yer verilen cevap yazısında özetle, başvuranın 2022 lojman puanlamasında 16. sırada

olduğu, gerek lojman talebinden vazgeçen gerekse boşaldıkça tahsis edilen lojmanlardan sonra bugün (05/04/2022) itibari ile 8. sırada olduğu, boş lojmanın olmadığı, boş lojman olmadığından lojman teklifinin yapılamadığı, lojmanların kurum personeli için emeklilik, tayin vb. durumlarda süreleri içerisinde yazışma yapılarak boşaltıldığı, aksi halde kolluk kuvvetlerine yazı yazılarak tahliyesinin sağlandığı, 3. şahıslarda ise mahkeme kararının beklendiği görüşlerine yer verilmiştir.

9) Başvuru ve eklerinin incelenmesinde; başvuran kendisine lojman tahsis edilmesini talep etmektedir.

İdare ise, başvuranın bu aşamada 8. sırada olduğunu ancak boş lojman bulunmadığını, emeklilik, tayin gibi sebeplerle lojman tahliyelerinin süresi içinde yazışma yapılarak kolluk kuvvetlerince boşaltıldığını, üçüncü şahısların oturduğu bazı lojmanların tahliyesi ile ilgili yargı sürecinin devam ettiğini, Bölge Müdürlüğünün

Bornova Kampüsünde 234 lojman olduğu, bu lojmanlardan 35 adedinin 31/05/2013 tarihinde TEDAŞ özelleştirmesi sonucu protokol ile TEDAŞ’a ve 40 adedinin ise Gediz dağıtım şirketine tahsis edildiğini, daha önce TEDAŞ çalışanı olup başka kurumlara geçen 13 kişi hakkında lojman tahliye işlemlerinin yapıldığını ancak konunun mahkemeye taşındığını ve mahkeme kararlarının sonucuna göre tahliyesinin yapılabileceğini bildirmiştir.

10) 23/09/1984 Tarih ve 18524 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Konutları Yönetmeliğinin

Konuttan Çıkarılma başlıklı 34 üncü maddesinde Konutlar, 33 üncü maddede belirtilen süreler sonunda boşaltılamaz ise tahsise yetkili makam tarafından ilgili mülki veya askeri makamlara başvurulacağı, bu başvuru üzerine konutun, başka bir bildirime gerek kalmaksızın, kolluk kuvveti kullanılarak, bir hafta içinde zorla boşalttırılacağı, zorla boşalttırmaya karşı, idareye ve yargı mercilerine yapılacak başvurunun, boşalttırma işleminin icra ve infazını durdurmayacağı hükmüne yer verilmiştir.

11) İdare hukukla bağlı olup, hukukun dışına çıkması yönünde tavsiye ve zorlamada bulunulamaz. Bu

kapsamda yapılan değerlendirmede, Anayasanın 138 inci maddesi gereğince idarenin mahkeme kararlarına uygun davranmak zorunda olduğu, idareye yargı kararlarının sonucunu beklemekten dolayı bir kusur yüklenemeyeceği, bununla birlikte geçerli mevzuata göre hak sahiplerinin belirlenerek lojman tahsis kararının alınması, lojman tahliye (tahsis vb.) işlemlerinin mahkeme kararları da dikkate alınarak ivedilikle ve hukuka uygun bir şekilde yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme:

12) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde

“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

13) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci

fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemleri yönünden İzmir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Başvuru kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, Yukarıda açıklanan sebep ve gerekçelerle; Başvurunun KABULÜNE,

Lojman tahliye işlemlerinin mahkeme kararları da dikkate alınarak ivedilikle ve hukuka uygun bir şekilde yapılması konusunda TEİAŞ 3.Bölge Müdürlüğüne TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, TEİAŞ 3.Bölge Müdürlüğü tarafından bu

karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, Başvurana ve TEİAŞ 3.Bölge Müdürlüğüne tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi