|
ÖZET: Bu karar, mahkeme kararlarının uygulanmaması üzerine yapılan bir başvuruya ilişkindir. Başvuran, İçişleri Bakanlığı tarafından kamu görevinden çıkarılmasına dair işlemin iptaline yönelik mahkeme kararının uygulanmadığını belirtmiş ve bu durumun hukuka aykırı olduğunu iddia etmiştir. Anayasa’nın 138. maddesi ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. maddesi gereğince, idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu ve bu kararların gecikmeksizin yerine getirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
İdarenin, mahkeme kararını uygulamamakta ısrar etmesi, hukuk devleti ilkesine aykırı bir durum oluşturmakta ve kamu görevlilerinin mahkeme kararlarını yerine getirme yükümlülüğünü ihlal etmektedir. Bu bağlamda, Kamu Denetçiliği Kurumu, ilgili idareye mahkeme kararının gereğini yerine getirmesi konusunda tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvurunun kabulü ile mahkeme kararının uygulanması yönünde İçişleri Bakanlığı’na tavsiyede bulunulması kararlaştırılmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/8552-S.22.13054
BAŞVURU NO : 2022/5108
KARAR TARİHİ : 04/07/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
Mahkeme kararının uygulanması hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 04/04/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; İl Emniyet Müdürlüğünde komiser yardımcısı olarak görev yapmaktayken
İçişleri Bakanlığı’nın 27.02.2021 tarih ve sayılı işlemi ile 375 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığını, bunun üzerine 2. İdare Mahkemesine iptal davası açtığını, aynı mahkemenin
24.12.2021 tarih ve sayılı kararı ile hakkında verilen kamu görevinden çıkarma
kararının iptal edildiğini, davalı idarenin yürütmeyi durdurma istemli istinaf başvurusunun Gaziantep Bölge
İdare Mahkemesinin 22.02.2022 tarihli kararıyla reddedildiğini, mahkemelerin idarenin yapmış olduğu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal kararı vermesine karşın Emniyet Genel Müdürlüğünün mahkemenin göreve iade kararını uygulamadığını, belirterek 2577 sayılı Kanunun 28.maddesi gereğince mahkeme kararı uygulanarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İçişleri Bakanlığının 27/04/2022 tarihli ve sayılı yazısında; “İlgide kayıtlı yazınız ile isimli başvuran tarafından kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesine rağmen görevine iade edilmediğine dair Kurumunuza yapılan başvuruya ilişkin
Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza iletilen 22.04.2022 tarih ve sayılı yazı ve ekleri; 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 18 inci maddesi uyarınca ilişikte gönderilmiştir.” 2.1. Ekinde gönderilen Emniyet Genel Müdürlüğünün (20/04/2022 tarih)
sayılı yazısında; “… Emniyet Müdürlüğü kadrosunda …sicil sayılı komiser yardımcısı olarak görev yapmakta iken hakkında polis başmüfettişlerince FETÖ/PDY ile irtibatlı/iltisaklı olması sebebiyle düzenlenen araştırma raporu sonucunda 7145 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi ile 375 sayılı
KHK’ya eklenen geçici 35 nci madde kapsamında 27.02.2021 tarihinde kamu görevinden çıkarılarak 04/03/2021 tarihinde teşkilatımızdan ilişiğinin kesildiği anlaşılmıştır. Adı geçenin bu işlemin iptali talebiyle idaremiz aleyhine açmış olduğu davada; 2.İdare Mahkemesince 24.12.2021 tarih ve
sayılı “dava konusu işlemin iptaline” kararı verilmiştir. Bahse konu kararın uygulanması noktasında işlemler devam etmektedir.” açıklamalarına yer verilmektedir.
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Kararların sonuçları” başlıklı 28 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.” hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ: Kamu
Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü ve tavsiyede bulunulması yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 6. Başvuran 1 nolu paragrafta belirtildiği üzere mahkeme kararlarının uygulanmasını talep etmektedir.
7. İdarenin yukarıda (2 nolu paragraf) yer verilen yazısında ise özetle, adı geçenin bu işlemin iptali talebiyle idaremiz aleyhine açmış olduğu davada; 2.İdare Mahkemesince 24.12.2021 tarih ve sayılı “dava konusu işlemin iptaline” kararı verilmiştir denilerek bahse konu kararın uygulanması noktasında işlemlerin devam ettiği bildirilmiştir.
8. Anayasamızın 138 inci maddesinde yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu; bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hüküm altına alınmıştır. Aynı şekilde 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanununun 28 inci maddesinde Danıştay, bölge idare ve idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye ve eylemde bulunmaya mecbur olduğu ve bu sürenin hiçbir şekilde tebliğden itibaren otuz günü geçemeyeceği düzenlenmiştir.
/
9. Anayasa Mahkemesinin 27/09/2012 tarihli, E:2012/22, K:2012/133 sayılı kararındaki; “Anayasa’nın 2.
maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Hukukun ve adaletin en somut yansıması olan mahkeme kararlarının uygulanması, hukuk devleti ilkesi ve onun vazgeçilmez koşullarından biri olan hukuka bağlı idare anlayışının gereğidir. Anayasa’nın 138. maddesinin dördüncü fıkrasında, ‘Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir surette değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.’ denilmektedir. Bu hükme göre, kamu görevlileri de mahkeme kararlarını yerine getirmek zorunda olup, bu konuda seçim hakları bulunmamaktadır. Kaldı ki, mahkeme kararlarını kasten yerine getirmeyen memur ve diğer kamu görevlilerinin eylemleri suç oluşturmaktadır.” hükmü de idarelerin mahkemelerin ilk derece, istinaf, temyiz gibi seviyelerdeki kararları arasında herhangi bir fark gözetmeden, tüm mahkeme kararlarının hukuk devleti ve yargı bağımsızlığı ilkeleri gereği uygulanması gereğini vurgulamaktadır. (Kurumumuzun Emsal nitelikli 2021/1996, 2022/3716 sayılı Tavsiye Kararları)
10. Kurumumuza yapılan değerlendirme neticesinde; Anayasanın 138 inci ve 2577 sayılı yasanın 28 inci maddeleri gereğince ilgili idare, mahkeme kararının gereğini yerine getirmek zorunda olduğundan söz konusu mahkeme kararının uygulanması konusunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 11. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemlerine karşı, İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan sebep ve gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Anayasanın 138 inci ve 2577 sayılı yasanın 28 inci maddeleri gereğince ilgili mahkeme kararının uygulanması konusunda İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İçişleri Bakanlığı tarafından bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana ve İçişleri Bakanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi