Görevden ihraç edilen öğretmenin iade sonrası maaş ve hazırlık ödeneği talebi hukuka uygun mudur (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/10779-S.22.16620

BAŞVURU NO : 2022/5149

KARAR TARİHİ : 24/08/2022

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

,TCKN:

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

Adres:

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : İhraç edildiği dönemlere ilişkin mahrum kaldığı maaşının yasal faizi ile öğretim yılına hazırlık ödeneğinin tarafına ödenmesi talebi hakkında.

BAŞVURU TARİHİ : 05/04/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, kamu görevinden ihraç edildiği 01/09/2016 tarihi ile görevine iade edildiği 20/05/2020 tarihi arasındaki döneme ilişkin maaş ücret faizi ile eğitim öğretim ödeneği alacaklarının ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Milli Eğitim

Bakanlığının 10/05/2022 tarih ve sayılı cevabi yazısı ile 24/09/2021 tarih ve / sayılı

Gönderme Kararımıza cevaben 12/10/2021 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Kahramanmaraş ili Afşin ilçesi İlkokulunda sınıf öğretmeni olarak görev yapmakta iken

01.09.2016 tarihinde 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan, daha sonra

Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kararı ile 05.06.2020 tarihinde göreve başlayan başvuranın, görevinden ayrı kaldığı sürelerde alamadığı öğretim yılına hazırlık ödeneği, faizsiz ödenen maaşları ile maaş enflasyon farklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebine ilişkin olarak;

2.2. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 32 nci maddesinde; “Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfına dâhil öğretmen unvanlı kadrolarda görevli olup; fiilen öğretmenlik yapanlara (ilköğretim ve okul müdürleri ile yardımcıları, cezaevi okullarında çalışan öğretmenler, yönetici, eğitim uzmanı ve eğitim uzman yardımcıları dâhil) her öğretim yılında bir defaya mahsus olmak üzere ve öğretim yılının başladığı ay içinde Millî Eğitim Bakanı tarafından belirlenecek tarihte Cumhurbaşkanınca belirlenecek miktarda, öğretim yılına hazırlık ödeneği ödenir…” hükmüne yer verildiği, 2.3. Aylığa bağlı özlük hakları kapsamında bulunmayan öğretim yılına hazırlık ödeneğinin, fiilen öğretmenlik yapanların bu görevlerini kamu amacına uygun olarak yerine getirebilmeleri bakımından öğretim yılı boyunca ortaya çıkabilecek kişisel ders araç ve gereçlerinin teminine katkıda bulunmak amacıyla ödendiği; buradan hareketle öğretim yılına hazırlık ödeneğinin, öğretim yılının başladığı eylül ayında göreve başlayan öğretmenlere tam olarak ödendiği; daha sonra göreve başlayan öğretmenlere ise ilgili yıl Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli K cetvelinde öngörüldüğü şekilde, öğretim yılının başladığı aydan sonra ve birinci dönem ders yılının sonundan önce göreve başlayanlara %75’i, birinci dönem ders yılından sonra ve ikinci dönem ders yılının sona ermesinden önce göreve başlayanlara ise %50’si oranında ödendiği, 2.4. Görüleceği üzere öğretim yılına hazırlık ödeneğinin, öğretmenlerin göreve başladıkları tarihler dikkate alınarak aynı öğretim yılında daha az görev yapanlara, yapacakları masrafın da daha az olacağı göz önünde bulundurularak azalan oranlarda ödendiği; ders yılının bitiminden sonra göreve başlayanlara ise o öğretim yılı için ödeme yapılmadığı, 2.5. Bu durumda, kamu görevinde bulunmadığı 01.09.2016-05.06.2020 tarihleri arasındaki dönemleri kapsayan 2016-2017, 2017-2018, 2018-2019 eğitim öğretim yıllarında hiçbir eğitim faaliyetinde bulunmadığından bu yönde herhangi bir kişisel ders araç ve gereç teminine ihtiyacı olmayacağı açık olan ilgilinin, 2016-2017, 2017-2018 ile 2018-2019 eğitim öğretim yıllarında öğretim yılı için öngörülen öğretim yılına hazırlık ödeneğinden yararlandırılmasının mümkün bulunmadığı, 2.6. Nitekim başvurana göreve başladığı 05/06/2020 tarihi göz önünde bulundurularak 2019-2020 eğitim öğretim yılı için %50 oranında öğretim yılına hazırlık ödeneği ödendiği, 2.7. Öte yandan başvuranın, görevde bulunmadığı sürelere ilişkin malî haklarına yasal faiz uygulanıp uygulanamayacağı hususunda Bakanlık Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görüş yazısında belirtilen açıklama doğrultusunda işlem yapıldığı, açıklamalarına yer verilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Ders Görevi” başlıklı 89 uncu maddesinde; “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile

Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine

veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur.” 5.2. Ek 32 nci maddesinde; “Eğitim ve öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil öğretmen unvanlı kadrolarda görevli olup; fiilen öğretmenlik yapanlara (ilköğretim ve okul müdürleri ile yardımcıları, cezaevi okullarında çalışan öğretmenler, yönetici, eğitim uzmanı ve eğitim uzman yardımcıları dahil (…)(3) her öğretim yılında bir defaya mahsus olmak üzere ve öğretim yılının başladığı ay içinde Milli Eğitim Bakanı tarafından belirlenecek tarihte Cumhurbaşkanınca belirlenecek miktarda, öğretim yılına hazırlık ödeneği ödenir.” hükümlerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran ihraç edildiği dönemlere ilişkin mahrum kaldığı maaşının yasal faizi ile öğretim yılına hazırlık ödeneğinin tarafına ödenmesini talep etmektedir.

8. Somut olayda; başvuranın, Kahramanmaraş ili Afşin ilçesi İlkokulunda sınıf öğretmeni olarak görev yapmakta iken 01.09.2016 tarihinde 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı, Olağanüstü Hal İşlemlerini İnceleme Komisyon Kararı ile görevine iade edilip, 05.06.2020 tarihinde göreve başladığı belirlenmiştir.

9. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarında çeşitli kadrolarda görev yapmakta iken FETO/PDY terör örgütü ile irtibatı/iltisakı bulunduğu gerekçesiyle Kanun Hükmünde Kararnamelerle kamu görevinden çıkarılan / açığa alınan ancak sonrasında yapılan incelemeler neticesinde terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisak veya bunlarla irtibatı olmadığı tespit edilenler çeşitli kanun hükmünde kararnameler ile yine doğrudan başka bir idari işlem tesis edilmesine gerek olmadan kamu görevine iade edilmişlerdir.

10. Somut olayda, başvuranın göreve iadesinin ardından görevden uzakta kaldığı sürelere ilişkin maaş ödemelerinin yapıldığı, ancak bu maaşların yasal faizlerinin ve öğretim yılına hazırlık ödeneğinin ödenmediği, ayrıca idareden talep ettiği ek ders ücretlerinin yargıya başvurması üzerine mahkeme kararı neticesinde ödendiği anlaşılmaktadır.

11. İlgili mevzuat ve İdarenin açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın görev yapmadığı dönemlere ilişkin öğretmenlere ödenen öğretim yılına hazırlık ödeneği gibi mali hakların, fiili olarak görev yapılmaması nedeniyle ödenmediği görülmüştür.

12. Ancak hukuk devleti ilkesinin gereklerinden biri de idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların idarece tazmini olduğu; Anayasanın 125 inci maddesinde de İdarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır. (Bknz; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 2013/4416 E, 2015/1959 K numaralı; “davacının fiilen çalışamaması durumunun hukuka aykırı bulunan işlemden kaynaklandığı, bu sebeple uğradığı zararların tazmini gerektiğine” ilişkin kararı)

13. Bu kapsamda ihraç sonrası görevine iade edilen başvuranın, ihraç işleminin OHAL komisyonunca değerlendirilerek başvuranın göreve iadesi gerçekleştirildiğinden, kendi iradesi dışında öğretmenlik mesleğini yerine getiremediği dikkate alındığında, İdarenin işlemi nedeniyle oluşan külfetin başvurana yükletilemeyeceği açık olup, filen mesleğini yürütme imkânı olmayan başvurana mahrum kaldığı öğretim yılına hazırlık ödeneği gibi mali ödemelerin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.

14. Kaldı ki Danıştay 1. Dairesinin Esas No: 1982/112, Karar No: 1982/130 sayılı kararında belirtilen; “… haklarında tesis edilen göreve son verme, görevden çekilmiş sayılma ya da benzeri işlemlerin iptali üzerine görevine döndürülenlerin, dava dilekçelerinde aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin bir istemde bulunup bulunmadıklarına bakılmaksızın, işlemin tesisi tarihinden sonraki bütün maddi hakların ödenmesi gerektiği” değerlendirmesi üzerine, 25.2.1983 tarihli 81 Seri Numaralı Devlet Memurları Kanunu Genel

Tebliğinde de; Danıştay Kararı doğrultusunda düzenlemeye gidilerek gerek ihtilafların kısa zamanda çözümlenmesi gerekse kurumların boş yere yargı giderlerini ödememeleri bakımından uygulamanın

Danıştay 1. Dairesinin anılan kararı doğrultusunda işlem yapılması gerektiği belirtilmiş olup; bu çerçevede başvurana anılan Tebliğ uyarınca da fiilen görev yapamadığı dönemlere ait hakların ödenmesi gerektiği açıktır.

15. Anayasa Mahkemesinin ise bireysel başvuru üzerine vermiş olduğu, 07.02.2017 tarih ve 2015/4812 sayılı kararında belirtmiş olduğu; “… açıkta iken görev iade edilen memura, mali haklarının faiziyle beraber ödenmemesinin mülkiyet hakkının ihlali olduğu” yönündeki değerlendirmesi; gerekse yukarıda değinilen Danıştay 1. Dairesinin Kararında belirtilen “dava dilekçelerinde aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin bir istemde bulunup bulunmadıklarına bakılmaksızın, işlemin tesisi tarihinden sonraki bütün maddi hakların ödenmesi gerektiği” şeklindeki hüküm uyarınca, başvurana geçmişe yönelik mali haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

16. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın ihraç edildiği döneme ilişkin mahrum kaldığı maaşının yasal faizinin ve öğretim yılına hazırlık ödeneğinin ödenmemesinde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kahramanmaraş İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvuranın ihraç edildiği döneme ilişkin mahrum kaldığı maaşının yasal faizinin ve öğretim yılına hazırlık ödeneğinin ödenmesi hususunda Milli Eğitim Bakanlığına TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Milli Eğitim Bakanlığınca bu karar üzerine

tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Milli Eğitim Bakanlığına tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi