Yurt dışı sigorta başlangıç tarihinin Türkiye’deki sigorta başlangıcını etkilemesi için kesin dönüş şartının araştırılması gerekliliği nasıl değerlendirilmelidir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, yurt dışı sigorta başlangıç tarihinin Türkiye’deki sigorta başlangıç tarihi olarak tespiti ve buna bağlı olarak yaşlılık aylığı tahsisi istemine ilişkindir. Mahkeme, davacının yaşlılık aylığı talebini kısmen kabul ederek, Türk-Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesi çerçevesinde sigorta başlangıç tarihini 13.09.1983 olarak belirlemiştir. Ancak, Daire, 3201 sayılı Kanun’un 6. maddesi gereğince, yurt dışındaki çalışma veya çalışmaya dayalı yardım ilişkisinin sona ermesi gerektiğini vurgulayarak, kesin dönüş şartının araştırılmasını talep etmiştir.

Daire, özellikle isteğe bağlı prim sürelerinin, yaşlılık aylığına hak kazanma açısından kesin dönüşe engel teşkil edip etmediğinin araştırılması gerektiğine dikkat çekmiştir. Mahkeme, bozmaya uyarak davanın kısmen kabulüne karar vermiş, ancak temyiz incelemesi sonucunda, davalı Kurum vekilinin itirazlarını reddederek, usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına hükmetmiştir. Bu süreçte, hukukun somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı tespit edilmiştir.

10. Hukuk Dairesi         2024/11489 E.  ,  2024/11981 K.

    “İçtihat Metni”

    MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
    SAYISI : 2023/52 E., 2024/111 K.
    KARAR : Kısmen kabul

    Taraflar arasında Mahkemesinde görülen yurt dışı sigorta başlangıç tarihinin Türkiye’de sigorta başlangıç tarihi olarak tespiti ile yaşlılık aylığı tahsisi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

    Mahkemesince bozmaya uyularak verilen davanın kısmen kabulüne dair kararın temyiz incelemesi sonucunda Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

    Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen karar davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı vekili, müvekkilinin yaşlılık aylığı tahsis talebinin reddine dair Kurum işleminin iptalini, davacının Alman Rant Sigortası kapsamındaki sigorta başlangıç tarihinin Türkiye’de sigorta başlangıç tarihi olarak tespitini ve talep tarihini takiben yaşlılık aylığı tahsisini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalı Kurum vekili, davanın haksız olduğunu, Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

    III. MAHKEME KARARI
    Mahkemenin 19.02.2015 tarihli ve 2014/796 E., 2015/302 K. sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir

    IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
    A. 1. Bozma Kararı
    1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    2. Dairemiz kararında”… 3201 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesi gereğince, borçlanılan süreler gözetilerek yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için, yurt dışındaki çalışma veya çalışmaya dayalı yardım ilişkisinin sona ermesi gerekmekte olup; Mahkemece, 07.06.2018 tarihli Yurt Dışı Çalışma belgesinde (01.01.2008-31.12.2017) tarihleri arası “isteğe bağlı prim süresi” gözetilerek, tahsis talep tarihi olan 05.09.2013 tarihi ve sonrası süre yönünden davacı için kesin dönüş şartının belirlenmesiyle ilgili olarak yurt dışından aylık alıp-almadığı veya yurt dışında çalışıp-çalışmadığı veyahut da çalışmaya dayalı olarak yardım alıp-almadığı resmi belgeler, yeni tarihli TR-4 belgesi vs. ile kesin dönüş şartı araştırılıp sonucuna göre karar verilmesi…” gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

    3. Mahkemesince 29.03.2022 tarihli 2020/13 E., 2022/116 K. sayılı karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

    B.2. Bozma Kararı
    1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

    2. Dairemiz kararında”…1-Bu bağlamda, 3201 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesi gereğince, borçlanılan süreler gözetilerek yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için, yurt dışındaki çalışma veya çalışmaya dayalı yardım ilişkisinin sona ermesi gerekmekte olup; Mahkemece, 11.10.2021 tarihli Yurt Dışı Çalışma belgesinde (01.01.2012-31.07.2012) ve (01.01.2017-31.12.2020) tarihleri arası “isteğe bağlı prim süresi” gözetilerek, tahsis talep tarihi olan 05.09.2013 tarihi ve sonrası süre yönünden davacının isteğe bağlı çalışmanın başladığı 01.01.2017 tarihine kadar yaşlılık aylığına hak kazanacağı gözetilmelidir.

    2-Mahkemece, 11.10.2021 tarihli Yurt Dışı Çalışma belgesinde (01.01.2017-31.12.2020) tarihleri arası “isteğe bağlı prim süresi” yukarıda yapılan açıklamalar gözetilek kesin dönüşe engel teşkil edip etmediği araştırılmalıdır

    3-26.06.2020 tarihli ve 31167 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7247 sayılı Torba Kanunun 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun’un 6 ncı maddesine; “(C) Yurt dışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi kısa süreli olarak adlandırılan işlerde çalışanların aylıkları bu madde kapsamında değerlendirilmez ve kesilmez. Bu maddede geçen kısa süreli çalışmaya tabi işler yönetmelikle belirlenir.” hükmü gereği “isteğe bağlı prim süresi” aylık kesme nedeni olup-olmayacağı araştırılarak sonucuna göre karar …” verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

    V. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
    Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, Türk Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin 29/4 maddesi uyarınca davacının sigorta başlangıç tarihinin 13.09.1983 olduğunun tespitine, davacının Kuruma tahsis talebinde bulunduğu, 05.09.2013 tarihini takip eden 01.10.2013 tarihinden aylık bağlanma şartlarını kaybettiği 01.01.2017 tarihine kadar davacıya aylık bağlanması gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

    VI. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
    Uyuşmazlık, yurt dışı sigorta başlangıç tarihinin Türkiye’de sigorta başlangıç tarihi olarak tespiti ile yaşlılık aylığı tahsisi istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 32 inci maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 3201 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri

    3. Değerlendirme
    1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

    2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
    Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
    28.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.